-
Viết bài văn nghị luận khoảng 400 chữ đánh giá nét đặc sắc về ngôi kể, điểm nhìn và giọng điệu, từ đó đánh giá nội dung và nghệ thuật của truyện ngắn "Nhu nhược" của Anton Chekhov
Anton Chekhov là bậc thầy trong việc giải phẫu những "căn bệnh tinh thần" của con người qua những lát cắt đời thường. Trong truyện ngắn "Nhu nhược", thành công vang dội của tác phẩm được kiến tạo trực tiếp từ nghệ thuật chọn ngôi kể và điểm nhìn trần thuật vô cùng độc đáo.
Tác phẩm sử dụng ngôi kể thứ nhất, trao quyền dẫn chuyện cho nhân vật "tôi" – người chủ nhà, kẻ chủ mưu dựng lên "vở kịch" ăn chặn tiền lương. Sự lựa chọn này tạo ra một hiệu ứng thẩm mỹ đặc biệt: câu chuyện mang tính chất của một lời tự thú, một sự tự soi chiếu nghiêm túc. Người đọc không nhìn sự việc qua lăng kính khách quan vô cảm, mà được thấu suốt toàn bộ diễn biến tâm lý phức tạp của người đàn ông thuộc tầng lớp trên.
Điểm nhìn của truyện di chuyển linh hoạt, vừa sắc lạnh quan sát từ bên ngoài, vừa đồng cảm sâu sắc ở bên trong. Từ điểm nhìn của "tôi", hình ảnh cô gia sư Iulia hiện lên đầy tội nghiệp với cái cằm run bần bật, đôi mắt ngân ngấn nước và những ngón tay run rẩy. Nhưng đồng thời, điểm nhìn ấy cũng tự mổ xẻ chính mình, nhận ra sự tức giận, "cáu phát điên" trước sự cam chịu vô lý của cô gái. Sự dịch chuyển điểm nhìn này làm bật lên hố sâu ngăn cách giữa một bên là sự áp đặt giả định của kẻ mạnh và một bên là sự nhẫn nhục tuyệt đối của kẻ yếu.
Chính nghệ thuật ngôi kể và điểm nhìn độc đáo này đã chuyên chở trọn vẹn giá trị nhân văn của tác phẩm. Chekhov không chỉ phê phán xã hội phong kiến Nga ngột ngạt bóc lột con người, mà sâu sắc hơn, ông cảnh tỉnh sự tự nguyện làm nô lệ của những kiếp người thấp cổ bé họng. Bài học tàn nhẫn kết thúc, mở ra một cái nhìn thấu suốt và chua chát về cuộc đời: nếu con người không tự bảo vệ quyền lợi và lòng tự trọng của chính mình, họ sẽ mãi là nạn nhân của một xã hội nơi "làm kẻ mạnh mới dễ làm sao!".
Xem thêm >> -
Viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá về đặc sắc nghệ thuật trong truyện ngắn Bí ẩn của làn nước (Bảo Ninh)
Bảo Ninh là nhà văn luôn đau đáu với những vết thương thầm lặng của con người sau bão giông lịch sử. Truyện ngắn Bí ẩn của làn nước là một tác phẩm như thế. Thành công của truyện không chỉ đến từ chất liệu hiện thực khốc liệt mà quan trọng hơn là nhờ nghệ thuật xây dựng tình huống truyện nghịch lý và hình tượng biểu tượng giàu ý nghĩa.
Trước hết, tác phẩm cuốn hút người đọc bởi một tình huống truyện vô cùng oái oăm và giàu kịch tính. Giữa đêm lũ dữ do bom Mỹ phá đê, nhân vật "tôi" nghe tiếng kêu cứu đã dũng cảm lao xuống dòng nước xiết để tìm lại đứa con trai sơ sinh vừa tuột khỏi tay mẹ. Thế nhưng, trong bóng tối và sự hỗn loạn của lụt lội, cái đích anh hướng tới và sinh mạng anh cứu sống lại là một bé gái – con của một người đàn bà vô danh đã chìm lịm. Sự thật trớ trêu này chỉ được phơi bày khi bình minh lên, tạo nên một cú sốc tâm lý "choáng váng, chết lặng". Tình huống đầy tính ngẫu nhiên nhưng mang tính tất nhiên của chiến tranh và thiên tai, phản ánh sự tàn khốc đã xoay chuyển và sắp đặt số phận con người một cách nghiệt ngã.
Bên cạnh tình huống, hình tượng "làn nước" hay "dòng sông" chính là nhãn tự nghệ thuật của tác phẩm. Nước không chỉ là thiên tai tả thực cuốn trôi mái nhà, mà đã nâng tầm thành biểu tượng cho dòng chảy thời gian và lịch sử. Làn nước mang tính lưỡng diện: vừa là kẻ sát nhân máu lạnh cướp đi người vợ và đứa con trai, vừa là lòng mẹ bao dung che giấu "bí ẩn" cuộc đời nhân vật "tôi". Dòng sông trôi đi đại diện cho sự đổi thay của cuộc sống, nhưng dưới đáy sâu của nó, ký ức và niềm đau nhân đạo của con người vẫn vẹn nguyên, không bị thời gian khỏa lấp.
Bằng việc sáng tạo một tình huống nghịch lý đỉnh điểm kết hợp với biểu tượng làn nước đa nghĩa, Bảo Ninh đã dệt nên một câu chuyện đầy ám ảnh. Những đặc sắc nghệ thuật này đã nâng tầm bộ phim ký ức của nhân vật thành một thông điệp nhân văn sâu sắc về tình người và những hy sinh thầm lặng trong mất mát.
Xem thêm >> -
Viết bài văn nghị luận phân tích, đánh giá nghệ thuật kể chuyện của Thạch Lam trong đoạn trích: "Tâm rảo bước đi qua cánh đồng nghĩ ngợi..... Nàng cúi đầu đi mau vào trong ngõ tối (Trích Cô hàng xén)
Thạch Lam là một cây bút thiên tài của nhóm Tự lực văn đoàn, nhưng ông không chọn lối viết ly kỳ mà hướng ngòi bút vào thế giới nội cảm tinh tế. Đoạn trích trong truyện ngắn Cô hàng xén tái hiện cảnh nhân vật Tâm về thăm nhà mẹ đẻ và ra về trong đêm tối là minh chứng tiêu biểu cho nghệ thuật kể chuyện độc đáo này, nơi điểm nhìn trần thuật hòa quyện hoàn hảo với chất thơ man mác.
Thành công đầu tiên trong nghệ thuật kể chuyện của Thạch Lam nằm ở cách dịch chuyển điểm nhìn. Dù sử dụng ngôi kể thứ ba, tác giả lại đặt điểm nhìn ngay bên trong tâm hồn nhân vật Tâm. Nhờ vậy, cảnh vật làng quê từ "cây đa cỗi", "quán gạch" đến "đường ngõ lồi lõm" không đơn thuần là cảnh sắc khách quan, mà hiện lên qua lăng kính ký ức đầy hoài niệm và thân thương của nàng. Lòng Tâm "dịu lại" khi nghe tiếng đón hỏi của mẹ, tạo nên một khoảng lặng bình yên, ấm áp giữa cuộc đời bôn ba.
Tuy nhiên, chất thơ trong văn Thạch Lam không tách rời hiện thực nghiệt ngã. Nghệ thuật kể chuyện trở nên sâu sắc khi đặt tình cảm gia đình ấm áp bên cạnh gánh nặng cơm áo. Tâm đối mặt với sự già nua của mẹ, sự "xấc lấc" và đòi hỏi của đứa em trai tên Lân. Bi kịch nội tâm đạt đến đỉnh điểm khi Tâm chấp nhận dốc cạn "gói bạc giấy cuộn tròn" – số tiền định trả nợ và lo sưu thuế cho chồng – chỉ vì không nỡ thấy em buồn. Hành động trao đi số tiền vừa là biểu hiện của tình thương yêu quên mình, vừa dự báo một tai ương lo sợ đang chờ nàng ở nhà chồng.
Bằng điểm nhìn nghệ thuật linh hoạt và văn phong giàu chất thơ, Thạch Lam đã biến một câu chuyện sinh hoạt đời thường thành một khúc nhạc lòng trầm lắng. Đoạn trích không chỉ tôn vinh vẻ đẹp hy sinh của Tâm mà còn để lại dư vị xót thương sâu sắc trong lòng độc giả về những kiếp người nhỏ bé.
Xem thêm >> -
Viết bài văn nghị luận phân tích truyện ngắn Nhát đinh của bác thợ (Phong Thu)
Trong nhịp sống hối hả ngày nay, những giá trị đạo đức bình dị nhưng cao quý đôi khi bị lãng quên. Truyện ngắn "Nhát đinh của bác thợ" của nhà văn Phong Thu là một nốt lặng đầy ý nghĩa, thức tỉnh người đọc về bài học lương tâm. Qua câu chuyện đơn giản về một chiếc ghế tựa cũ được sửa chữa, tác phẩm đã khắc họa thành công hình tượng người lao động tận tụy, từ đó tôn vinh trách nhiệm nghề nghiệp cao cả trong xã hội.
Trước hết, tác phẩm mở ra bằng hình ảnh bác thợ mộc mạc với đôi bàn tay "sần sụi, gân guốc" nhưng vô cùng tài hoa. Dưới sự khéo léo của bác, chiếc ghế hỏng dần lành lại như mới. Đó là chân dung của một người lao động lành nghề, say mê với công việc. Tuy nhiên, linh hồn của toàn bộ truyện ngắn nằm ở tình huống đầy bất ngờ khi công việc đã hoàn thành và bác thợ đã ra về.
Giữa cơn mưa gió mù mịt, bác thợ quay trở lại trong tình trạng ướt đẫm không phải vì quên đồ nghề, mà vì một lý do khiến ai nấy đều ngỡ ngàng: còn một cái đinh chưa được đóng hết đầu đinh. Chi tiết này chính là nhãn tự của tác phẩm. Hành động vung búa gõ đánh "chát" một cái dưới sự chứng kiến của cả gia đình nhân vật "tôi" thể hiện một sự tự giác tuyệt đối. Bác thợ không chỉ làm việc vì tiền thù lao, bác làm việc bằng cái tâm và sự tử tế khi lo lắng rằng "để vậy, có người sẽ rách quần áo". Việc bác từ chối số tiền biếu thêm của người cha càng làm ngời sáng nhân cách tự trọng, xem việc hoàn hảo trong công việc là trách nhiệm hiển nhiên của chính mình.
Truyện ngắn bằng lối kể chuyện tự nhiên, cảm động đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người đọc. Hình ảnh bác thợ mộc cắm cúi đi trong mưa gió cùng tiếng búa dứt khoát là biểu tượng đẹp đẽ cho đạo đức lao động. Tác phẩm nhắc nhở mỗi chúng ta rằng, giá trị của con người không nằm ở địa vị xã hội, mà nằm ở sự tận tâm và tình yêu thương đặt vào từng việc làm nhỏ nhất.
Xem thêm >> -
Viết bài văn nghị luận phân tích truyện ngắn “Biệt đội mùa hè” của tác giả Nguyễn Hữu Khoa
Truyện ngắn “Biệt đội mùa hè” của Nguyễn Hữu Khoa là một tác phẩm nhẹ nhàng nhưng chứa đựng bài học sâu sắc về sự trưởng thành của tuổi học trò thông qua lao động. Câu chuyện mở ra một mùa hè khác biệt, khi không gian vui chơi quen thuộc của nhân vật “tôi” và nhóm bạn bị thu hẹp bởi các nhà máy. Thay vì chán nản, các em đã chủ động thành lập “Đội đặc biệt” để làm những công việc có ích cho xóm làng.
Hành trình từ lúc lên ý tưởng đến khi bắt tay vào hành động của nhóm bạn diễn ra rất năng nổ. Sự hào hứng thể hiện qua việc dọn dẹp quầy nước cũ, trang trí văn phòng và sáng tạo câu khẩu hiệu “Ở đâu có gì khó, ở đó có chúng tôi”. Những nhiệm vụ đầu tiên như quét sân, nhặt bóng, bốc dỡ hoa quả tuy giản đơn nhưng đã được các em thực hiện một cách nghiêm túc, có tổ chức và trách nhiệm.
Sự sâu sắc của tác phẩm nằm ở khoảnh khắc cả đội im lặng khi cầm trên tay những đồng tiền công đầu tiên vào cuối tuần. Giọt mồ hôi rơi xuống đã giúp các em thấm thía giá trị của lao động. Các em nhận ra rằng tiền bạc không tự nhiên mà có, từ đó biết thương kính, thấu hiểu nỗi nhọc nhằn của cha mẹ để nuôi mình khôn lớn. Tiếng cười ngạc nhiên của mẹ Hạnh ở cuối truyện khi thấy con biết quét nhà là minh chứng sinh động cho sự thay đổi tích cực, từ những cô cậu học trò chỉ biết chơi đùa nay đã biết sẻ chia, gánh vác.
Bằng ngôi kể thứ nhất chân thực và ngôn ngữ đối thoại hồn nhiên, Nguyễn Hữu Khoa đã khẳng định một chân lý: mùa hè ý nghĩa nhất là mùa hè đem lại cho ta những bài học không có trong sách vở. Tác phẩm khép lại nhưng dư vị về một "biệt đội" chăm chỉ, giàu tình cảm vẫn còn mãi trong lòng người đọc.
Xem thêm >> -
Viết một bài văn nghị luận bàn về đặc sắc nghệ thuật trong truyện ngắn “Anh béo và anh gầy” (Sê-khốp). Từ đó, bình luận ngắn gọn về thái độ của tác giả thể hiện trong tác phẩm.
Truyện ngắn "Anh béo và anh gầy" của Sê-khốp là một kiệt tác trào phúng ngắn gọn nhưng có sức công phá mạnh mẽ vào tâm lý xã hội Nga hoàng đương thời. Thành công lớn nhất tạo nên giá trị bất hủ của tác phẩm chính là nghệ thuật xây dựng nhân vật thông qua bút pháp đối lập tương phản và sự biến đổi tâm lý đột ngột của nhân vật.
Ngay từ những dòng mở đầu, Sê-khốp đã đặt hai nhân vật vào một thế cân bằng tuyệt đối của "tình bạn thuở nhỏ" tại một sân ga đường sắt. Nghệ thuật tương phản ban đầu được nhà văn khắc họa rõ nét ở cấp độ ngoại hình và hương vị đặc trưng. Anh béo xuất hiện với vẻ ngoài sang trọng, "môi láng nhẫy bơ như quả đào chín", toát ra mùi rượu nho loại nặng và nước hoa cam của giới thượng lưu. Ngược lại, anh gầy lại hiện lên đầy lam lũ, "hai tay lỉnh kỉnh nào vali, nào hộp, nào túi", người toát ra mùi thịt ướp và bã cà phê của tầng lớp bình dân chật vật mưu sinh.
Tuy nhiên, đỉnh cao nghệ thuật của Sê-khốp không dừng lại ở sự khác biệt ngoại hình, mà nằm ở cú bẻ lái tâm lý nhân vật khi anh gầy biết anh béo đã leo lên đến chức viên chức bậc ba (thần bộc). Sự đối lập lúc này không còn là vật chất đơn thuần nữa, mà đã biến thành sự phân cấp giai cấp sâu sắc, bẻ gãy mọi giá trị tình cảm.
Anh gầy lập tức trải qua một cuộc "biến hình" thảm hại về cả thể xác lẫn tinh thần. Khuôn mặt anh ta bỗng dưng "tái mét mặt, ngây ra như phỗng đá", rồi toàn thân "rúm ró, so vai rụt cổ khúm núm". Sự tương phản giữa tiếng cười hồn nhiên "Hô… hô… Dạo ấy bọn mình trẻ con thật!" ở phút trước và tiếng cười khúm núm "Hì hì hì… Dạ bẩm quan trên" ở phút sau đã phơi bày một bi kịch tinh thần ê chề. Nỗi sợ hãi quyền lực lớn đến mức nó đồng hóa cả gia đình anh gầy, biến cả vợ con anh ta thành những kẻ tự nguyện quỳ lạy trước cái bóng của danh vọng.
Bằng nghệ thuật khắc họa tâm lý qua những chi tiết tương phản đắt giá, Sê-khốp không cần dùng lời đao to búa lớn nhưng vẫn lột trần được bản chất cốt lõi của nhân vật. Tác phẩm là minh chứng cho tài năng bậc thầy của ông trong việc dùng một lát cắt nhỏ, một tình huống đời thường để phản ánh một hiện thực xã hội rộng lớn và nhức nhối.
Xem thêm >> -
Viết bài văn nghị luận phân tích đoạn trích: "Chiều nay tôi đến nhà nhỏ Hiên...., tóc mai dính bết vào hai bên thái dương" (Trích Bàn có năm chỗ ngồi, Nguyễn Nhật Ánh)
Nguyễn Nhật Ánh luôn có một biệt tài trong việc khai thác những chuyển biến tâm lý tinh tế của tuổi học trò. Đoạn trích trong truyện dài Bàn có năm chỗ ngồi là một minh chứng tiêu biểu, không chỉ tái hiện một tình huống mượn sách địa lý dở khóc dở cười mà còn mở ra một hành trình thức tỉnh đầy tính nhân văn của nhân vật Huy trước hoàn cảnh ngặt nghèo của cô bạn cùng bàn.
Trước khi bước chân đến nhà Hiền, Huy hiện lên với đầy đủ những nét tính cách của một cậu trai mới lớn: có chút lười học, ham chơi, hay cãi nhau với bạn bè và đặc biệt là mang nặng tâm lý sĩ diện. Huy sợ bạn bè bắt gặp mình “đơn phương độc mã” đến nhà bạn gái thì sẽ bị trêu chọc đến mức “phải độn thổ”. Thế nhưng, tất cả sự ngần ngại, ích kỷ trẻ con ấy đã hoàn toàn sụp đổ khi Huy đối diện với thực tế cuộc sống của Hiền. Đó là một căn nhà “lụp xụp, tồi tàn” nằm nép mình bên rãnh thoát nước đen ngòm cuối chợ, mái và cửa bằng những tấm tôn cũ kỹ gỉ sét, thủng lỗ chỗ. Bên trong nhà thậm chí không có nổi một chiếc bàn học tử tế, góc học tập của Hiền chỉ gói gọn trên chiếc giường tre và cái kệ nhỏ cột bằng dây kẽm. Không gian sống ấy là một cú va đập mạnh vào thế giới vốn dĩ vô lo, vô nghĩ của Huy.
Sự thấu cảm trong tâm hồn Huy thực sự bùng nổ khi cậu nghe mẹ Hiền kể về chuân chuyên của gia đình. Trong suy nghĩ ngây thơ của Huy, học trò thì “chỉ đi học hoặc đi chơi”, còn việc gánh hàng rao bán ngoài chợ là “chuyện của người lớn”. Vì vậy, cậu hoàn toàn “chưng hửng” và nghe “ngùi ngùi trong bụng” khi biết Hiền phải gánh chè đi bán suốt từ một giờ đến bốn giờ chiều dưới cái nắng gay gắt để chạy tiền thuốc thang cho người cha sưng gan, tối về lại thức khuya học bài. Hình ảnh Hiền xuất hiện nơi ngạch cửa với quang gánh trên vai, “mặt đỏ bừng, những sợi tóc mai dính bết vào hai bên thái dương” nhưng nụ cười vẫn rạng rỡ, hỏi Huy “mà như reo” đã trở thành một biểu tượng đẹp đẽ về nghị lực. Hiền không hề tự ti về cái nghèo, cũng không chấp nhặt chuyện hai đứa đang “làm mặt lạ” với nhau mà sẵn sàng cho mượn sách, thậm chí còn lo lắng giùm Huy bài toán khó. Tấm lòng bao dung và sự mạnh mẽ của Hiền đã khiến Huy nể phục.
Chính sự tương phản giữa một bên là gánh nặng mưu sinh của bạn và một bên là sự vô lo của mình đã thúc đẩy bước ngoặt trưởng thành trong nhận thức của Huy. Trở về nhà, lòng trắc ẩn không dừng lại ở sự thương cảm suông mà đã chuyển hóa thành hành động. Lời trách mắng, so sánh của người mẹ như một hồi chuông thức tỉnh Huy khỏi sự lười biếng bấy lâu. Cậu tự giác gom chén đĩa đi rửa để “rửa sạch tiếng oan”. Dù trải nghiệm lao động đầu tiên còn rất vụng về, dẫn đến tiếng “xoảng” tai hại làm bể chiếc đĩa quý, nhưng đó chính là những bước đi chập chững đầu tiên trên con đường trưởng thành, biết san sẻ gánh nặng với người thân. Qua đoạn trích, tác giả khẳng định một thông điệp sâu sắc: sự trưởng thành thực sự của một đứa trẻ không tính bằng tuổi tác, mà tính bằng khoảnh khắc chúng biết đồng cảm với nỗi đau của người khác và biết nhìn lại bản thân để sống trách nhiệm hơn.
Xem thêm >> -
Viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) phân tích hiệu quả của sự kết hợp giữa yếu tố tự sự và trữ tình trong đoạn trích: "Mẹ sầu đau nghiêng xuống bên mình… và cũng là một tình thương đấy nữa, lòng ơi!..." trong Đêm giao thừa (Chế Lan Viên)
Đoạn trích "Đêm giao thừa" của Chế Lan Viên là một bức tranh đính kết tài tình giữa yếu tố tự sự và trữ tình, biến khoảnh khắc chuyển giao đất trời thành một miền sâu thẳm của tâm hồn. Phương diện tự sự được khắc họa qua chuỗi chi tiết sinh động: lời gọi ngọt ngào "Dậy thôi con!", mâm lễ vật với "hai mươi tám ngọn Thơ" trên sân gạch, cho đến hành động mẹ chuẩn bị sẵn thau nước rửa mặt và đưa bộ quần áo mới. Thế nhưng, mạch văn không dừng lại ở việc kể chuyện. Đan xen vào đó là mạch trữ tình ngoại cảm vô cùng mãnh liệt qua ngôn ngữ độc thoại nội tâm đầy xao xuyến. Cảm giác "vụt sáng lên như nến" hay hành động "run run tôi dở từng nét gấp" đã chạm đến góc khuất tinh tế nhất của tình mẫu tử. Sự kết hợp này giúp người đọc không chỉ nhìn thấy một khung cảnh giao thừa nghèo khó nhưng ấm áp, mà còn cảm nhận trọn vẹn lòng biết ơn nghẹn ngào, sự thấu cảm sâu sắc của người con trước tấm lòng hy sinh thầm lặng của mẹ.
Xem thêm >> -
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 200 chữ) làm rõ chủ đề của văn bản Nghèo (Nam Cao)
Đoạn trích trong truyện ngắn Nghèo của Nam Cao đã dựng lên một lát cắt ám ảnh khôn nguôi về bức tranh nông thôn Việt Nam trước Cách mạng, nơi cái đói nghèo gặm nhấm và tước đoạt đi cả sự sống tối thiểu của con người. Trung tâm đoạn văn là gia đình chị đĩ Chuột trong một buổi chiều tàn cùng quẫn: nhà hết sạch gạo, đứa con trai đói lả người, mắt lờ đờ như chết lả. Để dỗ dành con, người mẹ nghèo đành phải nấu một nồi "chè" giả tạo từ cám nâu – một thứ trò lừa phỉnh ngây thơ nhưng đắng ngắt. Bi kịch đẩy lên đỉnh điểm khi thằng bé há hốc mồm đón nhận miếng ăn hy vọng, để rồi phải oẹ thốc oẹ tháo, nước mắt đầm đìa vì đắng chát, nghẹn ngào. Tiếng khóc của đứa trẻ cùng giọt nước mắt bất lực của người mẹ không chỉ là nỗi đau thể xác mà còn là tiếng kêu cứu xé lòng trước hoàn cảnh bần cùng hóa. Nam Cao với ngòi bút hiện thực sắc lạnh nhưng đẫm tình thương đã lột tả trọn vẹn sự tàn nhẫn của đói nghèo, khiến người đọc thấm thía sâu sắc về bi kịch mất đi quyền làm người cơ bản của người nông dân thuở ấy.
Xem thêm >> -
Viết bài văn phân tích truyện ngắn “Bà ngồi ở góc nhà” của nhà văn Ma Văn Kháng
Nhà văn Ma Văn Kháng luôn dành một vị trí trang trọng trong sáng tác của mình để suy ngẫm về những giá trị đạo đức truyền thống đang có nguy cơ bị mai một trong đời sống hiện đại. Truyện ngắn “Bà ngồi ở góc nhà” là một minh chứng tiêu biểu. Qua hình tượng người bà ngoại tuy tuổi cao sức yếu, phải chịu nhiều tổn thương nhưng luôn tràn ngập lòng vị tha, tác giả không chỉ lay động trái tim người đọc mà còn gửi gắm bài học sâu sắc về tình mẫu tử, tình bà cháu và bổn phận làm con.
Trước hết, hình ảnh người bà xuất hiện trong tác phẩm với một dáng vẻ vô cùng đáng thương và cô độc. Ở cái tuổi tám mươi lăm "trời cho", thể xác của bà đã bị tàn phá nặng nề bởi quy luật thời gian và bệnh tật: người xộ xệ, chân sưng khớp tấy đỏ, lại thêm di chứng của căn bệnh xuất huyết não. Thế giới của bà từ một cuộc đời rộng lớn nay thu hẹp lại trong "cái ghế độn rơm ở góc nhà". Góc nhà ấy vừa là nơi trú ngụ, vừa là nơi chứng kiến sự bất lực của một đời người khi bước vào buổi hoàng hôn. Tuy nhiên, sự tàn tạ về thể xác không thể dập tắt được ngọn lửa yêu thương trong lòng bà. Dù chỉ ngồi một chỗ, đôi mắt "hấp háy kèm nhèm" nhưng tâm trí bà vẫn hướng về con cháu, bà "biết không sót một việc gì" và luôn lên tiếng nhắc nhở khi thấy chúng mải chơi, nhác học.
Đớn đau thay, sự quan tâm xuất phát từ lòng tốt của bà lại vấp phải sự phản kháng phũ phàng, thô bạo từ những đứa cháu ruột thịt. Trước những lời hỗn hào, dậm chân quát tháo của cái Hải, cái Hồng hay thái độ sì một hơi đầy thách thức của thằng Tuất, người bà lựa chọn cách đối thoại bằng sự nhẫn nhục và bao dung đến nghẹn lòng. Bà không dùng quyền uy của người bề trên để mắng nhiếc, mà chỉ khe khẽ, hiền lành thừa nhận sự già nua của mình: “Ừ, bà già rồi, bà chỉ còn có cái mồm nói được thôi”. Giọt nước mắt lăn dài trên gò má nhăn nheo được bà âm thầm "chùi" đi, là biểu hiện của một nỗi đau thầm lặng, nỗi đau của một người cả đời hi sinh nhưng nay lại trở thành "kẻ quấy rầy" trong mắt con cháu.
Đỉnh cao của tấm lòng vị tha ở người bà được thể hiện rõ nhất khi xung đột gia đình lên đến đỉnh điểm. Khi người mẹ khóc mắng, người cha nghiêm khắc dạy dỗ lũ trẻ, thì người chịu tổn thương nhiều nhất là bà lại lên tiếng bênh vực: “Thôi, đừng chấp chúng nó”. Bà luôn tìm cách giảm nhẹ lỗi lầm cho các cháu vì nghĩ chúng còn dại dột. Tình yêu thương ấy kéo dài cho đến hơi thở cuối cùng, khi bà lặng lẽ tích cóp, để dành cuốn sổ tiết kiệm cho cháu trai và hai chỉ vàng cho các cháu gái. Sự hy sinh vô điều kiện của bà chính là bệ đỡ, là mạch ngầm phù sa lặng lẽ nuôi dưỡng gia đình qua bao năm tháng.
Nhân vật người bà trong tác phẩm là hiện thân cao đẹp cho người phụ nữ, người mẹ Việt Nam giàu lòng nhân hậu và đức hy sinh. Bằng ngòi bút hiện thực ấm áp, Ma Văn Kháng đã thức tỉnh người đọc về một sự thật: người già có thể bất lực về thể xác nhưng tình yêu thương của họ luôn vĩ đại. Đoạn trích là lời nhắc nhở nghiêm khắc gửi đến thế hệ trẻ về lòng hiếu thảo và sự kính trọng đối với người già trước khi quá muộn.
Xem thêm >>
Danh sách bình luận