Dẫn chứng về chủ đề Thức khuya

Thức khuya là thói quen đi ngủ muộn hơn thời gian sinh hoạt khoa học (thường sau 23 giờ), khiến cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ theo nhịp sinh học tự nhiên.

• Biểu hiện: Trường hợp của Xiao Yan (Trung Quốc) là minh chứng rõ ràng cho thói quen thức khuya thiếu khoa học của nhiều bạn trẻ hiện nay. Cô thường xuyên tắt đèn và lướt điện thoại đến tận đêm khuya, thậm chí có những đêm thức trắng để sử dụng thiết bị điện tử. Việc nhìn màn hình sáng trong bóng tối kéo dài, kết hợp với thiếu ngủ nghiêm trọng, đã tạo áp lực lớn lên đôi mắt và làm rối loạn nhịp sinh học của cơ thể.
• Kết quả: Hậu quả là sau một đêm không ngủ, Xiao Yan thức dậy và bất ngờ phát hiện thị lực suy giảm nghiêm trọng, mắt tối sầm lại. Các bác sĩ chẩn đoán cô bị “đột quỵ mắt” do tắc mạch võng mạc, nguyên nhân xuất phát từ việc thức khuya kéo dài và sử dụng điện thoại trong điều kiện thiếu ánh sáng. Tình trạng này không chỉ ảnh hưởng nặng nề đến sức khoẻ thị lực mà còn đặt cô trước nguy cơ mù loà vĩnh viễn, để lại bài học cảnh tỉnh sâu sắc về tác hại của việc thức khuya.

• Biểu hiện: Trong giới Underground Việt Nam, không ít nghệ sĩ trẻ xem việc thức đêm để sáng tác là điều quen thuộc, thậm chí coi đó là “chuyện cơm bữa”. Họ thường làm việc xuyên đêm, đảo lộn giờ giấc sinh hoạt với suy nghĩ rằng ban đêm mang lại cảm hứng sáng tạo mạnh mẽ hơn.
• Kết quả: Hậu quả là nhiều nghệ sĩ trẻ phải đối mặt với các vấn đề nghiêm trọng về sức khoẻ tinh thần như rối loạn giấc ngủ, trầm cảm hoặc hội chứng suy nhược thần kinh. Những ảnh hưởng này không chỉ làm giảm chất lượng sáng tác mà còn buộc họ phải tạm dừng sự nghiệp trong một khoảng thời gian để điều trị tâm lý và điều chỉnh lại lối sống.

• Biểu hiện: Đối với nhóm người làm nghề sáng tạo như freelancer, designer hay streamer, việc thức khuya dần trở thành thói quen phổ biến. Họ tin rằng ban đêm yên tĩnh, ít bị làm phiền nên dễ tập trung và khơi nguồn cảm hứng sáng tạo hơn. Đặc biệt, nhiều streamer thường bắt đầu công việc từ khoảng 22 giờ và kéo dài đến 3–4 giờ sáng để tương tác với người xem, khiến thời gian nghỉ ngơi bị đảo lộn nghiêm trọng.
• Kết quả: Hệ quả là việc tiếp xúc quá lâu với ánh sáng xanh từ màn hình máy tính trong điều kiện thiếu ánh sáng và thiếu ngủ khiến nhóm người này đối mặt với nhiều vấn đề sức khoẻ. Không ít người gặp tình trạng suy nhược thần kinh, rối loạn giấc ngủ, thị lực suy giảm, thậm chí có nguy cơ mắc “đột quỵ mắt”.

• Biểu hiện: Các kỹ sư vận hành tại nhà máy (như Alexander Akimov và Leonid Toptunov) đã tiến hành một cuộc thử nghiệm hệ thống vào lúc 1 giờ 23 phút sáng. Đây là thời điểm cơ thể con người rơi vào trạng thái tỉnh táo thấp nhất, khả năng phản xạ và xử lý tình huống giảm xuống mức tối thiểu.
• Kết quả: Do mệt mỏi và thiếu tỉnh táo, các kỹ sư đã mắc một chuỗi sai lầm trong việc điều khiển các thanh điều khiển lò phản ứng, dẫn đến vụ nổ hạt nhân khủng khiếp nhất lịch sử. Hàng ngàn người chết vì phóng xạ, một vùng đất rộng lớn bị bỏ hoang vĩnh viễn. Thiệt hại kinh tế ước tính hơn 200 tỷ USD

• Biểu hiện: Đêm ngày 24/3/1989, người điều khiển con tàu là Gregory Cousins đã phải làm việc liên tục trong trạng thái thiếu ngủ trầm trọng. Anh đã thức xuyên đêm để điều hướng con tàu khổng lồ chở đầy dầu thô qua eo biển Prince William (Alaska).
• Kết quả: Vì quá kiệt sức, Cousins đã rơi vào trạng thái "giấc ngủ trắng" (ngủ quên trong vài giây khi mắt vẫn mở) dẫn đến việc tàu đâm vào rặng san hô Bligh Reef. 41 triệu lít dầu thô đã tràn ra biển, giết chết hàng trăm nghìn chim biển và rái cá, gây ra thảm hoạ môi trường lớn nhất lịch sử nước Mỹ thời bấy giờ

• Biểu hiện: Tài xế xe khách đường dài (như trong vụ tai nạn xe chở cán bộ hưu trí năm 2018) thường xuyên chạy ca đêm để tiết kiệm thời gian và tránh cảnh sát giao thông. Tài xế cố gắng chống lại cơn buồn ngủ bằng cách hút thuốc liên tục và uống cà phê đậm đặc.
• Kết quả: Xe mất lái lao xuống vực khiến nhiều người tử vong. Nguyên nhân chính được xác định là tài xế bị "micro-sleep" (não bộ đóng mở trong tích tắc). Chỉ cần 3-5 giây mất kiểm soát khi xe đang chạy với tốc độ 80km/h, hậu quả là thảm khốc không thể cứu vãn.

• Biểu hiện: Các nữ công nhân làm việc tại các nhà máy dệt hoặc sản xuất linh kiện điện tử (như các khu công nghiệp tại Bắc Ninh, Bình Dương) thường xuyên phải làm ca kíp đảo lộn (làm 1 tuần đêm, nghỉ 1 tuần ngày).
• Kết quả: Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế (IARC) đã xếp việc làm ca đêm vào nhóm 2A (nhóm có khả năng gây ung thư). Việc tiếp xúc với ánh sáng nhân tạo ban đêm ức chế sản sinh Melatonin, một hormone có khả năng ngăn chặn khối u. Kết quả là tỷ lệ mắc ung thư vú ở nhóm phụ nữ thức khuya làm việc cao hơn 50% so với người bình thường.

• Biểu hiện: Trước khi tàu Challenger cất cánh và phát nổ sau 73 giây, các nhà quản lý và kỹ sư của NASA đã phải làm việc liên tục 20 giờ không nghỉ dưới áp lực thời gian để chuẩn bị cho vụ phóng vào rạng sáng.
• Kết quả: Sự mệt mỏi do thiếu ngủ khiến họ mất khả năng đánh giá rủi ro về nhiệt độ đối với các vòng đệm (O-rings). Sai lầm trong việc ra quyết định khi đầu óc không tỉnh táo đã dẫn đến thảm kịch làm 7 phi hành gia tử vong ngay trên sóng truyền hình trực tiếp.

• Biểu hiện: Các nhân viên trực kỹ thuật hoặc bảo vệ thường có thói quen ăn mì tôm, đồ ăn nhanh vào lúc 1-2 giờ sáng để chống đói.
• Kết quả: Theo nghiên cứu của Đại học Harvard, người thường xuyên thức sau 12 giờ đêm có nguy cơ mắc tiểu đường tuýp 2 cao hơn 2.5 lần. Nguyên nhân là do hormone insulin bị rối loạn khi cơ thể không được ngủ đúng giờ, khiến đường huyết tăng vọt và mỡ bụng tích tụ nhanh chóng do quá trình trao đổi chất bị đình trệ.

• Biểu hiện: Học sinh tên N.H.A (Hà Nội) chia sẻ trên báo chí về việc học đến 3 giờ sáng mỗi ngày trong suốt 3 tháng cuối cấp để luyện đề thi.
• Kết quả: Khi vào phòng thi, H.A gặp tình trạng "trắng não", hoàn toàn không nhớ được các công thức dù đã ôn đi ôn lại nhiều lần. Y học giải thích rằng giấc ngủ sâu (REM) là lúc não chuyển ký ức từ ngắn hạn sang dài hạn. Việc thức khuya khiến quá trình này bị chặn đứng, làm kiến thức bị "rơi rụng" ngay lập tức sau khi học.

• Biểu hiện: Dù là vận động viên chuyên nghiệp nhưng thói quen sinh hoạt không điều độ, thức khuya chơi game hoặc tham gia tiệc tùng khiến cơ thể không có thời gian hồi phục cơ tim.
• Kết quả: Morosini gục xuống và tử vong ngay trên sân cỏ năm 2012. Khám nghiệm cho thấy sự thiếu ngủ kéo dài kết hợp với vận động cường độ cao làm suy yếu cơ tim, dẫn đến tình trạng loạn nhịp tim đột ngột không thể cứu chữa.

• Biểu hiện: Trẻ em tiểu học hiện nay thường xuyên sử dụng điện thoại để xem YouTube đến 23h-24h đêm mới đi ngủ.
• Kết quả: Theo các bác sĩ nhi khoa tại bệnh viện Nhi Trung ương, trẻ em thức khuya thường thấp hơn các bạn cùng lứa trung bình 2-3cm. Lý do là hormone tăng trưởng (Growth Hormone) tiết ra nhiều nhất vào lúc 22h đêm đến 1h sáng khi trẻ ngủ sâu. Việc thức khuya trực tiếp "đánh cắp" chiều cao và khả năng phát triển trí tuệ của trẻ.
•  

Tôi thường xuyên rơi vào cái bẫy mang tên “thêm 5 phút nữa” khi sử dụng điện thoại vào ban đêm. Việc thức khuya lướt mạng xã hội không chỉ khiến mắt tôi yếu đi mà còn làm tôi mất đi năng lượng cho những hoạt động ngoại khoá ý tưởng. Giờ đây, tôi tự đặt quy tắc để điện thoại xa tầm tay trước khi ngủ 30 phút để bảo vệ sức khoẻ bản thân.

Trước đây, tôi thường xuyên thức khuya và dậy muộn vào cuối tuần, điều đó khiến nhịp sinh học của tôi bị xáo trộn hoàn toàn. Sau khi tìm hiểu về tác hại của việc thức khuya đối với gan và hệ miễn dịch, tôi đã quyết tâm thay đổi. Việc đi ngủ trước 11 giờ đêm giúp tôi cảm thấy yêu đời hơn, da dẻ cải thiện và đặc biệt là sự tập trung trong mỗi tiết học tăng lên rõ rệt.