Bài 8. Phong trào Tây Sơn - SGK Lịch sử và Địa lí 8 Kết nối tri thứcKhai thác tư liệu 1 và thông tin trong mục, hãy trình bày nguyên nhân bùng nổ khởi nghĩa Tây Sơn. Hãy mô tả thắng lợi đầu tiên của nghĩa quân Tây Sơn. Quan sát lược đồ hình 8.4 và cho biết vì sao Nguyễn Huệ chọn khúc sông từ Rạch Gầm đến Xoài Mút làm trận địa quyết chiến. Hãy cho biết các cuộc tiến quân của Nguyễn Huệ ra Bắc trong những năm 1786 – 1788 đạt được kết quả như thế nào. Quảng cáo
Lựa chọn câu để xem lời giải nhanh hơn
? mục 1 1 Trả lời câu hỏi mục 1 trang 35 sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 8 KNTT Khai thác tư liệu 1 và thông tin trong mục, hãy trình bày nguyên nhân bùng nổ khởi nghĩa Tây Sơn.
Phương pháp giải: Khai thác tư liệu 1, đọc thông tin trong SGK mục 1 trang 33, 34 và trả lời câu hỏi. Lời giải chi tiết: *Nguyên nhân bùng nổ: - Từ giữa thế kỉ XVIII, chính quyền phong kiến Đàng Trong ngày càng suy yếu. + Chính trị: Bộ máy quan lại cồng kềnh, tham nhũng. + Kinh tế: Ruộng của nông dân bị địa chủ, cường hào lấn chiếm, chế độ tô thuế, lao dịch nặng nề. + Xã hội: Mâu thuẫn giữa các tầng lớp xã hội với chính quyền phong kiến dâng cao. - Năm 1771, ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ dựng cờ khởi nghĩa. ? mục 2 a Trả lời câu hỏi mục 2a trang 36 sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 8 KNTT Hãy mô tả thắng lợi đầu tiên của nghĩa quân Tây Sơn. Phương pháp giải: Đọc lại kiến thức mục 2a SGK trang 35, 36 và trả lời câu hỏi. Lời giải chi tiết: Thắng lợi đầu tiên của nghĩa quân Tây Sơn - Năm 1774, chính quyền làm chủ được một vùng rộng lớn từ Quảng Nam đến Bình Thuận. - Nghĩa quân gặp khó khăn mới: phía bắc có quân chúa Trịnh, phía nam là quân chúa Nguyễn -> Nguyễn Nhạc tạm hòa hoãn với quân Trịnh. - Năm 1777, lật đổ chúa Nguyễn ở Đàng Trong. ? mục 2 b Trả lời câu hỏi mục 2b trang 36 sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 8 KNTT 1. Quan sát lược đồ hình 8.4 và cho biết vì sao Nguyễn Huệ chọn khúc sông từ Rạch Gầm đến Xoài Mút làm trận địa quyết chiến?
2. Mô tả những nét chính (thời gian, người lãnh đạo, địa điểm, cách đánh, kết quả) về trận Rạch Gầm – Xoài Mút trên lược đồ. Thắng lợi này có ý nghĩa quan trọng như thế nào? Phương pháp giải: Đọc kiến thức mục 2b kết hợp với lược đồ hình 8.4 và trả lời câu hỏi. Lời giải chi tiết: 1. Nguyễn Huệ chọn khúc sông từ Rạch Gầm đến Xoài Mút làm trận địa quyết chiến vì: - Khúc sông dài 6km, rộng hơn 1km, có chỗ gần 2km. - Về địa thế, giữa dòng có cù lao Thới Sơn, hai bên bờ sông có cây cối rậm rạp, nhiều kênh rạch nhỏ, thích hợp cho bố trí trận địa mai phục. 2. Những nét chính (thời gian, người lãnh đạo, địa điểm, cách đánh, kết quả) về trận Rạch Gầm – Xoài Mút trên lược đồ:
? mục 2 c Trả lời câu hỏi mục 2c trang 37 sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 8 KNTT Hãy cho biết các cuộc tiến quân của Nguyễn Huệ ra Bắc trong những năm 1786 – 1788 đạt được kết quả như thế nào? Phương pháp giải: Đọc lại kiến thức mục 2c SGK trang 27 và trả lời câu hỏi. Lời giải chi tiết: Kết quả của các cuộc tiến quân của Nguyễn Huệ ra Bắc trong những năm 1786 – 1788: - Tháng 5-1786, Nguyễn Huệ chỉ huy đạo quân đánh Phú Xuân, nhanh chóng hạ thành. Sau đó tiến ra phía sông Gianh, giải phóng toàn bộ vùng đất Đàng Trong, tiến thẳng ra Đàng Ngoài. - Tháng 7-1786, tiến vào thành Thăng Long, lật đổ chúa Trịnh. Năm 1788, tiến quân ra Bắc lần thứ 2, chính quyền phong kiến Lê – Trịnh hoàn toàn sụp đổ. -> Lật đổ chính quyền Đàng Trong, Đàng Ngoài. Chấm dứt thời kì chia cắt đất nước. ? mục 2 d Trả lời câu hỏi mục 2d trang 38 sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 8 KNTT Khai thác hình 8.5, 8.6, hãy mô tả trận đại phá quân Thanh xâm lược năm 1789 của quân Tây Sơn.   Phương pháp giải: Khai thác hình ảnh 8.5, 8.6. Lời giải chi tiết: - Ngày 25 – 1 – 1789 (đêm 30 Tết): Quân Tây Sơn vượt sông Gián Khẩu (sông Đáy), tiêu diệt đồn tiền tiêu của giặc. - Ngày 28 – 1 – 1789 (đêm mồng 3 Tết): Quân Tây Sơn vây đồn Hà Hồi (Thường Tín, Hà Nội). Quân Thanh bị đánh bất ngờ, hoảng sợ, hạ khí giới đầu hàng. - Ngày 30 – 1 – 1789 (mồng 5 Tết) + Sáng sớm, quân Tây Sơn dưới sự chỉ huy trực tiếp của Quang Trung tấn công đồn Ngọc Hồi (Thanh Trì, Hà Nội). + Cùng lúc đó, đạo quân của Đô đốc Long tấn công đồn Đống Đa. + Tướng giặc là Sầm Nghi Đống khiếp sợ, thắt cổ tự tử. Tôn Sĩ Nghị nghe tin đại bại cũng vội vã bỏ trốn. + Đến trưa, vua Quang Trung cùng đoàn quân chiến thắng tiến vào thành Thăng Long. ? mục 3 1 Trả lời câu hỏi 1 mục 3 trang 39 sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 8 KNTT Khai thác tư liệu 3 và thông tin trong mục, hãy cho biết nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sơn.
Phương pháp giải: Đọc kiến thức mục 3 SGK trang 38-39 và nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sơn. Lời giải chi tiết: Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử - Nguyên nhân thắng lợi: + Tinh thần yêu nước, sự đồng lòng, ý chí chiến đấu của quân dân ta. + Sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Quang Trung – Nguyễn Huệ và bộ chỉ huy quân sự. - Ý nghĩa lịch sử: + Lật đổ chính quyền phong kiến Nguyễn – Trịnh. + Xóa bỏ tình trạng chia cắt đất nước, đặt cơ sở cho việc khôi phục nền thống nhất quốc gia. + Đánh tan cuộc xâm lược của quân Xiêm, Thanh, bảo vệ vững chắc nền độc lập và chủ quyền lãnh thổ. ? mục 3 2 Trả lời câu hỏi 2 mục 3 trang 39 sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 8 KNTT Hãy cho biết đánh giá của em về vai trò của Quang Trung – Nguyễn Huệ trong phong trào Tây Sơn và lịch sử dân tộc. Phương pháp giải: Đọc kiến thức mục 3 SGK trang 38 - 39 và đánh giá của em về vai trò của Quang Trung – Nguyễn Huệ trong phong trào Tây Sơn và lịch sử dân tộc. Lời giải chi tiết: (*) Gợi ý: - Ông có công lao to lớn trong sự nghiệp thống nhất, xây dựng đất nước và kháng chiến chống giặc ngoại xâm. - Năm 1788, Nguyễn Huệ tiến quân ra Bắc tiêu diệt quân Thanh, ông lên ngôi Hoàng đế lấy hiệu Quang Trung, lập ra vương triều Tây Sơn (1778 - 1802). - Vua Quang Trung được coi là anh hùng áo vải của dân tộc. - Khi có quân xâm lược Xiêm, Thanh, Nguyễn Huệ đã kêu gọi quần chúng nhân dân, liên kết lực lượng, lãnh đạo nghĩa quân trong hai cuộc kháng chiến chống Xiêm và chống Thanh, để bảo vệ nền độc lập dân tộc. - Là người chủ động mở những trận quyết chiến nhanh chóng, bất ngờ khiến cho quân địch không kịp đối phó. Luyện tập 1 Trả lời câu hỏi Luyện tập trang 39 sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 8 KNTT 1. Hãy lập bảng về những sự kiện chính của phong trào Tây Sơn từ năm 1771 đến năm 1789 theo các tiêu chí: thời gian, thắng lợi tiêu biểu. 2. Có ý kiến cho rằng: Quyết định tiêu diệt quân Thanh vào dịp Tết Kỉ Dậu (1789) thể hiện thiên tài quân sự của vua Quang Trung. Em đồng ý với ý kiến đó không? Vì sao? Phương pháp giải: Đọc lại kiến thức mục 1, 2 SGK trang 34-37. => Lần lượt trả lời các câu hỏi. Lời giải chi tiết: 1. Bảng thống kê về những sự kiện chính của phong trào Tây Sơn từ năm 1771 đến năm 1789
2. Quyết định tiêu diệt quân Thanh vào dịp Tết Kỉ Dậu (1789) thể hiện thiên tài quân sự của vua Quang Trung, em đồng ý với ý kiến này vì: Quang Trung quyết định tiêu diệt quân Thanh vào dịp Tết Kỉ Dậu nhằm tạo yếu tố bất ngờ, làm cho quân giặc không kịp trở tay, nhanh chóng thất bại. Vận dụng 1 Trả lời câu hỏi Vận dụng 1 trang 39 sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 8 KNTT Tìm hiểu thông tin từ sách, báo và internet, em hãy viết bài giới thiệu (khoảng 7 – 10 câu) về vị anh hùng dân tộc Quang Trung theo gợi ý sau: • Vai trò. • Điều khiến em ấn tượng nhất về ông. • Những con đường, ngôi trường, di tích lịch sử mang tên ông. Phương pháp giải: Tìm kiếm thông tin từ sách, báo, internet,… Lời giải chi tiết: (*) Gợi ý: Quang Trung - Nguyễn Huệ là người anh hùng áo vải đã đánh đổ cả hai tập đoàn thống trị phản động ở Đàng Trong và Đàng Ngoài, người đã lập nên những chiến công hiển hách chống quân xâm lược Xiêm và Mãn Thanh, thực hiện được khát vọng thống nhất đất nước của dân tộc vào cuối thế kỷ thứ 18. Sự tài tình của Vua Quang Trung được thể hiện rất rõ qua các cuộc chiến, trong đó tiêu biểu là cuộc kháng chiến chống quân Thanh xâm lược, ông đã chỉ huy quân dân tấn công vào đêm 30 tết, tạo yếu tố bất ngờ, làm cho quân giặc không kịp trở tay, nhanh chóng thất bại. Hiện nay, để tưởng nhớ công lao của vua Quang Trung – Nguyễn Huệ, đã có rất nhiều con đường, ngôi trường, di tích lịch sử mang tên ông như Trường THPT Chuyên Nguyễn Huệ (Hà Đông, Hà Nội), trường THPT Nguyễn Huệ (Hoàng Quốc Việt, Hà Nội), trường THPT Quang Trung (Hà Đông, Hà Nội), trường THPT Nguyễn Huệ (Quảng Nam),….hay đường Quang Trung (Hà Đông, Hà Nội), phố Quang Trung (Hoàn Kiếm, Hà Nội),….Bảo tàng Quang Trung (Bình Định),…. Vận dụng 2 Trả lời câu hỏi Vận dụng 2 trang 39 sách giáo khoa Lịch sử và Địa lí 8 KNTT Nếu được tham gia học tập tại một trong các địa điểm sau: Bảo tàng Quang Trung (Bình Định), di tích Rạch Gầm - Xoài Mút (Tiền Giang), di tích Gò Đống Đa (Hà Nội), em chọn địa điểm nào? Vì sao em chọn địa điểm đó? Phương pháp giải: - Dựa vào kiến thức đã học trong bài về Phong trào Tây Sơn. - Tìm kiếm thông tin từ sách, báo, internet,… về các địa điểm chiến đấu quân Xiêm xâm lược. Lời giải chi tiết: Nếu được tham gia học tập tại một trong các địa điểm sau: Bảo tàng Quang Trung (Bình Định), di tích Rạch Gầm - Xoài Mút (Tiền Giang), di tích Gò Đống Đa (Hà Nội), em chọn địa điểm di tích Rạch Gầm – Xoài Mút (Tiền Giang). Bởi em muốn được đến nơi đã diễn ra cuộc chiến đấu chống quân Xiêm xâm lược và là một trong những trận thủy chiến lớn của dân tộc Việt Nam.
Bài đọc
>> Xem chi tiết: Lý thuyết Phong trào Tây Sơn - Lịch sử 8 Kết nối tri thức
+
BÀI 8: PHONG TRÀO TÂY SƠN 1. Khởi nghĩa Tây Sơn bùng nổ - Từ giữa thế kỉ XVIII, chính quyền phong kiến Đàng Trong suy yếu: + Bộ máy quan lại các cấp rất cồng kềnh và tham nhũng. + Đời sống nhân dân khổ cực do: bị địa chủ, cường hào lấn chiếm ruộng đất; chế độ tô thuế, lao dịch nặng nề của nhà nước. + Sản xuất nông nghiệp suy giảm, thủ công nghiệp - thương nghiệp trì trệ. => Mâu thuẫn giữa nhân dân với chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong dâng cao đến đỉnh điểm, nhiều cuộc khởi nghĩa nông dân đã diễn ra, tiêu biểu là phong trào Tây Sơn. - Năm 1771, ba anh em Nguyễn Nhạc, Nguyễn Huệ, Nguyễn Lữ dựng cờ khởi nghĩa ở vùng Tây Sơn thượng đạo (nay thuộc An Khê, Gia Lai), sau đó chuyển xuống Tây Sơn hạ đạo (Tây Sơn, Bình Định). - Với khẩu hiệu “lấy của người giàu chia cho người nghèo”, cuộc khởi nghĩa nhanh chóng thu hút các tầng lớp nhân dân tham gia. 2. Những thắng lợi tiêu biểu của phong trào Tây Sơn
a) Lật đổ chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong - Đến giữa năm 1774, nghĩa quân đã kiểm soát được một vùng rộng lớn từ Quảng Nam đến Bình Thuận. Tuy nhiên, quân Tây Sơn phải đối mặt với tình thế bất lợi: + Phía Bắc có quân của chúa Trịnh từ Đàng Ngoài đánh vào, đã chiếm được Phú Xuân. + Ở vùng Gia Định (phía Nam) có quân của chúa Nguyễn. => Quân Tây Sơn tạm hòa hoãn với quân Trịnh, tập trung lực lượng tấn công quân của chúa Nguyễn. - Từ 1776 - 1783, quân Tây Sơn bốn lần đánh vào Gia Định. Trong lần tiến quân năm 1777, chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong bị lật đổ. b) Đánh tan quân Xiêm xâm lược - Bối cảnh: + Chính quyền chúa Nguyễn bị lật đổ, Nguyễn Ánh chạy sang nước Xiêm cầu cứu. + Cuối tháng 7/1784, vua Xiêm phái 5 vạn quân theo hai đường thuỷ, bộ kéo sang nước ta. Cuối năm 1784, quân Xiêm đã chiếm hết miền Tây Gia Định (miền Tây Nam Bộ ngày nay). - Chiến thắng tiêu biểu của quân Tây Sơn: trận Rạch Gầm - Xoài Mút + Tháng 1/1785, Nguyễn Huệ đưa 2 vạn quân vào Gia Định, bố trí mai phục trên sông Tiền, đoạn từ Rạch Gầm đến Xoài Mút (Tiền Giang). + Sáng ngày 19/1/1785, quân Tây Sơn dùng cách đánh nghi binh, dụ quân Xiêm vào trận địa mai phục, rồi đồng loạt tấn công. - Kết quả: + Gần 4 vạn quân Xiêm bị tiêu diệt, buộc phải rút về nước. + Quân Tây Sơn làm chủ vùng Gia Định. - Ý nghĩa: + Thể hiện lòng yêu nước, đoàn kết đấu tranh chống ngoại xâm. + Bảo vệ được độc lập, chủ quyền của dân tộc. + Trận Rạch Gầm - Xoài Mút là một trong những trận thuỷ chiến lớn trong lịch sử chống ngoại xâm của nhân dân ta. + Cho thấy tài năng thao lược của bộ chỉ huy quân Tây Sơn (tiêu biểu là: Nguyễn Huệ).
c) Lật đổ chính quyền chúa Trịnh. Triều Lê sụp đổ - Tháng 5/1786, Nguyễn Huệ chỉ huy đạo quân tiến đánh Phú Xuân và nhanh chóng hạ thành. - Sau khi giải phóng toàn bộ vùng đất Đàng Trong, Nguyễn Huệ chỉ huy quân Tây Sơn tiến thẳng ra Đàng Ngoài. - Với danh nghĩa “phù Lê diệt Trịnh”, nhận được sự ủng hộ của nhân dân, quân Tây Sơn tiến vào thành Thăng Long (tháng 7/1786), lật đổ chúa Trịnh, rồi giao lại chính quyền cho vua Lê. - Sau khi quân Tây Sơn rút về Nam, tình hình Bắc Hà trở nên hỗn loạn. Năm 1788, Nguyễn Huệ tiến quân ra Bắc lần thứ hai, vua Lê Chiêu Thống bỏ trốn, chính quyền nhà Lê hoàn toàn sụp đổ. d) Đại phá quân Thanh xâm lược - Bối cảnh: + Sau khi bị quân Tây Sơn đánh bại, vua Lê Chiêu Thống sang cầu cứu nhà Thanh. + Cuối năm 1788, nhà Thanh cử Tôn Sĩ Nghị thống lĩnh 29 vạn quân ồ ạt tràn vào xâm lược nước ta. - Động thái của quân Tây Sơn: + Trước thế mạnh của giặc Thanh, quân Tây Sơn đã rút khỏi Thăng Long để bảo toàn lực lượng và gấp rút xây dựng phòng tuyến thuỷ bộ ở Tam Điệp - Biện Sơn. + Tháng 12/1788, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, lấy niên hiệu là Quang Trung, chỉ huy 5 đạo quân Tây Sơn, tiến về Thăng Long. + 25/1/1789 (đêm 30 Tết, âm lịch), quân Tây Sơn bất ngờ tấn công và tiêu diệt gọn quân Thanh ở đồn tiền tiêu. + 28/1/1789 (mùng 3 Tết), quân Tây Sơn bao vây và triệt hạ đồn Hà Hồi (Thường Tín, Hà Nội). Quân Thanh bị đánh bất ngờ, hoảng sợ, hạ khí giới đầu hàng. + 30/1/1789 (rạng sáng mùng 5 Tết), quân Tây Sơn giành thắng lợi quyết định ở đồn Ngọc Hồi và Đống Đa (Hà Nội). - Kết quả: Quân Thanh đại bại, buộc phải rút chạy về nước. - Ý nghĩa: + Là một trong những chiến công vĩ đại và hiển hách nhất trong lịch sử chống ngoại xâm của dân tộc ta. + Thể hiện lòng yêu nước, đoàn kết đấu tranh chống ngoại xâm. + Bảo vệ được độc lập, chủ quyền của dân tộc. + Cho thấy tài năng thao lược của bộ chỉ huy quân Tây Sơn. 3. Nguyên nhân thắng lợi và ý nghĩa lịch sử của phong trào Tây Sơn - Nguyên nhân thắng lợi: + Tinh thần yêu nước, sự đồng lòng và ý chí chiến đấu dũng cảm của quân dân ta. + Tài năng thao lược, sự lãnh đạo tài tình, sáng suốt của Quang Trung - Nguyễn Huệ và bộ chỉ huy nghĩa quân. - Ý nghĩa lịch sử: Phong trào Tây Sơn đã có nhiều đóng góp lớn đối với lịch sử dân tộc: + Lật đổ các chính quyền phong kiến Nguyễn - Trịnh, xoá bỏ tình trạng chia cắt đất nước, đặt cơ sở cho việc khôi phục nền thống nhất quốc gia. + Đồng thời, phong trào này còn đánh tan các cuộc xâm lược của quân Xiêm, quân Thanh, bảo vệ vững chắc nền độc lập và chủ quyền lãnh thổ của Tổ quốc.
Di tích Gò Đống Đa - Hà Nội
- Thu gọn
 Chia sẻ Bình luận
|
Danh sách bình luận