Đề thi giữa kì 2 Văn 12 - Đề số 10

Đề thi

ĐỀ THI GIỮA KÌ 2 NGỮ VĂN 12 KNTTVCS 

I. PHẦN ĐỌC HIỂU

CẢNH RỪNG VIỆT BẮC

- Hồ Chí Minh-

Cảnh rừng Việt Bắc thật là hay,

Vượn hót chim kêu suốt cả ngày.

Khách đến thì mời ngô nếp nướng,

Săn về thường chén thịt rừng quay.

Non xanh, nước biếc tha hồ dạo,

Rượu ngọt, chè tươi mặc sức say.

Kháng chiến thành công ta trở lại,

Trăng xưa, hạc cũ với xuân này.

                                          1947

(In trong Hồ Chí Minh toàn tập, tập 5, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, tr.376)

Chú thích:

Cảnh rừng Việt Bắc: được Bác Hồ viết vào mùa xuân năm 1947, sau một năm quân ta tạm rút khỏi thủ đô Hà Nội để lên núi rừng bạt ngàn Việt Bắc, lập căn cứ làm cuộc trường kỳ kháng chiến thần thánh chín năm chống thực dân Pháp. Đây là lần thứ hai, Bác Hồ và Trung ương Đảng sống, làm việc tại căn cứ địa Việt Bắc để lãnh đạo cách mạng.

Thực hiện các yêu cầu sau:

Câu 1. Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?

Câu 2. Những chi tiết, hình ảnh nào trong 6 câu thơ đầu miêu tả cảnh thiên nhiên ở rừng Việt Bắc?

Câu 3. Phân tích hiệu quả của việc sử dụng phép liệt kê trong câu thơ sau:

Kháng chiến thành công ta trở lại,

Trăng xưa, hạc cũ với xuân này.

Câu 4. Anh/chị cảm nhận như thế nào về cuộc sống sinh hoạt của con người ở núi rừng Việt Bắc?

Câu 5. Qua văn bản, anh/chị hãy nêu một bài học có ý nghĩa nhất đối với bản thân và lí giải.

II. PHẦN VIẾT

 “Leo lên đỉnh cao là để các em có thể nhìn ra thế giới chứ không phải để thế giới nhận ra các em” (Trích Bài phát biểu tại buổi lễ tốt nghiệp trường Trung học Wellesley của David McCullough).

Anh/chị hãy viết một bài văn (khoảng 600 chữ) trình bày suy nghĩ về vấn đề thế hệ trẻ ngày nay cần nhận thức đúng đắn về việc “chinh phục những đỉnh cao” trong cuộc sống.

----------------HẾT---------------

Đáp án

I. PHẦN ĐỌC HIỂU

Câu 1:

Phương pháp:

- Vận dụng kiến thức về thể thơ Đường luật

- Căn cứ vào các đặc điểm: số chữ, số dòng, niêm, luật,...

Cách giải:

Bài thơ viết theo: thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2:

Phương pháp:

- Đọc kĩ 6 câu thơ đầu.

- Xác định những từ ngữ, hình ảnh gợi tả thiên nhiên

Cách giải:

Những chi tiết, hình ảnh miêu tả cảnh thiên nhiên ở rừng Việt Bắc: vượn hót chim kêu; non xanh nước biếc.

Câu 3:

Phương pháp:

- Xác định biện pháp tu từ được sử dụng.

- Phân tích ít nhất 2 tác dụng

Cách giải:

- Phép liệt kê: trăng xưa, hạc cũ với xuân này.

- Hiệu quả của việc sử dụng phép liệt kê là:

+ Tạo nhịp điệu vui tươi, phấn chấn cho câu thơ

+ Gợi lên những hình ảnh quen thuộc, thân thiết của núi rừng Việt Bắc, thể hiện tình cảm gắn bó sâu nặng của Bác Hồ với thiên nhiên và con người nơi đây.

+ Thể hiện niềm tin lạc quan vào thắng lợi của cuộc kháng chiến, ngày trở lại Việt Bắc trong hòa bình.

Câu 4:

Phương pháp:

- Dựa vào các chi tiết miêu tả sinh hoạt và đời sống con người trong bài thơ.

- Nhận xét về đặc điểm đời sống và tình cảm con người.

Cách giải:

- Cuộc sống sinh hoạt của con người ở núi rừng Việt Bắc giản dị nhưng ấm áp và giàu tình nghĩa. Những hình ảnh như ngô nếp nướng, thịt rừng quay cho thấy đời sống tuy mộc mạc, gắn bó với thiên nhiên nhưng rất chân thành, hiếu khách.

- Con người nơi đây còn có tinh thần lạc quan, yêu đời, tận hưởng vẻ đẹp của thiên nhiên với non xanh, nước biếc, rượu ngọt, chè tươi.

=> Điều đó gợi lên một cuộc sống kháng chiến tuy còn nhiều gian khó nhưng vẫn thanh thản, vui tươi và đầy nghĩa tình.

Câu 5:

Phương pháp:

Gợi ý một số bài học sau:

- Cần biết sống hòa hợp với thiên nhiên

- Sống lạc quan, tin tưởng vào tương lai.

….

Cách giải:

Qua văn bản, em rút ra bài học rằng mỗi người cần sống hòa hợp với thiên nhiên và luôn giữ tinh thần lạc quan, tin tưởng vào tương lai. Thiên nhiên trong bài thơ hiện lên tươi đẹp, gần gũi, cho thấy khi con người biết gắn bó với thiên nhiên, cuộc sống sẽ trở nên thanh bình và ý nghĩa hơn. Bên cạnh đó, dù trong hoàn cảnh kháng chiến còn nhiều gian khổ, tác giả vẫn thể hiện niềm tin vào ngày thắng lợi. Điều đó nhắc nhở chúng ta cần giữ thái độ sống tích cực, lạc quan để vượt qua khó khăn và hướng tới những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

II. PHẦN VIẾT

Phương pháp:

1. Giới thiệu được  vấn đề nghị luận và nêu khái quát quan điểm cá nhân về vấn đề nghị luận.

2. Triển khai vấn đề cần nghị luận:

*) Giải thích:

- Leo lên đỉnh cao: chinh phục thử thách; khẳng định vị trí trong xã hội; gặt hái thành công

- Nhìn ra thế giới: nhận ra thế giới rộng lớn; mở rộng tầm mắt; hiểu được giới hạn của bản thân.

- Thế giới nhận ra các em: khoe mẽ, tự đắc, cảm giác đứng cao hơn người khác.

=> Với mỗi người phấn đấu lên được đỉnh cao là để mở rộng tầm mắt, để có hiểu biết sâu rộng hơn chứ không phải để mọi người biết đến mình, để đắm chìm trong những lời ca tụng.

*) Bàn luận:

- Nêu rõ quan điểm của bản thân: đồng tình/không đồng tình.

- Lí giải cho quan điểm:

+ Mong ước thành công: chính đáng và là ước muốn chung của mọi người.

+ Thử thách trong cuộc sống: vô vàn – những điều con người chưa biết: vô hạn -> không có giới hạn cho sự thành công cũng như không có giới hạn cho những đỉnh cao mà con người muốn chinh phục.

+ Chinh phục đỉnh cao để tự khẳng định giá trị của bản thân mình

+ Chinh phục đỉnh cao để hiểu được giới hạn của bản thân, để có động lực khám phá những điều mới lạ -> con người sẽ luôn nỗ lực vươn lên, sẽ dám bước ra khỏi vùng an toàn của bản thân, luôn cầu thị.

+ Chinh phục đỉnh cao để cống hiến nhiều hơn cho xã hội, để lan tỏa nhiều hơn những điều tốt đẹp.

*) Mở rộng vấn đề:

 - Nếu chinh phục đỉnh cao chỉ để thỏa mãn khát vọng được đứng lên trên người khác hay để được tung hô -> con người sớm tự mãn, tự trở nên tầm thường, dễ dàng ngủ quên trong chiến thắng.

- Chinh phục đỉnh cao không đồng nghĩa với tính hiếu thắng.

*) Bài học:

 - Không ngừng học tập và đặt ra những mục tiêu rõ ràng, phù hợp cho bản thân.

- Luôn khiêm tốn và cầu thị.

3. Khẳng định lại vấn đề nghị luận

Cách giải:

Bài viết tham khảo:

Trong bài phát biểu tại lễ tốt nghiệp của trường Trung học Wellesley, David McCullough từng chia sẻ: “Leo lên đỉnh cao là để các em có thể nhìn ra thế giới chứ không phải để thế giới nhận ra các em.” Câu nói đã gợi ra một cách nhìn sâu sắc về ý nghĩa của việc chinh phục những đỉnh cao trong cuộc sống. Đối với thế hệ trẻ ngày nay, nhận thức đúng đắn về điều này là vô cùng cần thiết để mỗi người biết nỗ lực vươn lên một cách đúng đắn và bền vững.

“Leo lên đỉnh cao” có thể hiểu là quá trình con người nỗ lực vượt qua thử thách để đạt được thành công, khẳng định vị trí của mình trong xã hội. Khi đứng trên “đỉnh cao”, con người có cơ hội “nhìn ra thế giới”, tức là mở rộng tầm mắt, nhận ra thế giới rộng lớn với vô vàn điều mới mẻ, đồng thời hiểu rõ hơn giới hạn của bản thân. Ngược lại, nếu leo lên đỉnh cao chỉ để “thế giới nhận ra các em”, đó là khi con người coi thành công như một cách để khoe mẽ, tự đắc và cảm thấy mình đứng cao hơn người khác. Như vậy, câu nói đã nhấn mạnh rằng việc chinh phục đỉnh cao trước hết phải nhằm mở rộng nhận thức, hoàn thiện bản thân, chứ không phải để tìm kiếm sự tung hô hay những lời ca tụng.

Tôi hoàn toàn đồng tình với quan điểm trên. Mong muốn đạt được thành công là ước mơ chính đáng và phổ biến của mỗi con người. Tuy nhiên, cuộc sống luôn đặt ra vô vàn thử thách và thế giới còn chứa đựng vô số điều con người chưa khám phá hết. Vì vậy, không có giới hạn cho sự thành công cũng như không có giới hạn cho những “đỉnh cao” mà con người có thể chinh phục. Khi nỗ lực vươn lên, con người không chỉ khẳng định giá trị của bản thân mà còn có cơ hội hiểu rõ năng lực và giới hạn của mình. Chính sự nhận thức ấy sẽ trở thành động lực để mỗi người tiếp tục học hỏi, khám phá những điều mới mẻ và không ngừng hoàn thiện bản thân. Hơn thế nữa, khi đạt được những thành tựu nhất định, con người còn có điều kiện đóng góp nhiều hơn cho xã hội, lan tỏa những giá trị tốt đẹp và truyền cảm hứng cho những người xung quanh.

Tuy nhiên, nếu việc chinh phục đỉnh cao chỉ nhằm thỏa mãn khát vọng được đứng trên người khác hay để được tung hô, con người rất dễ rơi vào trạng thái tự mãn. Khi đó, họ có thể ngủ quên trong chiến thắng và dần trở nên tầm thường. Vì vậy, chinh phục đỉnh cao không đồng nghĩa với sự hiếu thắng hay khao khát vượt trội hơn người khác, mà cần gắn liền với tinh thần học hỏi, cầu thị và khát vọng cống hiến.

Từ đó, mỗi người trẻ cần rút ra cho mình những bài học thiết thực. Trước hết, chúng ta cần không ngừng học tập, rèn luyện và đặt ra những mục tiêu rõ ràng, phù hợp với khả năng của bản thân. Đồng thời, dù đạt được thành công nào, mỗi người cũng cần giữ thái độ khiêm tốn, luôn sẵn sàng học hỏi và tiếp tục nỗ lực vươn lên. Chỉ khi có nhận thức đúng đắn như vậy, hành trình chinh phục những đỉnh cao của con người mới thực sự có ý nghĩa.

Có thể nói, đỉnh cao của cuộc sống không phải là nơi để con người tự hào về mình trước thế giới, mà là nơi giúp ta nhìn thấy thế giới rộng lớn hơn và nhận ra mình cần tiếp tục cố gắng. Khi hiểu được điều đó, mỗi người trẻ sẽ biết cách vươn lên đúng đắn, không ngừng hoàn thiện bản thân và đóng góp nhiều hơn cho xã hội.