Bài 2: Phân bố dân cư và các loại hình quần cư SGK Lịch sử và Địa lí 9 Kết nối tri thức

Mở đầu

Phân bố dân cư chịu tác động tổng hợp của các nhân tố tự nhiên, kinh tế – xã hội. Phân bố dân cư ở nước ta có đặc điểm như thế nào? Các loại hình quần cư có những điểm gì khác biệt?

Phương pháp giải:

- Tìm hiểu qua sách, báo và internet và tham khảo lại bài 1. Dân tộc và dân số.

- Chỉ ra đặc điểm phân bố dân cư và những điểm khác biệt giữa các loại hình dân cư.

Lời giải chi tiết:

- Nước ta có phân bố dân cư không đều, dân cư nước ta chủ yếu sống ở nông thôn.

- Có 2 loại hình quần cư là: quần cư nông thôn và quần cư thành thị, những đặc điểm như: mật độ dân số, kiến trúc, quy hoạch,... của mỗi quần cư đều khác nhau.

? mục 1

Dựa vào thông tin mục 1 và hình 2, hãy nhận xét đặc điểm phân bố dân cư ở nước ta.

Phương pháp giải:

- Đọc kĩ thông tin phần 1. Phân bố dân cư và hình 2 (SGK trang 120, 121).

- Chỉ ra đặc điểm phân bố dân cư ở nước ta (Đồng bằng và miền núi, thành thị và nông thôn,…).

Lời giải chi tiết:

- Nước ta có mật độ dân số cao, đạt 306 người/km² năm 2024.

- Dân cư phân bố không đều:

+ Tập trung đông ở đồng bằng, ven biển, các đô thị và vùng kinh tế phát triển; đông nhất là Đồng bằng sông Hồng.

+ Thưa ở trung du, miền núi và Tây Nguyên; thưa nhất là Trung du và miền núi phía Bắc.

- Dân cư vẫn sống chủ yếu ở nông thôn (61,5%), nhưng tỉ lệ dân thành thị ngày càng tăng.

- Phân bố dân cư đang thay đổi theo hướng hợp lí hơn; các vùng kinh tế năng động như Đông Nam Bộ và Đồng bằng sông Hồng ngày càng thu hút đông dân cư.

? mục 2

Dựa vào thông tin mục 2 và hiểu biết của em, hãy trình bày sự khác biệt giữa quần cư nông thôn và quần cư thành thị ở nước ta.

Phương pháp giải:

- Đọc kĩ thông tin mục 2. Các loại hình dân cư (SGK trang 122).

- Chỉ ra sự khác biệt giữa quần cư nông thôn và quần cư thành thị ở nước ta (mật độ dân số, hoạt động kinh tế, chức năng).

Lời giải chi tiết:

- Quần cư nông thôn mật độ dân số thấp, được cấu trúc thành xã, làng, xóm, bản,... thì quần cư thành thị có mật độ dân số cao, được cấu trúc thành phường, thị trấn, tổ dân phố,...

- Hoạt động kinh tế của quần cư nông thôn chủ yếu dựa vào nông nghiệp thì quần cư thành thị, hoạt động kinh tế chủ yếu là sản xuất công nghiệp và dịch vụ.

- Chức năng của quần cư nông thôn đang thay đổi theo hướng đa dạng hoá còn quần cư thành thị đa chức năng: trung tâm kinh tế, văn hoá, chính trị, đổi mới sáng tạo.

Luyện tập

Dựa vào hình 2, hãy:

- Liệt kê các tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương có mật độ dân số từ 1000 người/km² trở lên.

- Kể tên các đô thị có quy mô dân số trên 1 triệu người.

Phương pháp giải:

- Quan sát kĩ hình 2 (SGK trang 121).

- Chỉ ra các tỉnh và thành phố trực thuộc Trung ương có mật độ dân số từ 1000 người/km² trở lên (các tỉnh,thành phố tô mà đỏ đậm nhất); các đô thị có quy mô dân số trên 1 triệu người (đô thị kí hiệu ô vuông có ô vuông đen ở giữa).

Lời giải chi tiết:

- Các tỉnh, thành phố có mật độ dân số từ 1.000 người/km² trở lên: Hà Nội, Hải Phòng, Bắc Ninh, Hưng Yên, Thái Bình, Nam Định, Bình Dương và Thành phố Hồ Chí Minh.

- Các đô thị có quy mô dân số trên 1 triệu người: Hà Nội, Hải Phòng, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh và Cần Thơ.

Vận dụng

Mô tả đặc điểm quần cư tại nơi em sinh sống.

Phương pháp giải:

- Tham khảo internet và hình 2 (SGK trang 121).

- Chỉ ra đặc điểm quần cư tại nơi em sinh sống.

Lời giải chi tiết:

* Tham khảo: Đặc điểm quần cư của Hà Nội

- Mật độ dân số rất cao.

- Các kiểu “nhà ống” san sát nhau khá phổ biến, những chung cư cao tầng đang được xây dựng ngày càng nhiều. Ngoài ra còn có kiểu nhà biệt thự, nhà vườn,...

- Là trung tâm kinh tế, chính trị, văn hoá, khoa học kĩ thuật quan trọng.

* Tham khảo: Đặc điểm quần cư nông thôn

- Mật độ dân số thấp, dân cư sống phân tán.

- Các hoạt động kinh tế phát triển chủ yếu là hoạt động nông nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi.

- Dân cư tập trung thành các thôn, làng, ở đơn vị hành chính cấp xã