Soạn bài Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh cuộc đời và sự nghiệp SGK Ngữ văn 12 tập 2 Cánh diềuTìm hiểu những thông tin về bối cảnh lịch sử, văn hóa Việt Nam cuối thế kỉ 19 – đầu thế kỉ 20, quê hương, gia đình, cuộc đời của Nguyễn Ái Quốc. Lựa chọn, ghi chép 1 số thông tin quan trọng có liên quan tới sự nghiệp văn học của tác giả. Quảng cáo
Lựa chọn câu để xem lời giải nhanh hơn
Nội dung chính
Chuẩn bị Trả lời Câu hỏi Chuẩn bị trang 5 SGK Văn 12 Cánh diều Tìm hiểu những thông tin về bối cảnh lịch sử, văn hóa Việt Nam cuối thế kỉ 19 – đầu thế kỉ 20, quê hương, gia đình, cuộc đời của Nguyễn Ái Quốc. Lựa chọn, ghi chép 1 số thông tin quan trọng có liên quan tới sự nghiệp văn học của tác giả. Phương pháp giải: Chú ý lựa chọn thông tin phù hợp, phục vụ cho việc đọc hiểu. Lời giải chi tiết: Cách 1 - Bối cảnh lịch sử: + Cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20 là khoảng thời gian quan trọng và ý nghĩa trong lịch sử Việt Nam, đánh dấu bước ngoặt sự chi phối ngoại quốc và sự nổi dậy của phong trào giải phóng dân tộc. + Trong thời kỳ này, Việt Nam đang chịu sự chiếm đóng của các thể lực thực dân từ Pháp Và Trung Quốc, cùng với đó các vùng miền trong nước đang chịu ảnh hưởng và tác động từ nhiều nền văn hóa khác nhau. - Văn hóa Việt Nam: + Văn hóa Việt Nam trong giai đoạn cuối thế kỷ 19 – đầu thế kỷ 20 chịu nhiều tác động từ các yếu tố lịch sử, xã hội và văn hóa trong và ngoài nước. Nó đã lan tỏa cái nhìn sâu sắc về cuộc sống, khát vọng tự do và nhân quyền, đồng thời tạo ra một nền văn hóa đa dạng và phong phú. + Văn học, nghệ thuật và âm nhạc trong thời kỳ này phản ánh sự khát khao tự do, tiến bộ, chống lại sự áp bức của thực dân Pháp và mang tính biểu tượng cao. - Khái quát về Nguyễn Ái Quốc: + Nguyễn Ái Quốc (1890 – 1969) thuở nhỏ tên là Nguyễn Sinh Cung, lớn lên đi học lấy tên là Nguyễn Tất Thành, khi hoạt động cách mạng lất tên là Nguyễn Ái Quốc và nhiều tên khác. Từ năm 1942, Người lấy tên là Hồ Chí Minh. + Quê quán: Làng Kim Liên (làng Sen), nay là xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. + Gia đình: Sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước. Song thân của Người là cụ phó bảng Nguyễn Sinh Sắc và bà Hoàng Thị Loan. + Hồ Chí Minh không chỉ là nhà yêu nước, nhà cách mạng, anh hùng dân tộc mà còn là nhà văn hóa kiệt xuất. + Cốt lõi của tư tưởng văn hóa Hồ Chí Minh là lòng yêu nước, thương dân, hết lòng phục vụ nhân dân và Tổ quốc. + Các tác phẩm nổi tiếng: Nhật ký trong tù, Tức cảnh Pác Pó, Tuyên ngôn độc lập,… + Với những đóng góp to lớn về sự nghiệp giải phóng dân tộc và về văn hóa của Người, năm 1990, UNESCO đã ghi nhận và suy tôn Người là “Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hóa kiệt xuất”
Xem thêm
Cách 2
* Bối cảnh lịch sử, văn hoá Việt Nam cuối thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX: - 1858, thực dân Pháp nổ súng mở đầu cuộc xâm lược Việt Nam. 1884, Pháp đặt ách đô hộ lên toàn bộ lãnh thổ Việt Nam. - Đầu thế kỷ XX, Phan Bội Châu chủ trương dựa vào sự giúp đỡ bên ngoài, thiết lập một nhà nước theo mô hình quân chủ lập hiến của Nhật - Các phong trào đấu tranh theo tư tưởng phong kiến hay dân chủ tư sản cuối cùng đều thất bại. Việc tìm cho dân tộc Việt Nam một con đường giải phóng khỏi ách đô hộ của thực dân Pháp ngày càng trở nên cấp thiết. * Tác giả: Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh - Quê hương: làng Kim Liên, xã Nam Liên (nay là xã Kim Liên), huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An - Gia đình: Nguyễn Ái Quốc sinh ra trong một gia đình nhà Nho nghèo. Thân sinh là cụ Nguyễn Sinh Sắc, ông lớn lên trong một môi trường nho học, từng giữ chức Tri huyện. Thân mẫu là Bà Hoàng Thị là một người phụ nữ hiền hậu, hết lòng vì chồng con. Các anh chị em trong gia đình đều là những người tích cực tham gia các hoạt động yêu nước chống thực dân. - Cuộc đời: + Thuở nhỏ đã tiếp thu được truyền thống yêu nước, lòng nhân ái từ gia đình và quê hương đất nước. + 10 năm sống ở Huế - tiếp xúc với nhiều sách báo Pháp, với nền văn hóa mới và những bàn luận về các phong trào chống Pháp của các sĩ phu yêu nước. + 05/06/1911, Người lên con tàu Đô đốc Latútsơ Tơrêvin sang Pháp, để nghiên cứu các học thuyết cách mạng. + 1911 - 1917, Người đã đến nhiều nước ở châu Á, châu Âu, châu Phi, châu Mỹ. + Tháng 7/1920, Người đọc bản Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa của V.I.Lênin, tìm ra con đường cứu nước + Tháng 10/1934, Người được vào học Trường Quốc tế Lênin, Người học đầy đủ các môn lý luận cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lênin + Năm 1941, ông trở về Việt Nam và lãnh đạo phong trào giải phóng dân tộc. + Ngày 2 tháng 9 năm 1945, ông đọc bản Tuyên ngôn Độc lập Việt Nam khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tại quảng trường Ba Đình, Hà Nội. - Sự nghiệp văn học: Người để lại nhiều tác phẩm giá trị với đa dạng các phong cách và thể loại. + Quan điểm sáng tác nghệ thuật: văn nghệ là vũ khí, nghệ sĩ là chiến sỹ vì văn chương phải phục vụ cách mạng, phục vụ công cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc, chống lại cái ác, cái bất công ngang trái + Sự nghiệp sáng tác văn học của Nguyễn Ái Quốc nổi bật ở 3 thể loại: Văn chính luận, truyện và kí, thơ ca. - Các tác phẩm của Chủ tịch Hồ Chí Minh : + Truyện và kí: Lời than vãn của bà Trưng Trắc; Chuyện con rùa; Những con người biết mùi hun khói; Vi hành; Những trò lố hay là Varen và Phan Bội Châu; Nhật ký chìm tàu;.... + Thơ: Nhật kí trong tù; Tức cảnh Pác Bó; Cảnh khuya; Đi thuyền trên sông Đáy; Lên núi; Rằm tháng giêng; Tặng cụ Bùi Bằng Đoàn; … + Văn nghị luận: Bản án chế độ thực dân Pháp (1925); Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946); Không có gì quý hơn độc lập tự do (1966); Bản Di chúc (1965-1969);....
Xem thêm
Cách 2
Đọc hiểu 1 Trả lời Câu hỏi 1 Đọc hiểu trang 6 SGK Văn 12 Cánh diều Những chi tiết nào trong tiểu sử giúp em hiểu thêm về các tác phẩm của chủ tịch Hồ Chí Minh? Phương pháp giải: Chú ý vào các chi tiết nói về các hoạt động, trải nghiệm và các cống hiến của bác Lời giải chi tiết: Cách 1 - Trong thời gian ở Pháp, Người tích cực viết báo, viết sách tuyên truyền chống chủ nghĩa thực dân và đoàn kết các dân tộc thuộc địa. - Hồ Chí Minh đã sớm hấp thụ truyền thống văn hóa của dân tộc mà giá trị tập trung nhất là lòng yêu nước thiết tha, ý chí đấu tranh cách mạng kiên cường, bất khuất, tinh thần khoan dung, nhân ái,..
Xem thêm
Cách 2
Cách 3
- Sinh ra trong một gia đình nhà Nho yêu nước - Thuở nhỏ được học chữ Hán, sau đó học chữ Quốc ngữ và tiếng Pháp ở trường Quốc học Huế - Người đi đến nhiều quốc gia trên hành trình đi tìm đường cứu nước: Mỹ, Anh, Pháp. Những chi tiết trong tiểu sử giúp em hiểu thêm về các tác phẩm của chủ tịch Hồ Chí Minh là: - Trong thời gian ở Pháp, Người tích cực viết báo, viết sách tuyên truyền chống chủ nghĩa thực dân và đoàn kết các dân tộc thuộc địa. - Hồ Chí Minh đã sớm hấp thụ truyền thống văn hóa của dân tộc mà giá trị tập trung nhất là lòng yêu nước thiết tha, ý chí đấu tranh cách mạng kiên cường, bất khuất, tinh thần khoan dung, nhân ái,..
Xem thêm
Cách 2
Cách 3
Đọc hiểu 2 Trả lời Câu hỏi 2 Đọc hiểu trang 7 SGK Văn 12 Cánh diều Chú ý yếu tố gia đình và quê hương? Phương pháp giải: Bám sát nội dung văn bản và tóm lược những ý chính Lời giải chi tiết: - Gia đình: + Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước + Song thân của Người là cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc và bà Hoàng Thị Loan. - Quê hương: + Người sinh ra và lớn lên tại 1 vùng quê giàu truyền thống lịch sử, văn hóa và cách mạng + Quê Bác ở làng Kim Liên (làng Sen), nay là xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Đọc hiểu 3 Trả lời Câu hỏi 3 Đọc hiểu trang 7 SGK Văn 12 Cánh diều Chú ý câu văn chuyển đoạn sang luận điểm khác Phương pháp giải: Chú ý đến các cụm từ xuất hiện trong câu. VD: không chỉ … mà còn, nếu … thì,… Lời giải chi tiết: Cách 1 Hồ Chí Minh không chỉ là nhà yêu nước, nhà cách mạng, anh hùng dân tộc mà còn là nhà văn hóa kiệt xuất.
Xem thêm
Cách 2
Câu văn chuyển đoạn sang luận điểm khác: “Hồ Chí Minh không chỉ là nhà yêu nước, nhà cách mạng, anh hùng dân tộc mà còn là nhà văn hóa kiệt xuất”
Xem thêm
Cách 2
Đọc hiểu 4 Trả lời Câu hỏi 4 Đọc hiểu trang 7 SGK Văn 12 Cánh diều Quan điểm sáng tác văn chương của Hồ Chí Minh có gì đặc sắc? Phương pháp giải: Bám sát nội dung văn bản, tập trung vào các quan niệm văn chương mà Bác viết. Lời giải chi tiết: Cách 1 - Hồ Chí Minh luôn quan niệm văn chương là “Vũ khí chiến đấu”, phân biệt rõ văn chương nghệ thuật và văn chương tuyên truyền, xác định rõ mục đích, đối tượng hướng tới. Từ đó mới quyết định nội dung và cách viết. 🡪 Với quan điểm sáng tác như vậy, các tác phẩm mà Bác viết có khả năng tác động mạnh mẽ tới tư tưởng và cảm xúc của con người. Qua đó gợi lên những suy nghĩ sâu sắc và thúc đẩy con người ra khỏi những quan điểm cũ rập khuôn và tìm ra các ý tưởng mới. Nó hình thành và tạo nên sức mạnh của văn chương trong việc lan truyền thông điệp, giá trị, niềm tin và lý tưởng, tạo ra những kết nối giữa con người.
Xem thêm
Cách 2
- Người quan niệm văn chương là vũ khí chiến đấu - Người thường xác định rõ mục đích và đối tượng cần hướng tới, từ đó mới quyết định nội dung và cách viết.
Xem thêm
Cách 2
Đọc hiểu 5 Trả lời Câu hỏi 5 Đọc hiểu trang 8 SGK Văn 12 Cánh diều Những biểu hiện phong phú trong sáng tác của Hồ Chí Minh là gì? Phương pháp giải: Bám sát nội dung văn bản, tập trung vào các thể loại và phong cách nghệ thuật mà Hồ Chí Minh sử dụng trong các tác phẩm của mình Lời giải chi tiết: Cách 1 + Người viết bằng nhiều thể loại với những bút pháp và phong cách khác nhau + Viết bằng nhiều ngôn ngữ, khi viết bằng tiếng Pháp, lúc viết bằng tiếng Hán, nhiều sáng tác bằng tiếng Việt (chữ Quốc ngữ),… + Thể loại: Văn chính luận, truyện và kí, thơ ca.
Xem thêm
Cách 2
- Người viết bằng nhiều thể loại với bút pháp và phong cách khác nhau - Người viết bằng nhiều ngôn ngữ ( tiếng Pháp, tiếng Hán, chữ Quốc ngữ) - Nổi bật trong sự nghiệp của Người là các tác phẩm văn nghị luận, truyện và kí, thơ ca.
Xem thêm
Cách 2
Đọc hiểu 6 Trả lời Câu hỏi 6 Đọc hiểu trang 8 SGK Văn 12 Cánh diều Văn chính luận của Hồ Chí Minh có những tác phẩm nào tiêu biểu? Phương pháp giải: Liệt kê 1 số tác phẩm và nội dung chính của tác phẩm đó Lời giải chi tiết: Cách 1 + Tác phẩm “Bản án chế độ thực dân Pháp” (Le Procès de la Colonisation Francaise) 🡪 Tác phẩm đã vạch trần chính sách vô nhân đạo, tội ác và sự lừa dối của thực dân Pháp đối với nhân dân các nước thuộc địa từ những bằng chứng xác thực, lí lẽ đanh thép, lời văn sắc bén,.. + Bản “Tuyên ngôn Độc lập” 🡪 Với lời văn ngắn gọn, súc tích, lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục, cảm hứng hào sảng, mạnh mẽ, lời văn đanh thép mà đầy cảm xúc,… + Tác phẩm “Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946)” 🡪 Kêu gọi nhân dân cả nước đứng lên bảo vệ nền độc lập non trẻ vừa giành được.
Xem thêm
Cách 2
- Những tác phẩm tiêu biểu: + Bản án chế độ thực dân Pháp + Tuyên ngôn độc lập + Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến
Xem thêm
Cách 2
Đọc hiểu 7 Trả lời Câu hỏi 7 Đọc hiểu trang 9 SGK Văn 12 Cánh diều Chú ý hoàn cảnh ra đời của các lời kêu gọi. Phương pháp giải: Xác định thời gian ra đời của lời kêu gọi và đề cập đến tình hình đất nước thời điểm đó. Lời giải chi tiết: Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945, thực dân Pháp dã tâm dùng vũ lực hòng đặt lại ách thống trị trên đất nước ta một lần nữa. Trước vận mệnh đất nước đang ở tình thế “ngàn cân treo sợi tóc” vì thù trong, giặc ngoài, nạn đói, nạn dốt hoành hành khắp nơi, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nhận thức rõ việc động viên sức mạnh của toàn thể dân tộc Việt Nam là điều rất cần thiết để thực hiện nhiệm vụ cấp bách của cách mạng: xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng, chống thực dân Pháp xâm lược, bài trừ nội phản, cải thiện đời sống nhân dân. Ngày 19/12/1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh ra Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến. Với ý chí “thà hi sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ", toàn dân tộc Việt Nam đã nhất tề đứng lên kháng chiến, chống thực dân Pháp xâm lược. Đọc hiểu 8 Trả lời Câu hỏi 8 Đọc hiểu trang 9 SGK Văn 12 Cánh diều Những sự kiện nào được Nguyễn Ái Quốc viết thành truyện ngắn? Phương pháp giải: Liệt kê các truyện ngắn và năm sáng tác truyện ngắn đó, đề cập đến các sự kiện xảy ra tại thời điểm đó. Lời giải chi tiết: Cách 1 + Truyện ngắn “Lời than vãn của bà Trưng Trắc”, “Vi hành” được Bác viết khi Bác nhận tin quốc vương nước Nam là Khải Định sắp làm “khách của nước Pháp”. + Truyện ngắn “Những trò lố hay là Va – ren và Phan Bội Châu” được Bác viết nhân sự kiện nhà cách mạng Phan Bội Châu bị thực dân Pháp bắt cóc (1925) ở Trung Quốc giải về giam ở Hỏa Lò – Hà Nội và sắp bị xử bắn, còn Va – ren thì chuẩn bị sang nhận chức Toàn quyền Đông Dương.
Xem thêm
Cách 2
- Nhận tin quốc vương nước Nam là Khải Định sắp làm “khách của nước Pháp”, Người viết nên tác phẩm “Lời than vãn của bà Trưng Trắc”; “Vi hành” - Nhà cách mạng Phan Bội Châu bị thực dân Pháp bắt cóc, đang giam ở Hỏa lò, chuẩn bị xử bắn. Người viết nên tác phẩm “Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu”.
Xem thêm
Cách 2
Đọc hiểu 9 Trả lời Câu hỏi 9 Đọc hiểu trang 9 SGK Văn 12 Cánh diều Chú ý cái tôi Hồ Chí Minh ở các tác phẩm kí. Phương pháp giải: Xác định cái tôi ở trong tác phẩm nào và cái tôi nói lên tính cách, phong cách gì ở Bác. Lời giải chi tiết: Cách 1 Qua tập hồi kí, người đọc thấy được một cái tôi hiện lên ở Bác rất đỗi trẻ trung và hồn nhiên, giản dị, thể hiện một tình cảm chân thành, nồng hậu,…
Xem thêm
Cách 2
Cái tôi hồn nhiên, trẻ trung, giản dị, thể hiện một tình cảm chân thành, nồng hậu
Xem thêm
Cách 2
Đọc hiểu 10 Trả lời Câu hỏi 10 Đọc hiểu trang 10 SGK Văn 12 Cánh diều Vì sao Nhật ký trong tù được nhắc đến đầu tiên? Phương pháp giải: Chú ý vào hoàn cảnh ra đời và góc nhìn phía sau mà tác phẩm mang lại Lời giải chi tiết: + Hoàn cảnh ra đời: Được Bác viết trong khoảng thời gian Bác bị giam giữ tại nhà tù Quốc dân đảng Trung Quốc tại Tỉnh Quảng Tây từ mùa thu năm 1942 đến mùa thu năm 1943. + Nội dung: Bức tranh hiện thực đầy bất công, tàn bạo, được người tái hiện 1 cách sống động, chân thực nhằm tố cáo mạnh mẽ chế độ nhà tù của Quốc dân đảng 🡪 Thông qua tác phẩm, độc giả thấy được ở Bác là 1 người có tình cảm nhân đạo, tinh thần lạc quan cách mạng từ trong ngục tối, luôn nhìn ra ánh sáng và hướng đến 1 tương lai mang lại sự tự do và độc lập cho dân tộc. Đọc hiểu 11 Trả lời Câu hỏi 11 Đọc hiểu trang 10 SGK Văn 12 Cánh diều Những bài thơ viết từ sau năm 1941 có đặc điểm gì? Phương pháp giải: Đọc kĩ nội dung, tóm lược các đặc điểm đã được nêu rõ trong văn bản Lời giải chi tiết: Cách 1 Những bài thơ viết từ sau năm 1941 có đặc điểm: + Gồm những bài thơ tuyên truyền vận động cách mạng (nhiều nhất là thời kì xây dựng mặt trận Việt Nam) và thơ trữ tình + Thể hiện tình cảm sâu nặng của Hồ Chí Minh đối với đất nước, ca ngợi, động viên những con người kháng chiến. + Thể hiện 1 tâm hồn nghệ sĩ phong phú, tinh tế trước vẻ đẹp của tạo vật và tình người.
Xem thêm
Cách 2
- Là những bài thơ tuyên truyền vận động cách mạng - Thể hiện tình cảm sâu nặng của Hồ Chí Minh đối với đất nước, ca ngợi, động viên những con người kháng chiến. - Thể hiện một tâm hồn nghệ sĩ phong phú, tinh tế trước vẻ đẹp của tạo vật và tình người.
Xem thêm
Cách 2
Đọc hiểu 12 Trả lời Câu hỏi 12 Đọc hiểu trang 11 SGK Văn 12 Cánh diều Chú ý tên của mỗi tiểu mục là một luận điểm Phương pháp giải: Liệt kê các tiểu mục đã có sẵn trong văn bản. Chú ý các tiểu mục đã được đánh số ở đầu và được in nghiêng Lời giải chi tiết: + Luận điểm 1: Hồ Chí Minh – Anh hùng dân tộc + Luận điểm 2: Hồ Chí Minh – Danh nhân văn hóa kiệt xuất + Luận điểm 3: Hồ Chí Minh có một sự nghiệp văn học lớn lao và phong phú + Luận điểm 4: Hồ Chí Minh có một phong cách nghệ thuật đa dạng mà thống nhất. Đọc hiểu 13 Trả lời Câu hỏi 13 Đọc hiểu trang 11 SGK Văn 12 Cánh diều Luận điểm được triển khai như thế nào? Phương pháp giải: Nhận xét về hình thức và nội dung các luận điểm Lời giải chi tiết: Cách 1 Các luận điểm được triển khai 1 cách rõ ràng, ngắn gọn, đi đúng trọng tâm và phù hợp với nội dung mà đoạn văn hướng đến.
Xem thêm
Cách 2
Các luận điểm được triển khai lô gích, chặt chẽ với hệ thống dẫn chứng cụ thể, tăng sức thuyết phục cho lí lẽ nêu ở trên.
Xem thêm
Cách 2
Đọc hiểu 14 Trả lời Câu hỏi 14 Đọc hiểu trang 11 SGK Văn 12 Cánh diều Chú ý cách lí giải về tính thống nhất của phong cách Hồ Chí Minh. Phương pháp giải: Bám sát các ý trong văn bản và nêu ngắn gọn về tính thống nhất Lời giải chi tiết: Cách 1 Phong cách nghệ thuật Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh vừa đa dạng vừa thống nhất: + Tinh thống nhất được thể hiện bởi tất cả sự nghiệp sáng tác của Người chủ yếu hướng đến mục đích lớn nhất là vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, vì hạnh phúc nhân dân + Nội dung các sáng tác chủ yếu tập trung vào đề tài “Chống thực dân đế quốc, chống phong kiến địa chủ, tuyên truyền cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội” + Tính thống nhất còn được thể hiện ở hình thức và cách viết. Lối viết ngắn gọn, trong sáng, giản dị, phù hợp với đối tượng, rất linh hoạt, sáng tạo trong việc sử dụng các thể loại, ngôn ngữ và bút pháp nghệ thuật khác nhau để có được hiệu quả biểu đạt cao nhất.
Xem thêm
Cách 2
- Tính thống nhất từ việc tất cả các sáng tác của người đều hướng đến mục đích lớn nhất – sự nghiệp giải phóng dân tộc - Nội dung sáng tác của Người tập trung vào đề tài chống thực dân, phong kiến địa chủ, tuyên truyền độc lập dân tộc.
Xem thêm
Cách 2
Đọc hiểu 15 Trả lời Câu hỏi 15 Đọc hiểu trang 12 SGK Văn 12 Cánh diều Phần kết nêu lên các nội dung gì? Phương pháp giải: Khái quát lại các luận điểm đã nêu ở trên Lời giải chi tiết: Cách 1 + Hồ Chí Minh không chỉ là anh hùng dân tộc mà còn là danh nhân văn hóa kiệt xuất. Người là lãnh tụ cách mạng, đồng thời là nhà văn, nhà thơ lớn của dân tộc. + Sự nghiệp văn học của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần vô giá đối với dân tộc Việt Nam, để lại dấu ấn sâu sắc trong tâm hồn của người dân Việt Nam và bạn bè quốc tế.
Xem thêm
Cách 2
- Vai trò của Người: Hồ Chí Minh không chỉ là anh hùng dân tộc mà còn là danh nhân văn hóa kiệt xuất. - Giá trị mà người để lại: Sự nghiệp văn học của Nguyễn Ái Quốc là tài sản tinh thần vô giá đối với dân tộc Việt Nam.
Xem thêm
Cách 2
Sau khi đọc 1 Trả lời Câu hỏi 1 Sau khi đọc trang 12 SGK Văn 12 Cánh diều Văn bản Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh – Cuộc đời và sự nghiệp gồm mấy phần? Hãy xác định nội dung chính của từng phần. Phương pháp giải: Chú ý vào các luận điểm Lời giải chi tiết: Cách 1 Gồm 4 phần: + Phần 1: Hồ Chí Minh – Anh hùng dân tộc + Phần 2: Hồ Chí Minh – Danh nhân văn hóa kiệt xuất + Phần 3: Hồ Chí Minh có một sự nghiệp văn học lớn lao và phong phú + Phần 4: Hồ Chí Minh có một phong cách nghệ thuật đa dạng mà thống nhất.
Xem thêm
Cách 2
- Văn bản gồm 2 phần chính : + Phần 1: Hồ Chí Minh – anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa kiệt xuất. + Phần 2: Hồ Chí Minh – Nhà văn, nhà thơ lớn
Xem thêm
Cách 2
Sau khi đọc 2 Trả lời Câu hỏi 2 Sau khi đọc trang 12 SGK Văn 12 Cánh diều Dựa vào văn bản trên, em hãy trình bày những điểm nổi bật về cuộc đời và sự nghiệp của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh bằng 1 sơ đồ? Phương pháp giải: Bám sát nội dung văn bản và nêu những ý chính nhất theo yêu cầu của đề Lời giải chi tiết:
Xem thêm
Cách 2
Xem thêm
Cách 2
Sau khi đọc 3 Trả lời Câu hỏi 3 Sau khi đọc trang 12 SGK Văn 12 Cánh diều Từ nội dung bài học, phân tích và làm sáng tỏ hai điểm sau: a. Sự nghiệp văn học của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh luôn gắn chặt với sự nghiệp cách mạng của Người b. Đó là một sự nghiệp văn học lớn lao Phương pháp giải: Đọc kĩ nội dung văn bản, nêu bật được những điểm sáng trong các sáng tác của Bác. Lời giải chi tiết: Cách 1 a. Sự nghiệp văn học của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh thường phản ánh và gắn chặt với sự nghiệp cách mạng của Người. + Nguyễn Ái Quốc không chỉ là một nhà văn, nhà thơ lớn mà Bác còn là một người lãnh đạo cách mạng tài ba của Việt Nam. + Các tác phẩm văn học của Bác thường mang thông điệp cách mạng, tuyên truyền về tinh thần yêu nước, hướng tới mục tiêu giải phóng dân tộc và xã hội. + Sự kết hợp giữa văn học và cách mạng trong sự nghiệp của Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh đã giúp tạo nên một hình ảnh đặc biệt của Bác trong lòng nhân dân Việt Nam và trên trường quốc tế. + Bằng cách sử dụng văn học như một công cụ tuyên truyền, Bác đã truyền đạt ý chí cách mạng và tinh thần đoàn kết, khích lệ người dân tham gia vào cuộc chiến đấu giành độc lập cho đất nước. b. Hồ Chí Minh không chỉ là một nhà cách mạng, một nhà lãnh tụ của Việt Nam mà còn là một nhà văn, nhà thơ có ảnh hưởng sâu sắc trong văn học Việt Nam. + Sự nghiệp văn học của Bác rất phong phú bao gồm các bài văn chính luận, bút kí, thơ ca, các bài báo,… Nội dung chính trong các sáng tác của Bác là tình yêu đất nước, ý thức cách mạng và lý tưởng cộng sản. + Bằng cách liên kết những vấn đề xã hội, chính trị với nghệ thuật văn chương, Bác đã đạt được sự kết hợp hoàn hảo giữa sáng tạo nghệ thuật và ý nghĩa nhân văn, góp phần tạo ra một di sản văn học lớn lao và bền vững. + Đồng thời, thông qua những tác phẩm văn học, Bác cũng đã truyền đạt tri thức và tinh thần cách mạng cho thế hệ trẻ, khẳng định vai trò của văn học trong việc giáo dục và tuyên truyền lý tưởng cách mạng, từ đó củng cố sự đồng lòng, đoàn kết giữa nhân dân Việt Nam. + Đây chính là lý do mà sự nghiệp văn học của Bác được xem là một sự nghiệp lớn lao và có ý nghĩa sâu sắc đối với văn chương Việt Nam trong thế kỷ XX và đến ngày nay.
Xem thêm
Cách 2
a) Sự nghiệp văn học của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh luôn gắn chặt với sự nghiệp cách mạng của Người biểu hiện : - Tất cả các sáng tác của người đều hướng đến mục đích lớn nhất – sự nghiệp giải phóng dân tộc. - Nội dung sáng tác của Người tập trung vào đề tài chống thực dân, phong kiến địa chủ, tuyên truyền độc lập dân tộc. - Thơ của người thương thể hiện tình cảm sâu nặng đối với đất nước, ca ngợi, động viên những con người kháng chiến. b) Sự nghiệp văn học lớn lao và phong phú : - Người viết bằng nhiều thể loại với bút pháp và phong cách khác nhau. Nổi bật trong sự nghiệp của Người là các tác phẩm văn nghị luận, truyện và kí, thơ ca. - Các tác phẩm của Người được viết bằng nhiều ngôn ngữ ( tiếng Pháp, tiếng Hán, chữ Quốc ngữ) - Sự nghiệp văn học của Người mang lại giá trị tinh thần to lớn, để lại dấu ấn sâu sắc trong tâm hồn người dân Việt và bạn bè quốc tế
Xem thêm
Cách 2
Sau khi đọc 4 Trả lời Câu hỏi 4 Sau khi đọc trang 13 SGK Văn 12 Cánh diều Vì sao có thể nói: Phong cách nghệ thuật của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh là 1 phong cách đa dạng mà thống nhất? Phương pháp giải: Đề cập đến sự kết hợp giữa tính đa dạng về hình thức, phong cách và chủ đề Lời giải chi tiết: Cách 1 - Sự đa dạng trong phong cách nghệ thuật được thể hiện ở đề tài, mục đích, nội dung, thể loại và cách viết rất khác nhau. Như truyện ngắn “Vi hành” được bác viết bằng tiếng Pháp với lối viết hài hước, châm biếng kiểu Pháp, áng văn xuôi theo phong cách châu Âu hiện đại hay tập thơ “Nhật kí trong tù” được Bác viết bằng chữ Hán theo thể thơ Đường luật rất cô đọng và hàm súc. - Thống nhất được thể hiện đó là tất cả các tác phẩm mà Bác viết chủ yếu đều hướng tới mục đích lớn nhất là vì sự nghiệp giải phóng dân tộc và vì hạnh phúc của nhân dân. Bên cạnh đó, sự thống nhất còn được thể hiện ở lối viết giản dị, ngắn gọn, phù hợp với đối tượng, sáng tạo trong việc sử dụng các thể loại, ngôn ngữ và bút pháp nghệ thuật khác nhau để có hiệu quả biểu đạt cao nhất
Xem thêm
Cách 2
- Người có đa dạng được thể hiện qua các tác phẩm của Người được viết dưới nhiều thể loại, nhiều ngôn ngữ khác nhau nhưng chúng đều mang tính thống nhất. Tính thống nhất ấy đến từ việc tất cả các sáng tác của người đều hướng đến mục đích lớn nhất – sự nghiệp giải phóng dân tộc. - Các phong cách khác nhau cũng đều nhằm nổi bật lên nội dung sáng tác của Người, tập trung vào đề tài chống thực dân, phong kiến địa chủ, tuyên truyền độc lập dân tộc.
Xem thêm
Cách 2
Sau khi đọc 5 Trả lời Câu hỏi 5 Sau khi đọc trang 13 SGK Văn 12 Cánh diều Em hiểu như thế nào về nhận xét: “Sự nghiệp văn học của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần vô giá đối với dân tộc Việt Nam” Phương pháp giải: Chú ý vào dấu ấn trong các tác phẩm mà Bác để lại và nó ảnh hưởng gì đến các thế hệ người Việt ngày nay. Lời giải chi tiết: Cách 1 Thông qua các sáng tác đề cao tinh thần đoàn kết, chiến đấu vì lẽ phải của dân tộc, phác họa rõ nét bức tranh nhân dân ta phải chịu áp bức, bóc lột của các kẻ thù nước ngoài, các tác phẩm mà Bác để lại đã truyền cảm hứng và lan tỏa tư tưởng độc lập, tự do, và công bằng trong cộng đồng. Đóng góp của Bác đã góp phần quan trọng trong việc định hình văn hóa và tinh thần dân tộc Việt Nam. Do đó sự nghiệp văn học của Bác được xem là một tài sản vô giá đối với dân tộc Việt Nam.
Xem thêm
Cách 2
Sự nghiệp văn học của Người là tài sản vô giá của dân tộc là bởi chúng mang đậm tinh thần Việt và dấu ấn dân tộc. Những tác phẩm ấy đã thể hiện tinh thần bất khuất, kiên cường của con người Việt Nam và đặc biệt là lòng yêu nước mạnh mẽ và tâm hồn cao cả, giàu lòng nhân ái. Qua những tác phẩm của người đã gợi nhắc về một thời kì lịch sử vàng son mà hào hùng của dân tộc. Đóng một vai trò to lớn trong việc hình thành khuôn mẫu cho nhiều thể loại văn học Việt Nam như văn nghị luận, truyện kí và thơ.
Xem thêm
Cách 2
Sau khi đọc 6 Trả lời Câu hỏi 6 Sau khi đọc trang 13 SGK Văn 12 Cánh diều Hãy nêu dàn ý cho bài thuyết trình về cuộc đời và sự nghiệp văn học của Chủ tịch Hồ Chí Minh nếu em được chuẩn bị cho buổi sinh hoạt câu lạc bộ văn học. Phương pháp giải: Nêu những ý trọng tâm về cuộc đời và sự nghiệp của Bác. Sử dụng các câu văn để liên kết giữa các phần để bài thuyết trình không bị rời rạc. Lời giải chi tiết: Cách 1 1. Mở bài: Chào thầy/cô và các bạn. Như chúng ta đã biết thì Bác Hồ được coi là vị lãnh tụ của toàn dân tộc Việt Nam. Nhân dịp kỉ niệm 135 năm ngày sinh của Bác hãy cùng mình đi tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của Bác nhé! 2. Thân bài: Trước hết là về cuộc đời của Bác (có thể nêu 1 số ý sau): - Sinh ngày:19/05/1890 - Sống trong gia đình trí thức có truyền thống yêu nước. - Bác đã gắn bó và hiến dâng trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng và cho dân tộc Việt Nam Tiếp theo là về sự nghiệp của Bác (có thể nêu 1 số ý sau) - Năm 1910: Dạy học ở trường Dục Thanh. ít lâu sau vào Sài Gòn sau đó đi nước ngoài tìm đường cứu nước - Năm 1918: tham gia Đảng xã hội Pháp, thành lập Hội những người Việt Nam yêu nước - 6/1 - 7/2/1930: Chủ trì hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam - 02/1941: Người về nước, thành lập mặt trận Việt Minh - 02/09/1945: Người đọc bản Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Để lại 1 số tác phẩm nổi tiếng: Nhật kí trong tù, Cảnh rừng Việt Bắc, Bài ca du kích,... Sau khi nói về cuộc đời và sự nghiệp của Bác có thể liên hệ đến bản thân và thế hệ trẻ ngày nay đã kế thừa và hành động ra sao để thể hiện sự tri ân và công lao của Bác. Bên cạnh đó, trong quá trình thuyết minh có thể đặt 1 số câu hỏi cho người nghe để tăng thêm phần tương tác cho bài thuyết trình. 3. Kết bài: Khái quát lại về cuộc đời và sự nghiệp của Bác, dành lời cảm ơn đến người nghe và đặt 1 vài câu hỏi để củng cố lại bài nói vừa trình bày.
Xem thêm
Cách 2
* Mở bài: Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ kính yêu, Người không chỉ là anh hùng dân tộc mà còn là một nhà thơ, nhà văn kiệt xuất. Để hiểu rõ hơn về Người, ngay sau đây chúng ta hãy cùng tìm hiểu về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. * Thân bài - Tiểu sử : + Người sinh ra trong một gia đình nhà Nho yêu nước + Quê ở làng Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An + Thuở nhỏ được học chữ Hán, sau đó học chữ Quốc ngữ và tiếng Pháp ở trường Quốc học Huế. - Hoạt động cách mạng + 1911: Người ra đi tìm đường cứu nước + Người đi đến nhiều quốc gia trên hành trình đi tìm đường cứu nước: Mỹ, Anh, Pháp. + 1930: Người chủ trì Hội nghị thành lập Đảng cộng sản Việt Nam + 2/1941: Người về nước thành lập mặt trận Việt Minh + 2/9/1945: Người đọc bản Tuyên ngôn độc lập, khai sinh ra nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa - Sự nghiệp văn chương : + Quan niệm sáng tác: Văn học là vũ khí chiến đấu + Người sáng tác đa dạng về thể loại (nghị luận, truyện và kí, thơ ca) và ngôn ngữ (tiếng Pháp, tiếng Hán, chữ Quốc ngữ) + Phong cách sáng tác: Đa dạng mà thống nhất, kết hợp giữa cổ điển và hiện đại, lời văn ngắn gọn, trong sáng, giản dị. + Một số tác phẩm tiêu biểu của Người như: Bản án chế độ thực dân Pháp; Tuyên ngôn độc lập; Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến,… * Kết bài: Cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ là một hành trình cách mạng đầy thách thức mà còn là một ví dụ về tinh thần yêu nước và sự giản dị. Ông đã để lại một di sản vĩ đại cho dân tộc Việt Nam và là nguồn cảm hứng cho các thế hệ sau học tập và làm theo.
Xem thêm
Cách 2
Bài đọc
>> Xem chi tiết: Văn bản Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh - Cuộc đời và sự nghiệp
+
Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh cuộc đời và sự nghiệp I. Hồ Chí Minh – Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hoá kiệt xuất 1. Anh hùng dân tộc Chủ tịch Hồ Chí Minh (1890 – 1969) thuở nhỏ tên là Nguyễn Sinh Cung, lớn lên đi học lấy tên là Nguyễn Tất Thành, khi hoạt động cách mạng lấy tên là Nguyễn Ái Quốc và nhiều tên khác. Từ năm 1942, Người lấy tên là Hồ Chí Minh. Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình nhà nho yêu nước, quê ở làng Kim Liên (làng Sen), nay là xã Kim Liên, huyện Nam Đàn, tỉnh Nghệ An. Song thân của Người là cụ Phó bảng Nguyễn Sinh Sắc và bà Hoàng Thị Loan. Thuở nhỏ, Nguyễn Tất Thành học chữ Hán, sau đó học chữ Quốc ngữ và tiếng Pháp ở trường Quốc học Huế. Năm 1910, Người vào dạy học ở trường Dục Thanh, ít lâu sau, vào Sài Gòn rồi từ đó ra nước ngoài tìm đường cứu nước. Từ năm 1912 đến 1916, Nguyễn Tất Thành ở Mỹ và Anh. Năm 1918, Người tham gia Đảng Xã hội Pháp, thành lập Hội những người Việt Nam yêu nước. Năm 1919, Người thay mặt Hội những người Việt Nam yêu nước ở Pháp gửi tới Hội nghị hoà bình họp ở Véc-xây (Versailles, Pháp) bản Yêu sách của nhân dân An Nam2, kí tên Nguyễn Ái Quốc. Năm 1920, Nguyễn Ái Quốc tham gia Đại hội thành lập Đảng Cộng sản Pháp. Trong thời gian ở Pháp, Người tích cực viết báo, viết sách tuyên truyền chống chủ nghĩa thực dân và kêu gọi đoàn kết các dân tộc thuộc địa. Từ năm 1923 đến 1941, Nguyễn Ái Quốc chủ yếu hoạt động ở Nga, Trung Quốc, Thái Lan. Từ ngày 6-1 đến ngày 7-2-1930, tại Hương Cảng (Hồng Kông, Trung Quốc), Người chủ trì Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam. Tháng 2-1941, Người về nước, thành lập Mặt trận Việt Minh, trực tiếp lãnh đạo phong trào cách mạng, chuẩn bị lực lượng để giành thắng lợi trong cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. Ngày 2-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà (nay là Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam). Sau cuộc Tổng tuyển cử đầu tiên (6-1-1946), Người được Quốc hội bầu làm Chủ tịch nước. Tiếp đó, Người lãnh đạo nhân dân tiến hành hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ nhằm giữ vững độc lập, tự do của dân tộc. Chủ tịch Hồ Chí Minh qua đời ngày 2-9-1969. Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhà nho yêu nước, ở một vùng quê giàu truyền thống lịch sử, văn hoá và cách mạng, chứng kiến cảnh nước mất, nhà tan, Hồ Chí Minh đã sớm hấp thụ truyền thống văn hoá của dân tộc mà giá trị tập trung nhất là lòng yêu nước thiết tha, ý chí đấu tranh cách mạng kiên cường, bất khuất, tinh thần khoan dung, nhân ái,... Từ ngày ra đi tìm đường cứu nước cho đến lúc qua đời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã gắn bó và hiến dâng trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng, cho dân tộc Việt Nam. Người đã lãnh đạo dân tộc ta làm nên Cách mạng tháng Tám năm 1945, đánh đổ chế độ thuộc địa phong kiến, thành lập nhà nước Việt Nam mới, dẫn dắt dân tộc qua các cuộc kháng chiến,... Người là hiện thân cho khát vọng “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”, là biểu tượng cao đẹp của chủ nghĩa yêu nước chân chính kết hợp nhuần nhuyễn với chủ nghĩa quốc tế vô sản. 2. Danh nhân văn hoá kiệt xuất Hồ Chí Minh không chỉ là nhà yêu nước, nhà cách mạng, Anh hùng dân tộc mà còn là nhà văn hoá kiệt xuất. Đóng góp của Chủ tịch Hồ Chí Minh về văn hoá thể hiện rộng khắp trên nhiều lĩnh vực, từ sáng tác văn học nghệ thuật đến báo chí, tuyên truyền, giáo dục; từ những lời huấn thị đến các hoạt động thực tiễn;... Hoạt động văn hoá của Người không chỉ ở phương diện lí luận mà còn toả sáng trong mỗi việc làm, từng cử chỉ, từng mối quan hệ với các tầng lớp nhân dân và bạn bè quốc tế. Cốt lõi của tư tưởng văn hoá Hồ Chí Minh là lòng yêu nước, thương dân, “Dân tộc trên hết”, một lòng phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân. Hầu như tất cả các lĩnh vực liên quan đến đời sống văn hoá, văn học nghệ thuật, Người đều quan tâm và có những ý kiến rõ ràng, sâu sắc và nhất quán. Về văn học, Hồ Chí Minh luôn quan niệm văn chương trước hết là vũ khí chiến đấu. Người từng nói: “Văn hoá nghệ thuật cũng là một mặt trận. Anh chị em là chiến sĩ trên mặt trận ấy.” Hồ Chí Minh rất linh hoạt trong việc xác định rõ mục đích và đối tượng hướng tới, từ đó mới quyết định nội dung và cách viết. Với quan niệm ấy, Người đã tạo nên một sự nghiệp văn học rất đa dạng, phong phú cả ở văn nghệ thuật và văn tuyên truyền. Về báo chí, Người là một bậc thầy, là người đặt nền móng và có nhiều đóng góp trong việc phát triển nền báo chí cách mạng Việt Nam. Về giáo dục, Hồ Chí Minh là nhà giáo dục lớn, có những cống hiến quan trọng đối với sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng và giáo dục các thế hệ con người Việt Nam mới,.... Do những đóng góp hết sức quan trọng và to lớn về sự nghiệp giải phóng dân tộc và về văn hoá của Người, năm 1990, nhân dịp kỉ niệm 100 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh, Tổ chức Giáo dục, khoa học và văn hoá Liên hợp quốc (UNESCO) đã ghi nhận và tôn vinh Người là “Anh hùng giải phóng dân tộc, nhà văn hoá kiệt xuất của Việt Nam”. II. Hồ Chí Minh – Nhà văn, nhà thơ lớn 1. Một sự nghiệp văn học lớn lao và phong phú Sinh thời, Hồ Chí Minh không tự nhận mình là nhà văn, nhà thơ, nhưng thực tiễn toàn bộ sáng tác thơ văn của Người với hàng trăm tác phẩm ở nhiều thể loại khác nhau là một bằng chứng hùng hồn về một sự nghiệp văn học lớn lao. Sự phong phú, đa dạng trong sự nghiệp văn học của Chủ tịch Hồ Chí Minh thể hiện trên nhiều phương diện. Xuất phát từ “ham muốn tột bậc” là đấu tranh giành độc lập, tự do cho đất nước, hạnh phúc cho nhân dân, Hồ Chí Minh coi văn chương trước hết phải là vũ khí chiến đấu, có đối tượng và mục đích rõ ràng. Vì thế, Người viết bằng nhiều thể loại với những bút pháp và phong cách khác nhau; viết bằng nhiều ngôn ngữ, khi viết bằng tiếng Pháp, lúc viết bằng tiếng Hán, nhiều sáng tác bằng tiếng Việt (chữ Quốc ngữ),... Nổi bật lên trong sự nghiệp sáng tác của Hồ Chí Minh là các tác phẩm văn nghị luận, truyện và kí, thơ ca. Văn nghị luận của Hồ Chí Minh gồm những tác phẩm chủ yếu nhằm mục đích đấu tranh chính trị, phục vụ cách mạng qua các chặng đường lịch sử. Từ những năm đầu của thế kỉ XX, với bút danh Nguyễn Ái Quốc, bằng tiếng Pháp, Người đã viết rất nhiều bài báo chính luận đăng trên các tờ báo Người cùng khổ (Le Paria), Nhân đạo (L’Humanité),... Tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp (Le Procès de la Colonisation Française) đã vạch trần chính sách vô nhân đạo, tội ác và sự lừa dối của thực dân Pháp đối với nhân dân các nước thuộc địa từ những bằng chứng xác thực, lí lẽ đanh thép, lời văn sắc bén,... Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, Người viết bản Tuyên ngôn Độc lập – một văn kiện lịch sử bất hủ, một tác phẩm nghị luận mẫu mực: ngắn gọn, súc tích, lập luận chặt chẽ, giàu sức thuyết phục... Trong các giai đoạn sau này, Hồ Chí Minh còn viết nhiều tác phẩm nghị luận nổi tiếng khác, đặc biệt là các bài viết trong những thời khắc lịch sử của dân tộc. Đó là Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến (1946), Người viết nhằm kêu gọi nhân dân cả nước đứng lên bảo vệ nền độc lập non trẻ vừa giành được; lời kêu gọi Không có gì quý hơn độc lập, tự do (1966), Người viết khi đế quốc Mỹ ồ ạt ném bom đánh phá miền Bắc. Cuối đời, trước lúc đi xa, Chủ tịch Hồ Chí Minh để lại bản Di chúc (1969) đầy ân tình, thiết tha, vừa thể hiện tầm nhìn sâu rộng vừa thể hiện tình yêu thương mênh mông vô tận với đồng bào, đồng chí,... Các tác phẩm này không chỉ là những văn kiện lịch sử quý giá mà còn là những áng văn nghị luận mẫu mực; nội dung đều là các vấn đề trọng đại, sâu sắc, lời văn hào hùng, tha thiết, có tác động mạnh mẽ đến trái tim và khối óc của hàng trăm triệu con người. Truyện và kí dù chiếm số lượng không nhiều trong sự nghiệp văn học của Người nhưng cũng để lại nhiều thành tựu, mang rõ dấu ấn phong cách Nguyễn Ái Quốc Hồ Chí Minh. Về truyện, có thể kể một số truyện ngắn ra đời vào những năm 1922 – 1925 được Người viết bằng tiếng Pháp như Pa-ri, Lời than vãn của bà Trưng Trắc, “Vi hành”, Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu, Con người biết mùi hun khói,... Đây là các tác phẩm văn chương hư cấu, thường nhân một sự kiện, sự việc, câu chuyện có thật, Người tưởng tượng và sáng tạo ra nhằm thể hiện tư tưởng, thái độ của mình. Chẳng hạn, nhân tin quốc vương nước Nam là Khải Định sắp làm “khách của nước Pháp”, Người viết các truyện Lời than vãn của bà Trưng Trắc, “Vi hành”. Trước sự kiện nhà cách mạng Phan Bội Châu bị thực dân Pháp bắt cóc (1925) ở Trung Quốc giải về giam ở Hoả Lò – Hà Nội và sắp bị xử bắn, còn Va-ren thì chuẩn bị sang nhậm chức Toàn quyền Đông Dương, Người viết truyện Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu. Với các tác phẩm này, Nguyễn Ái Quốc đã xây dựng hình ảnh biếm hoạ sắc sảo về ông vua bù nhìn Khải Định, tên thực dân Va-ren trơ tráo, giả dối và dựng lên hình tượng Phan Bội Châu uy nghi, lẫm liệt,... Truyện ngắn của Nguyễn Ái Quốc rất cô đọng, tình huống độc đáo, cốt truyện sáng tạo; có sự quan sát tinh tường, trí tưởng tượng phong phú và lời văn linh hoạt, hóm hỉnh, sắc sảo. Về kí, ngoài tác phẩm Nhật kí chìm tàu (1931), Hồ Chí Minh còn có tập hồi kí Vừa đi đường vừa kể chuyện (1963) ghi bút danh là T. Lan,... Qua tập hồi kí này, người đọc thấy hiện lên một “cái tôi” rất đỗi trẻ trung và hồn nhiên, giản dị; thể hiện một tình cảm chân thành, nồng hậu,... Thơ ca là lĩnh vực mang lại các giá trị sáng tạo văn học nổi bật, thể hiện rất rõ phong cách nghệ thuật Hồ Chí Minh. Trước hết phải kể đến tác phẩm Nhật kí trong tù, tập thơ được Người viết bằng chữ Hán trong thời gian bị giam giữ tại nhà tù Quốc dân đảng Trung Quốc ở tỉnh Quảng Tây từ mùa thu năm 1942 đến mùa thu 1943. Với 133 bài thơ, Nhật kí trong tù phản ánh tâm hồn, tình cảm nhân đạo, ý chí kiên cường và nhân cách cao đẹp của một bậc “đại trí, đại nhân, đại dũng”) trong hoàn cảnh cực khổ chốn lao tù. Nhật kí trong tù cũng là bức tranh hiện thực đầy cảnh bất công, tàn bạo được Người tái hiện một cách sinh động, chân thực nhằm tố cáo mạnh mẽ chế độ nhà tù của Quốc dân đảng. Tập thơ chan chứa tình cảm nhân đạo và một tinh thần lạc quan cách mạng – từ trong ngục tối, Người luôn nhìn ra ánh sáng, hướng đến tương lai: “Trong ngục giờ đây còn tối mịt, Ảnh hồng trước mặt đã bừng soi” (Buổi sớm) Ngoài Nhật kí trong tù, còn có những bài thơ Người viết ở Việt Bắc từ năm 1941 đến 1945 và trong thời kì kháng chiến chống thực dân Pháp cũng như kháng chiến chống đế quốc Mỹ. Thơ Hồ Chí Minh viết trong các giai đoạn trên gồm những bài thơ tuyên truyền vận động cách mạng (nhiều nhất là thời kì xây dựng mặt trận Việt Minh) và thơ trữ tình. Thơ trữ tình của Người hầu hết là thơ tứ tuyệt Đường luật, có các bài viết bằng tiếng Việt như Tức cảnh Pác Bó, Cảnh rừng Việt Bắc, Cảnh khuya, Đi thuyền trên sông Đáy, Thăm lại Pác Bó, Không đề 2, Không đề 3,..., nhiều bài viết bằng chữ Hán như Nguyên tiêu (Rằm tháng Giêng), Tặng Bùi công (Tặng cụ Bùi Bằng Đoàn), Thu dạ (Đêm thu), Báo tiệp (Tin thắng trận), Đăng sơn (Lên núi),... Đây là những bài thơ thể hiện tình cảm sâu nặng của Hồ Chí Minh đối với đất nước, ca ngợi, động viên những con người kháng chiến. Những bài thơ này cũng thể hiện một tài năng lớn, một tâm hồn nghệ sĩ phong phú, tinh tế trước vẻ đẹp của tạo vật và tình người. 2. Một phong cách nghệ thuật đa dạng mà thống nhất Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng căn dặn các nhà báo trước khi cầm bút phải tự đặt câu hỏi: “Viết cho ai?”, “Viết để làm gì?”, “Thế thì viết cái gì?”, “Cách viết thế nào?”). Và chính toàn bộ sự nghiệp báo chí và văn học nghệ thuật của Người là bằng chứng hùng hồn cho quan điểm viết ấy. Phong cách nghệ thuật đa dạng của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh thể hiện ở đề tài, mục đích, nội dung, thể loại và cách viết rất khác nhau. Từ những năm 20 của thế kỉ XX tại Pháp, Người đã viết truyện ngắn “Vi hành” và hàng loạt truyện, kí. Những tác phẩm này chủ yếu hướng đến công chúng Pháp nên viết bằng tiếng Pháp với văn phong hài hước, châm biếm kiểu Pháp. Đó là những áng văn xuôi theo phong cách châu Âu hiện đại. Người viết bản Tuyên ngôn Độc lập không chỉ cho nhân dân Việt Nam mà còn cho cả thế giới, nói với cả kẻ thù đang âm mưu xâm lược đất nước ta. Vì thế, nội dung là lời tuyên bố hùng hồn về quyền bình đẳng, độc lập, tự do của một dân tộc, là quyết tâm giữ gìn độc lập, tự do của dân tộc cho nên lời văn hào sảng, mạnh mẽ, đanh thép và truyền cảm,... Nhật kí trong tù là Hồ Chí Minh viết cho chính mình, nội dung ghi lại những sinh hoạt hằng ngày ở nhiều thời khắc khác nhau trong tù ngục. Tập thơ viết bằng chữ Hán theo thể thơ Đường luật rất cô đọng, hàm súc. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, khi viết cho mình hoặc viết tặng những nhân sĩ, trí thức uyên thâm Hán học, Người làm các bài thơ Đường luật bằng chữ Hán như Nguyên tiêu, Tặng Võ công (Tặng cụ Võ Liêm Sơn), Tặng Bùi công, Báo tiệp,... Những bài thơ này là tiếng nói sâu sắc và tinh tế của tâm hồn Hồ Chí Minh: hồn nhiên, lạc quan mà thâm trầm; trẻ trung, hiện đại mà đậm đà phong vị cổ điển; đầy chí khí mà chan chứa tình người; nặng lòng lo việc nước mà vẫn dạt dào cảm xúc trước vẻ đẹp của thiên nhiên;... Trong thời kì tiền khởi nghĩa, để tuyên truyền vận động cách mạng rộng rãi cho các tầng lớp, nhất là dân nghèo không biết chữ, Người đã viết các bài ca bằng chữ Quốc ngữ, sử dụng châm ngôn, tục ngữ, ca dao, hò, vè nôm na, dễ thuộc, dễ nhớ như Bài ca du kích, Ca dân cày, Ca binh linh, Nhóm lửa, Con cáo và tổ ong.... Phong cách nghệ thuật Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh vừa đa dạng vừa thống nhất. Thống nhất bởi tất cả sự nghiệp sáng tác của Người chủ yếu hướng đến mục đích lớn nhất là vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, vì hạnh phúc nhân dân — điều mà Người từng tâm niệm: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn tột bậc, là làm sao cho nước ta được hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự do, đồng bào ai cũng có cơm ăn áo mặc, ai cũng được học hành.”. Do mục đích ấy nên nội dung các sáng tác của Người chủ yếu tập trung vào đề tài “chống thực dân đế quốc, chống phong kiến địa chủ, tuyên truyền cho độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội”. Tính thống nhất trong phong cách nghệ thuật Hồ Chí Minh còn thể hiện ở hình thức, cách viết. Lối viết của Người bao giờ cũng ngắn gọn, trong sáng, giản dị, phù hợp với đối tượng; rất linh hoạt, sáng tạo trong việc sử dụng các thể loại, ngôn ngữ và bút pháp nghệ thuật đa dạng để có được hiệu quả biểu đạt cao nhất. Hồ Chí Minh là người đặt nền móng cho văn học cách mạng Việt Nam, nhiều tác phẩm của Người đã trở thành mẫu mực cho một số thể loại văn học như văn nghị luận, truyện, kí và thơ. Hồ Chí Minh không chỉ là Anh hùng dân tộc mà còn là Danh nhân văn hoá kiệt xuất. Người là lãnh tụ cách mạng, đồng thời là nhà văn, nhà thơ lớn của dân tộc. Thơ văn của Người luôn gắn với sự nghiệp cách mạng, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp cách mạng. Thơ văn Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh thể hiện sâu sắc tư tưởng yêu nước và tâm hồn cao cả, giàu lòng nhân ái. Sự nghiệp văn học của Nguyễn Ái Quốc – Hồ Chí Minh là tài sản tinh thần vô giá đối với dân tộc Việt Nam, để lại dấu ấn sâu sắc trong tâm hồn của người dân Việt Nam và bạn bè quốc tế. Sự nghiệp ấy vừa mang đậm phong cách Hồ Chí Minh, vừa thấm đẫm bản sắc văn hoá Việt Nam.
- Thu gọn
|









Danh sách bình luận