Đề thi vào lớp 6 môn Tiếng Việt trường THCS Nguyễn Tri Phương năm 2026

Đề bài

I. ĐỌC HIỂU, KIẾN THỨC TIẾNG VIỆT (5,0 điểm)

Câu 1 (1,0 điểm). Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi:

Trời mùa hè kỳ lạ lắm, đang nắng chang chang nhưng cũng có thể đổ mưa bất ngờ. Trong cái xóm nhỏ ấy, vào mùa gặt, nhà nào cũng đầy một sân thóc, một ngõ rơm. Hễ mây đen kéo đến, mấy nhà hàng xóm hô to: “Sắp mưa rồi, chạy mưa thôi” là tất cả mọi người đang làm dở việc gì cũng bỏ đấy mà chạy. Người thì cầm nhanh cái chang, người thì cái chổi, người thì cái gậy thu rơm. Không ai giục ai nhưng người nào cũng hối hả thu vén từng hạt thóc, đụn rơm. Chạy thóc xong nhà mình mà thấy nhà hàng xóm còn đang lúi húi, mọi người lại tản ra hỗ trợ nhau.

(Phương, Vệt nắng trên bảng rơm, NXB Lao động, 2026, tr.73)

a) Tác giả miêu tả thời tiết mùa hè kỳ lạ như thế nào?

b) Câu cuối của đoạn văn trên giúp em cảm nhận được điều gì về tình hàng xóm của những người dân nơi xóm nhỏ?

Câu 2 (1,5 điểm). Đọc đoạn văn sau và thực hiện theo yêu cầu:

Buổi sáng, đất rừng thật là yên tĩnh. Trời không gió, nhưng không khí vẫn mát lạnh. Cái lành lạnh của hơi nước sông ngòi, mương rạch, của đất ẩm và dưỡng khí thảo mộc thở ra từ bình minh.

(Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam, NXB Văn học, 2015, tr.148)

a) Tìm và ghi lại các tính từ có trong đoạn văn trên.

b) Đặt một câu có từ rừng được dùng với nghĩa chuyển.

Câu 3 (1,5 điểm). Xác định bộ phận chủ ngữ (CN), vị ngữ (VN) trong câu sau:

Mặt trời đã thong thả dạo bước trên những đám mây, sắc xanh thì nhau nhuộm tới đầu cành và chim vàng anh đã trở lại khu vườn bên ngoài lan can, líu lo ca hát.

(Nguyễn Nhật Ánh, Tôi là Bê tô, NXB Trẻ, 2007, tr.214)

Câu 4 (1,0 điểm). Các câu trong đoạn văn sau được liên kết với nhau bằng cách nào? Hãy chỉ ra từ ngữ dùng để liên kết.

Mặt trời đã lên cao, Mèo con tìm được một chỗ nắng ấm, nằm sưởi. Nó rủ lòng một hồi, cho hết bụi tro, rồi nằm liếm mình, liếm chân, tỉ mỉ, cho đến lúc trắng nõn hết cả.

(Nguyễn Đình Thi, Cái Tết của Mèo con, NXB Kim Đồng, 2025, tr.20)

II. VIẾT (5,0 điểm)

Hiện nay, nhiều bạn học sinh tiểu học chủ yếu dành thời gian cho việc học tập và vui chơi mà chưa phụ giúp bố mẹ làm những công việc nhà vừa sức với lứa tuổi. Em hãy viết đoạn văn nêu ý kiến của mình về hiện tượng trên và chia sẻ những việc em đã làm để giúp đỡ bố mẹ.

-------- HẾT --------

Lời giải

HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT

I. ĐỌC HIỂU, KIẾN THỨC TIẾNG VIỆT

Câu 1 (1,0 điểm). Đọc đoạn văn sau và trả lời các câu hỏi:

Trời mùa hè kỳ lạ lắm, đang nắng chang chang nhưng cũng có thể đổ mưa bất ngờ. Trong cái xóm nhỏ ấy, vào mùa gặt, nhà nào cũng đầy một sân thóc, một ngõ rơm. Hễ mây đen kéo đến, mấy nhà hàng xóm hô to: “Sắp mưa rồi, chạy mưa thôi” là tất cả mọi người đang làm dở việc gì cũng bỏ đấy mà chạy. Người thì cầm nhanh cái chang, người thì cái chổi, người thì cái gậy thu rơm. Không ai giục ai nhưng người nào cũng hối hả thu vén từng hạt thóc, đụn rơm. Chạy thóc xong nhà mình mà thấy nhà hàng xóm còn đang lúi húi, mọi người lại tản ra hỗ trợ nhau.

(Phương, Vệt nắng trên bảng rơm, NXB Lao động, 2026, tr.73)

a) Tác giả miêu tả thời tiết mùa hè kỳ lạ như thế nào?

b) Câu cuối của đoạn văn trên giúp em cảm nhận được điều gì về tình hàng xóm của những người dân nơi xóm nhỏ?

Phương pháp giải:

a) Em đọc câu đầu của đoạn văn, tìm chi tiết miêu tả đặc điểm bất thường của thời tiết mùa hè.

b) Em đọc câu cuối và chú ý hành động của mọi người sau khi chạy thóc xong nhà mình.

Lời giải chi tiết:

a) Tác giả miêu tả thời tiết mùa hè rất kỳ lạ: đang nắng chang chang nhưng cũng có thể đổ mưa bất ngờ.

b) Câu cuối cho thấy những người dân trong xóm nhỏ rất đoàn kết, yêu thương và biết giúp đỡ nhau. Khi nhà mình đã thu vén xong thóc, rơm, họ không nghỉ ngơi mà tiếp tục sang hỗ trợ hàng xóm. 

Câu 2 (1,5 điểm). Đọc đoạn văn sau và thực hiện theo yêu cầu:

Buổi sáng, đất rừng thật là yên tĩnh. Trời không gió, nhưng không khí vẫn mát lạnh. Cái lành lạnh của hơi nước sông ngòi, mương rạch, của đất ẩm và dưỡng khí thảo mộc thở ra từ bình minh.

(Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam, NXB Văn học, 2015, tr.148)

a) Tìm và ghi lại các tính từ có trong đoạn văn trên.

b) Đặt một câu có từ rừng được dùng với nghĩa chuyển.

Phương pháp giải:

a) Em nhớ lại về tính từ.

b) Em xác định nghĩa chuyển của từ "rừng" chỉ số lượng rất nhiều, tụ họp lại trên một không gian rộng.

Lời giải chi tiết:

a) Các tính từ trong đoạn văn là: yên tĩnh, mát lạnh, lành lạnh, ẩm.

b) Trên sân vận động, một rừng cờ đỏ sao vàng tung bay rực rỡ.

Câu 3 (1,5 điểm). Xác định bộ phận chủ ngữ (CN), vị ngữ (VN) trong câu sau:

Mặt trời đã thong thả dạo bước trên những đám mây, sắc xanh thì nhau nhuộm tới đầu cành và chim vàng anh đã trở lại khu vườn bên ngoài lan can, líu lo ca hát.

(Nguyễn Nhật Ánh, Tôi là Bê tô, NXB Trẻ, 2007, tr.214)

Phương pháp giải:

Em xác định các thành phần câu.

Lời giải chi tiết:

Đây là một câu ghép gồm 3 vế câu.

- Vế 1: Mặt trời (CN1) // đã thong thả dạo bước trên những đám mây (VN1)

- Vế 2: sắc xanh (CN2) // thi nhau nhuộm tới đầu cành (VN2)

- Vế 3: chim vàng anh (CN3) // đã trở lại khu vườn bên ngoài lan can, líu lo ca hát (VN3).

Câu 4 (1,0 điểm). Các câu trong đoạn văn sau được liên kết với nhau bằng cách nào? Hãy chỉ ra từ ngữ dùng để liên kết.

Mặt trời đã lên cao, Mèo con tìm được một chỗ nắng ấm, nằm sưởi. Nó rủ lòng một hồi, cho hết bụi tro, rồi nằm liếm mình, liếm chân, tỉ mỉ, cho đến lúc trắng nõn hết cả.

(Nguyễn Đình Thi, Cái Tết của Mèo con, NXB Kim Đồng, 2025, tr.20)

Phương pháp giải:

Em nhớ lại các cách liên kết câu.

Lời giải chi tiết:

Các câu trong đoạn văn được liên kết với nhau bằng phép thế. Từ “Nó” ở câu thứ hai thay thế cho “Mèo con” ở câu thứ nhất.

II. VIẾT (5,0 điểm)

Hiện nay, nhiều bạn học sinh tiểu học chủ yếu dành thời gian cho việc học tập và vui chơi mà chưa phụ giúp bố mẹ làm những công việc nhà vừa sức với lứa tuổi. Em hãy viết đoạn văn nêu ý kiến của mình về hiện tượng trên và chia sẻ những việc em đã làm để giúp đỡ bố mẹ.

Phương pháp giải:

Em lập dàn ý cho đoạn văn:

1. Mở đầu: Nêu hiện tượng nhiều bạn học sinh chỉ chú ý học tập, vui chơi mà chưa biết phụ giúp bố mẹ việc nhà.

2. Triển khai:

- Nêu ý kiến của em: hiện tượng đó chưa tốt.

- Giải thích: bố mẹ rất vất vả, học sinh tiểu học tuy còn nhỏ nhưng vẫn có thể làm những việc vừa sức.

- Nêu lợi ích của việc giúp bố mẹ: rèn tính tự lập, biết yêu thương gia đình, chia sẻ công việc với bố mẹ.

- Chia sẻ những việc em đã làm: quét nhà, gấp quần áo, dọn bàn học, rửa bát, tưới cây, trông em,...

3. Kết thúc: Khẳng định mỗi học sinh nên biết giúp đỡ bố mẹ bằng những việc làm nhỏ hằng ngày.

Lời giải chi tiết:

Bài tham khảo:

Gia đình là nơi yêu thương và che chở cho mỗi chúng ta. Thế nhưng hiện nay, em thấy có nhiều bạn học sinh tiểu học chủ yếu dành thời gian cho việc học tập, vui chơi mà chưa biết phụ giúp bố mẹ làm những công việc nhà vừa sức. Nhiều bạn nghĩ rằng mình còn nhỏ nên việc nhà là trách nhiệm của người lớn. Theo em, suy nghĩ ấy chưa đúng. Bố mẹ hằng ngày phải làm việc vất vả để chăm lo cho gia đình, vì vậy chúng ta cần biết yêu thương và chia sẻ với bố mẹ. Làm việc nhà không chỉ giúp bố mẹ đỡ mệt hơn mà còn giúp chúng ta rèn luyện tính tự lập, chăm chỉ và có trách nhiệm. Sau giờ học, em thường tự giác làm những việc phù hợp với sức mình. Mỗi buổi chiều, em thường quét nhà và tưới cây trong vườn. Sau bữa ăn, em còn phụ mẹ dọn bát đũa hoặc lau bàn. Ban đầu, có việc em làm còn chậm, nhưng bố mẹ luôn động viên nên em càng cố gắng hơn. Em cảm thấy rất vui vì những việc làm nhỏ của mình có thể giúp bố mẹ bớt vất vả. Em nghĩ rằng mỗi bạn học sinh nên chủ động làm việc nhà vừa sức, bởi đó là thói quen tốt giúp chúng ta sống tự lập, chăm chỉ và biết yêu thương gia đình hơn.