Soạn bài Nói và nghe: Thuyết trình về một vấn đề liên quan đến cơ hội và thách thức đối với đất nước SGK Ngữ văn 12 tập 2 Kết nối tri thức

Thời kỳ hiện đại, thời kỳ của Cách mạng Công nghiệp 4.0 và sự liên kết toàn cầu, đã mang đến cho cuộc sống con người những biến đổi đầy hứa hẹn. Trong bước chuyển mình này, một khái niệm mà chúng ta không thể không nhắc đến là "Công dân toàn cầu."

Khái niệm về Công dân toàn cầu đang trở nên ngày càng phổ biến trên toàn cầu. Nó ám chỉ đến những người sống và làm việc tại nhiều quốc gia khác nhau, có thể sở hữu một hoặc nhiều quốc tịch mà không gặp rào cản về biên giới, địa lý, hoặc văn hóa. Các Công dân toàn cầu và mọi người trên hành tinh này chung sống và chia sẻ trách nhiệm cùng nhau để đưa thế giới phát triển một cách lý thú và bền vững hơn.

Ở thời kỳ hiện đại, việc hòa nhập vào cộng đồng toàn cầu trở nên cấp bách hơn bao giờ hết, để tận dụng sự kết nối về kiến thức từ các lĩnh vực khác nhau. Trong trường hợp không hòa nhập, chúng ta có thể bị tỏ rơi và bỏ lỡ cơ hội phát triển. Hòa nhập vào cộng đồng toàn cầu giúp chúng ta phát huy tối đa tiềm năng cá nhân và đối mặt với các thách thức toàn cầu. Để thực sự trở thành Công dân toàn cầu, chúng ta cần hiểu biết về giá trị chung của từng khu vực và mang trong mình tinh thần trách nhiệm và ý thức về sự kết nối với cộng đồng toàn cầu. Tuy nhiên, trong cuộc sống, vẫn còn tồn tại những người bảo thủ, không chấp nhận hòa nhập để học hỏi và tiếp thu tri thức mới. Cũng có những người theo đuổi lối sống "ngoại lai," bất hòa với truyền thống dân tộc. Cả hai tình huống này đều đáng để chúng ta suy ngẫm và phê phán.

Lấy ví dụ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã du hành khắp năm châu bốn bể để tìm đường cứu nước. Trong suốt cuộc hành trình đó, ông đã thăm đến nhiều quốc gia và tiếp xúc với nhiều nền văn hóa trên thế giới. Ông không chỉ học hỏi và thu thập tri thức từ những nơi đó, mà còn giữ vững bản sắc văn hóa của người Việt. Bác Hồ đã được bạn bè quốc tế yêu mến và kính trọng, cũng như được nhân dân Việt Nam tôn kính. Mặ despite sự xa xôi, ông không bao giờ quên gốc rễ của mình. Ông sống giản dị, ấm áp với cuộc sống làng quê, chia sẻ những bữa ăn đơn giản. Chính trong những đặc điểm này, ta thấy một ví dụ rõ ràng về việc kết hợp một cách hài hòa giữa việc tiếp thu tinh hoa nhân loại và bảo vệ truyền thống văn hóa dân tộc.

Trong tương lai, thế hệ trẻ sẽ là nguồn sức mạnh quan trọng của đất nước. Chỉ khi chúng ta cùng nhau thực hiện trách nhiệm với cộng đồng toàn cầu và với dân tộc mình, chúng ta mới có khả năng xây dựng một thế giới bền vững, hòa bình và phát triển.

Hôm nay, em xin được trình bày bài thuyết trình về vấn đề "Toàn cầu hóa: cơ hội và thách thức của giới trẻ hiện nay”

Chúng ta đã bước vào thế kỷ XXI, một thế kỷ được mệnh danh là kỷ nguyên của toàn cầu hoá hay còn gọi là thời đại văn minh trí tuệ. Mặc dầu chưa có sự đồng thuận về ý nghĩa và giá trị của toàn cầu hóa nhưng không ai có thể phủ nhận sự hiện hữu và tầm quan trọng của nó. Toàn cầu hóa là một cơ hội cho giới trẻ chúng ta không chỉ phát huy khả năng của mình mà còn đón nhận những luồng văn hóa mới từ mọi nơi thổi vào. Bên cạnh những thuận lợi đó, giới trẻ chúng ta cũng đang phải đối diện với biết bao nhiêu khó khăn, thách đố của thời đại toàn cầu hóa. Hơn nữa, toàn cầu hóa đã và đang làm lu mờ không chỉ đời sống đức tin mà ngay cả những giá trị đạo đức của con người.

1. Những thuận lợi và thành công

Ngày nay, với sự phát triển của khoa học kỹ thuật và sự tăng trưởng của nền kinh tế nên giới trẻ chúng ta lạc quan và tự tin hơn trong cách thể hiện chính mình. Hiện tượng này đã cho thấy nơi mỗi người chúng ta có nhiều điều kiện thuận lợi để khám phá những điều mới mẻ, đồng thời chúng ta được tiếp cận với các phương tiện truyền thông hiện đại: có cơ hội học hiểu, nắm bắt những thông tin cách nhanh chóng và phong phú. Nhìn vào thế hệ trẻ 8x, 9x ngày nay, chúng ta không thể không thán phục mà còn tự hào vì một số người rất thành công trên con đường học tập và sự nghiệp.

Bên cạnh đó, nếu quan sát kỹ, chúng ta sẽ thấy thế hệ trẻ hôm nay khác hẳn với thế hệ đàn anh, đàn chị ngày trước. Họ tương đối có trình độ học vấn cao hơn, có những mối tương quan, giao tiếp rộng rãi hơn. Đồng thời, họ tự do tìm hiểu và kết hôn nhưng không bị cha mẹ ép buộc. Sự thay đổi này trước hết do yếu tố chính trị, điều kiện kinh tế, môi trường xã hội. “Nhìn một cách tổng quát, những khác biệt này đã và đang được biểu lộ qua lối sống, suy nghĩ, tâm trạng, thái độ trước cuộc đời, cũng như điều kiện phát triển bản thân, cơ hội hưởng thụ, .v.v. của giới trẻ” .

Đồng thời, toàn cầu hóa và những biến đổi của khoa học kỹ thuật đã để lại những dấu ấn đặc biệt đối với giới trẻ chúng ta. Chính máy vi tính cho phép giới trẻ chúng ta nối kết với mọi người, đối thoại trực tiếp, công khai bình đẳng với những người đồng lứa tuổi ở bất cứ góc bể chân trời nào. Sự “bình đẳng trên mạng” gây ấn tượng tự tin, tự khẳng định mình và tạo nhiều ước mơ nơi giới trẻ chúng ta hôm nay. Cũng vậy, “trong thế giới thông tin đó, giới trẻ chúng ta có thể độc lập nghiên cứu, học hỏi, làm việc, kết bạn cùng lúc. Nhờ đó, chúng ta sống thật sự, thật tình với bạn bè và qua bạn bè, chúng ta khám phá ra ý nghĩa của cuộc đời, giá trị của tình người và là động lực để cùng nhau vượt qua những khó khăn của cuộc sống” . Bên cạnh đó, toàn cầu hóa đã mang lại cho giới trẻ chúng ta rất nhiều cơ hội và thuận lợi. Theo báo Tuổi Trẻ “Con số người trẻ Việt Nam thành công trong các lãnh vực giáo dục, y tế, khoa học, doanh nghiệp… ngày càng tăng cao” .

Hơn nữa, giới trẻ chúng ta hôm nay tiếp thu rất nhanh những biến đổi của thời đại. Chẳng hạn như về phương diện khoa học kỹ thuật, “chúng ta gần những giới trẻ cùng lứa tuổi ở các nước khác trên thế giới hơn là thế hệ đàn anh đàn chị trong cùng một nước. Người quan sát tinh ý sẽ nhận thấy những thay đổi về lối sống, suy nghĩ, cái nhìn và tiêu chuẩn đánh giá của giới trẻ Việt Nam hôm nay” . Có thể nói toàn cầu hoá là những cơ hội và những thách thức đối với giới trẻ ngày nay, đồng thời cũng là một bước ngoặt đánh dấu sự phát triển của nhân loại.

2. Những khó khăn và thách đố

Bên cạnh những thuận lợi và thành công của toàn cầu hóa mang lại, khi nhìn vào bức tranh xã hội hôm nay, qua những phương tiện truyền thông, qua quan sát thực tế và qua kinh nghiệm tiếp cận cụ thể, chúng ta có cảm nhận rất rõ đa số giới trẻ hôm nay đang trong hai cơn lốc xem ra ngược chiều nhau: cơn lốc đầu tư kiến thức, cơn lốc hưởng thụ và thực dụng dưới nhiều hình thức; trong đó nhiều bạn trẻ không dễ tìm được một tình yêu đích thực. Đặc biệt, đối với đức tin, giới trẻ chúng ta đang gặp những thách đố rất lớn.

2.1 Thách đố về kiến thức

Quả thực, kiến thức là một thách đố rất khó khăn cho giới trẻ chúng ta hôm nay khi hội nhập vào vòng xoáy của nền kinh tế thị trường. Vì chúng ta nhận định rằng: kiến thức và chất xám là đôi chân để tiến thân trong xã hội công nghiệp hóa, hiện đại hóa này. Thực tế đã cho thấy, đa số các chủ doanh nghiệp khi tuyển dụng những ứng viên cho các vị trí của công ty, họ thường ưu tiên cho ứng viên có trình độ kiến thức cao và có bề dầy kinh nghiệm. Vì thế, các bạn trẻ thi nhau hối hả học tập để xây dựng sự nghiệp cho mình. Hơn nữa, “nhiều bậc cha mẹ đã trải qua kinh nghiệm bế tắc của mình: bị thất nghiệp do không đủ bằng cấp, nên đã động viên ép các bạn phải học. Trong bối cảnh như thế, nhiều bạn bạn trẻ đã lao mình vào học” , một số bạn học ngày không đủ tranh thủ học cả đêm nên dẫn đến tình trạng Stress; suy nhược cơ thể, tinh thần; ...

2.2 Thách đố về hưởng thụ

Bên cạnh một số đông giới trẻ chúng ta đang bị cuốn hút vào vòng xoáy của kiến thức, thì một lớp không nhỏ đang lao vào cơn lốc hưởng thụ. Quả thực, xã hội chúng ta đang sống là một xã hội tôn thờ chủ nghĩa vật chất, chủ nghĩa hưởng thụ khoái lạc. Hơn nữa, một số đông bạn trẻ đang chạy theo vòng xoáy của văn hóa tốc độ. Chính tình trạng trên đã đưa giới trẻ chúng ta vào con đường tội lỗi, nhúng sâu vào vũng lầy của cám dỗ.

Mặt khác, ngày nay do ảnh hưởng văn hóa Phương Tây tràn vào, nên tình trạng quan hệ và sống thử trước hôn nhân ở giới trẻ đang ở mức báo động. Theo tiến sĩ tâm lý Huỳnh Văn Sơn Đại học Sư phạm Tp HCM việc các bạn trẻ quan hệ trước hôn nhân không chỉ ảnh hưởng của văn hóa Phương Tây mà còn do lối sống quá dễ dãi của các bạn. Vấn đề này thường xảy ra ở học sinh, sinh viên và công nhân. Đồng thời, tình trạng phá thai ngày càng trở lên nhiều hơn. Một số bạn trẻ phá thai không những một lần mà còn nhiều lần. Hơn thế nữa, giới trẻ chúng ta đang đứng trước những khó khăn và thách đố rất lớn; chúng ta đang bị cuốn hút vào vòng xoáy nghiệt ngã của thời đại hay nói cách khác thay đổi chóng cả mặt. Một số bạn trẻ không bắt nhịp được cuộc sống nên dấn đến tình trạng chán nản, họ cảm thấy mình bị xã hội loại bỏ và rơi vào thế bế tắc .

2.3 Thách đố về thực dụng

Tuổi trẻ muôn đời vẫn là tuổi của ước mơ và hy vọng. Nhưng rất nhiều người cho rằng, giới trẻ ngày nay thực tiễn và thực dụng. “Điểm độc đáo của tiếng Việt là dấu. Thế nhưng ở thời đại @ này, khi “chat” trên mạng hay gửi Email, người ta cũng thường cho dấu bốc hơi” . Ngôn ngữ của một số bạn trẻ thế hệ @ cũng rất hiện đại và quái đảm.

Hơn nữa, giới trẻ ngày nay coi mình là “trung tâm của vũ trụ” mà không nghĩ đến người khác. Họ đòi hỏi yêu thương và thông cảm, nhưng lại ích kỷ và khắc nghiệt với thế hệ đi trước. Hiếu thắng, hăm hở lao mình vào cuộc chạy đua của nền kinh tế thị trường và khoa học kỹ thuật, nhưng cũng rất dễ chao đảo trước những khó khăn của cuộc sống, những thất bại trong nghề nghiệp và lỡ dở trong việc tình duyên. Không thiếu những bạn trẻ đã nản chí, buông xuôi và tìm cách giải quyết vấn đề bằng tệ nạn hay bằng chính cái chết. Mặt khác, giới trẻ chúng ta hôm nay là những đại diện đầu tiên của lớp người hưởng thụ ở Việt Nam, những người đầu tiên có sự tự chủ về đầu tóc, quần áo, thân thể và cuộc sống mình. Quan niệm của chúng ta về phái tính hoàn toàn khác biệt với thế hệ đi trước. Chúng ta cho rằng cha mẹ chúng ta sống quá gò bó, cố chấp giả tạo. Còn chúng ta không thể chấp nhận quan niệm sống gò bó đó. Chúng ta muốn sống thực với lòng mình. Một số bạn trẻ khi mới ra thành thị, mới thoát được vỏ bọc của gia đình ban đầu thì còn e ngại, nhưng chỉ một thời gian sau đã phá vỡ bức tường e ngại đó bằng việc ăn chơi, thậm chí một số bạn sa vào con đường tệ nạn xã hội.

2.4 Thách đố về tình yêu

Làm sao để có được một tình yêu đích thực? Hay cần phải nuôi dưỡng tình yêu như thế nào? Đó là mối bận tâm rất lớn của hầu hết các bạn trẻ; đồng thời, nó cũng là thách đố các bạn phải định hướng cho mình. “Trong thực tế, hầu như các bạn trẻ đang ở trong hai cơn lốc đầu tư kiến thức và ăn chơi hưởng thụ vô độ đều cảm thấy trống rỗng vì chưa cảm thấy hạnh phúc thực sự của người được yêu” . Bên cạnh đó, ngày nay do ảnh hưởng của nền văn hóa Phương Tây, một số bạn trẻ quan niệm về tình yêu “rất hiện đại” hay còn gọi tình yêu tốc độ. Tình trạng góp gạo thổi cơm chung hay sống thử trước hôn nhân đang diễn ra ở giới sinh viên, công nhân đã lên mức báo động.

Mặt khác, một số bạn trẻ dường như không coi trọng giá trị của tình yêu mà coi tình yêu như một phong trào.

Bên cạnh đó, đối với nhiều bạn, hạnh phúc lứa đôi chủ yếu tình yêu theo cái nhìn của Phương Tây. Không ít bạn trẻ đổi chác trong tình yêu, lấy vật chất làm thước đo, làm nền tảng cho tình yêu.

4. Kết luận

Tuổi trẻ muôn đời vẫn là tuổi của hy vọng, đầy mộng mơ và lý tưởng, là thành phần trẻ trong xã hội; vì thế, mỗi người chúng ta nên sáng suốt cân nhắc lựa chọn đâu là điều tốt cho mình, cái gì là tốt đẹp và hành động theo đó, tránh xa những cái xấu và dịp tội để làm đẹp cho tâm hồn mình, trở thành người có ích cho xã hội. Hơn nữa, trong thế giới toàn cầu hóa ngày nay đã tạo nên cách thế nhìn đời, đường lối suy tư của giới trẻ chúng ta khác với thế hệ đi trước. Tất cả đều có hai mặt ưu và khuyết. Ước mong giới trẻ chúng ta sẽ có khả năng nhận định đúng và lựa chọn đúng con đường mình sẽ đi để có thể đem lại niềm vui và hạnh phúc cho cuộc đời.