Phân tích thái độ và hành động của bé Thu qua hai đoạn trích sau: "Trong bữa cơm đó...vết thẹo dài bên má của ba nó nữa." trong truyện Chiếc lược ngà (Nguyễn Quang Sáng)

Dàn ý chung

I. Mở bài

- Giới thiệu sơ lược về tác giả Nguyễn Quang Sáng và tác phẩm "Chiếc lược ngà".

- Cảm nhận chung: Hai đoạn trích (bữa cơm và nhận vết thẹo) thể hiện đỉnh điểm của sự bướng bỉnh và sự thay đổi tâm lý, tình cảm bất ngờ của bé đối với ông Sáu.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung:

- Thái độ và hành động của Thu trong bữa cơm được thể hiện ra sao?

- Khoảnh khắc nhận ra vết thẹothể hiện như thế nào?

2. Đánh giá về nghệ thuật:

- Miêu tả tâm lý nhân vật trẻ em tinh tế, chân thực.

- Tình huống truyện bất ngờ, kịch tính.

- Ngôn ngữ đậm chất Nam Bộ.

III. Kết bài

- Qua hai đoạn trích, Nguyễn Quang Sáng đã khắc họa thành công một bé Thu cá tính, mạnh mẽ nhưng giàu tình cảm.

- Tác động đối với người đọc: Tình yêu thương của Thu là biểu tượng cho tình cảm gia đình bền chặt, vượt qua sự tàn phá của chiến tranh.

Dàn ý chi tiết Mẫu 1

I. Mở bài

Trong nền văn học Việt Nam hiện đại, Nguyễn Quang Sáng là cây bút nổi bật với những trang viết chân thực, xúc động về con người Nam Bộ trong kháng chiến. Truyện ngắn Chiếc lược ngà đã để lại nhiều dư âm sâu sắc bởi tình cha con thiêng liêng giữa bom đạn chiến tranh. Đặc biệt, qua đoạn trích từ “Trong bữa cơm đó...” đến “...vết thẹo dài bên má của ba nó nữa”, tác giả đã khắc họa thành công thái độ và hành động của bé Thu trước và sau khi nhận cha. 

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

a. Thái độ và hành động của bé Thu trước khi nhận cha

- Trong bữa cơm, bé Thu có thái độ:

+ Lạnh nhạt, xa cách, bướng bỉnh với ông Sáu.

+ Không chịu gọi “ba”, nói trống không, phản ứng quyết liệt khi bị ép.

- Hành động:

+ Hất cái trứng cá mà ông Sáu gắp cho.

+ Bị đánh thì bỏ sang nhà ngoại.

- Nguyên nhân:

+ Bé Thu không nhận cha vì ông Sáu có vết thẹo khác với người cha trong tấm ảnh mà em nhớ.

+ Thể hiện sự hồn nhiên nhưng cũng rất cứng cỏi, bướng bỉnh của trẻ nhỏ.

- Ý nghĩa:

+ Cho thấy tình cảm của bé Thu dành cho cha rất sâu đậm và chân thật.

+ Em chỉ chấp nhận người đúng là cha mình.

b. Thái độ và hành động của bé Thu khi nhận ra cha

- Khi hiểu ra sự thật, thái độ bé Thu thay đổi hoàn toàn: Xúc động mạnh, ân hận và yêu thương cha tha thiết.

- Hành động:

+ Kêu thét lên “Ba…a…a…ba!”.

+ Ôm chặt lấy ba, hôn lên tóc, má, vết thẹo của ba.

- Ý nghĩa:

+ Thể hiện tình cha con mãnh liệt, thiêng liêng.

+ Làm nổi bật bi kịch chiến tranh khiến con người phải chia xa.

2. Đánh giá về nghệ thuật

+ Miêu tả tâm lí trẻ em chân thực, tinh tế.

+ Xây dựng tình huống truyện éo le, cảm động.

+ Ngôn ngữ giản dị, đậm chất Nam Bộ.

+ Nghệ thuật đối lập giữa thái độ trước và sau khi nhận cha làm tăng sức xúc động.

III. Kết bài 

- Khẳng định lại giá trị: Nhân vật bé Thu đã góp phần làm nổi bật vẻ đẹp thiêng liêng của tình cha con trong chiến tranh.

- Tác động đối với người đọc: Giúp người đọc thêm trân trọng hòa bình và những tình cảm thân yêu trong cuộc sống.

Dàn ý chi tiết Mẫu 2

I. Mở bài

Nguyễn Quang Sáng là nhà thơ am hiểu sâu sắc về con người và mảnh đất Nam Bộ. Chiếc lược ngà là truyện ngắn cảm động về tình phụ tử trong chiến tranh. Đoạn trích nằm ở phần giữa truyện, khi ông Sáu cố gắng gần gũi con trong bữa cơm gia đình nhưng bị bé Thu từ chối quyết liệt. Thái độ bướng bỉnh, quyết liệt và hành động phản kháng mạnh mẽ của bé Thu.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- Hoàn cảnh: Bữa cơm sum họp – nơi lẽ ra tình cảm gia đình được sưởi ấm, nhưng lại trở thành "chiến trường" tâm lý của bé Thu.

- Thái độ của bé Thu trước sự quan tâm của ba:

+ Khi ông Sáu gắp miếng trứng cá bỏ vào chén: Thu không chấp nhận, nó "bất ngờ hất tung cái trứng ra khỏi chén".

+ Ý nghĩa: Đây không chỉ là sự hư đọng thông thường mà là sự cự tuyệt tuyệt đối. Trong mắt Thu, người đàn ông có vết thẹo này không phải là ba nó, nên mọi sự quan tâm đều là "giả mạo".

- Hành động phản kháng đỉnh điểm:

+ Sau khi bị ba đánh, Thu không khóc, không la hét như những đứa trẻ khác. Nó "gắp lại cái trứng cá bỏ vào chén rồi đứng dậy, bước ra khỏi mâm".

+ Hành động bỏ sang nhà ngoại, khi đi còn "khua dây lòi tói kêu rổn rảng": Một sự phản kháng có ý thức, vừa để dằn mặt, vừa để khẳng định cái tôi kiên định của mình.

- Lý do sâu xa: Tất cả sự bướng bỉnh này xuất phát từ tình yêu dành cho người ba trong tấm ảnh chụp chung với má – người không có vết thẹo dài trên má.

2. Đánh giá về nghệ thuật:

- Nghệ thuật miêu tả tâm lý trẻ em tinh tế, sinh động.

- Xây dựng tình huống truyện bất ngờ, kịch tính (chi tiết miếng trứng cá).

- Ngôn ngữ đậm chất Nam Bộ, tạo sự gần gũi, chân thực.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Đoạn trích cho thấy cá tính mãnh liệt của bé Thu và nỗi đau mà chiến tranh gây ra cho tình cảm gia đình.

- Tác động đối với người đọc: Gợi sự thương cảm cho cả hai cha con và sự căm ghét đối với chiến tranh phi nghĩa.

Dàn ý chi tiết Mẫu 3

I. Mở bài

Chiến tranh không chỉ gây ra những vết thương trên da thịt mà còn để lại những vết sẹo trong tâm hồn và làm đảo lộn những tình cảm thiêng liêng nhất. Trong truyện ngắn 'Chiếc lược ngà', Nguyễn Quang Sáng đã tái hiện một tình huống đầy bi kịch qua nhân vật bé Thu. Đoạn trích kể về bữa cơm gia đình với chi tiết miếng trứng cá là một nốt nhạc cao trào, phơi bày toàn bộ sự bướng bỉnh, quyết liệt và cá tính mạnh mẽ của một cô bé đang khao khát bảo vệ hình ảnh người cha đích thực trong lòng mình trước những ngộ nhận nghiệt ngã của hoàn cảnh.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa bài thơ:

- Sự dồn nén của thái độ lạnh nhạt: Trước bữa cơm, Thu đã nhiều lần nói trổng, không chịu gọi ba. Bữa cơm là giọt nước tràn ly cho thái độ "người dưng" của em.

- Phân tích hành động hất trứng cá:

+ Đó là hành động bảo vệ "thế giới nội tâm" của Thu. Nó không muốn nhận bất cứ sự yêu thương nào từ người mà nó cho là kẻ lạ mặt.

+ Tâm trạng của Thu lúc đó: Căng thẳng, đề phòng và quyết liệt.

- Phản ứng sau khi bị đánh:

+ Sự im lặng đáng sợ: "Cầm đũa gắp lại miếng trứng cá bỏ vào chén rồi đứng dậy". Sự điềm tĩnh của một cô bé cứng cỏi.

+ Thu sang nhà ngoại để tìm sự an ủi và cũng để "trốn chạy" khỏi người mà em chưa thừa nhận.

- Ý nghĩa: Qua thái độ và hành động này, ta thấy Thu là một đứa trẻ có cá tính mạnh mẽ, yêu ghét rõ ràng và cực kỳ trung thành với hình ảnh người ba duy nhất trong lòng mình.

2. Đánh giá về nghệ thuật:

- Cách kể chuyện tự nhiên, khách quan (qua lời nhân vật ông Ba).

- Miêu tả ngoại hình và cử chỉ để bộc lộ nội tâm (cái nhìn, động tác gắp trứng, khua dây lòi tói).

- Tạo sự tương phản gay gắt giữa sự yêu thương của người cha và sự lạnh lùng của đứa con.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Đoạn trích là bước đệm quan trọng để làm nổi bật sự vỡ òa cảm xúc ở đoạn cuối truyện khi Thu nhận ba.

- Tác động đối với người đọc: Để lại ấn tượng sâu đậm về một hình tượng nhân vật trẻ em độc đáo trong văn học Việt Nam.

Dàn ý chi tiết Mẫu 4

I. Mở bài 

Nguyễn Quang Sáng là một trong những cây bút tiêu biểu của nền văn học Việt Nam thời chống Mỹ, với khả năng khắc họa tâm lý nhân vật tinh tế và sâu sắc. Truyện ngắn "Chiếc lược ngà" đã để lại trong lòng độc giả nhiều xúc động qua tình cha con sâu nặng giữa ông Sáu và bé Thu. Đặc biệt, trong đoạn trích từ "Trong bữa cơm đó..." đến "...vết thẹo dài bên má của ba nó nữa", thái độ và hành động của bé Thu hiện lên vô cùng ấn tượng: vừa cứng đầu, ương ngạnh, lại vừa ẩn chứa tình yêu thương cha mãnh liệt. là một lời lý giải sâu sắc về nguồn cội của thế giới diệu kỳ trong tâm hồn trẻ thơ. 

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- Thái độ của bé Thu:

+ Lạnh lùng, xa lạ, không gọi “ba” dù ông Sáu đã tha thiết.

+ Cáu gắt, khó chịu khi ông Sáu gắp thức ăn.

+ Bướng bỉnh, hất tung tô cháo khi ông Sáu gắp trứng cá.

- Hành động cụ thể:

+ Nói trống không, không chịu gọi “ba”.

+ Mắt trừng trừng nhìn ông Sáu với vẻ dè chừng.

+ Chạy sang nhà ngoại khi bị đánh.

- Ý nghĩa:

+ Phản ứng tâm lý tự nhiên của đứa trẻ lớn lên thiếu bóng dáng người cha ruột.

+ Vết thẹo trên mặt ông Sáu là rào cản vô hình khiến bé Thu không nhận ra ba.

+ Thái độ ương ngạnh thể hiện tình yêu thương ba sâu sắc và tuyệt đối: chỉ nhận ba đúng nghĩa.

2. Đánh giá về nghệ thuật

- Miêu tả tâm lý tinh tế, đặc biệt là tâm lý trẻ nhỏ.

- Sử dụng ngôi kể thứ nhất (lời chú bé) tạo sự chân thực.

- Lời kể giàu cảm xúc, chi tiết chân thực (vết thẹo, tô cháo, bữa cơm).

- Tình huống truyện éo le: người cha ruột thịt bị con ruột ruồng bỏ vì… quá giống người lạ.

III. Kết bài

- Đoạn trích thành công trong việc khắc họa thái độ và hành động của bé Thu – vừa cứng đầu, vừa thương cha sâu sắc.

- Tác động đối với người đọc: Gợi sự thấu hiểu, cảm thông cho nhân vật; thấy được nỗi đau chiến tranh không chỉ là mất mát, hy sinh mà còn là sự xa cách, lạc lòng ngay trong chính gia đình.

Dàn ý chi tiết Mẫu 5

I. Mở bài

Nguyễn Quang Sáng là nhà văn Nam Bộ với phong cách viết mộc mạc, cảm động. "Chiếc lược ngà" là truyện ngắn đặc sắc về tình cha con trong chiến tranh. Bé Thu là nhân vật trung tâm, có cá tính mạnh mẽ. Hai đoạn trích (bữa cơm và nhận vết thẹo) thể hiện đỉnh điểm của sự bướng bỉnh và sự thay đổi tâm lý, tình cảm bất ngờ của bé đối với ông Sáu.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- Thái độ và hành động trong bữa cơm (Sự bướng bỉnh, cự tuyệt)

+ Bối cảnh: Ông Sáu muốn gắp thức ăn cho con, thể hiện tình yêu thương.

+ Hành động của Thu: "Liền lùa cái trứng cá ra, để ra ngoài chén cơm". "Cơm văng tung tóe cả mâm". Hành động quyết liệt, lạnh lùng, thể hiện sự cự tuyệt hoàn toàn tình cảm của người mà nó cho là "người lạ".

+ Nguyên nhân: Tình yêu thương cha sâu sắc nhưng cực đoan (chỉ tin cha trong ảnh). Sự khác biệt về ngoại hình (vết thẹo) khiến Thu không chấp nhận ông Sáu là ba. Đánh giá: Cá tính ương ngạnh, mạnh mẽ nhưng cũng rất ngây thơ, đáng thương của một đứa trẻ sống thiếu vắng tình cha.

- Khoảnh khắc nhận ra vết thẹo (Sự thấu hiểu, yêu thương trào dâng)

+ Bối cảnh: Được bà ngoại giải thích về vết thẹo do chiến tranh.

+ Tâm lý và hành động thay đổi: "Nó nằm im, lăn lộn và nghe tiếng thở dài của người bà". "Vết thẹo dài bên má của ba nó nữa": Sự hoài nghi biến mất, thay vào đó là sự ân hận và tình yêu thương cha trỗi dậy mạnh mẽ.

+ Ý nghĩa: Sự thấu hiểu trễ nhưng kịp lúc, xóa bỏ mọi nghi ngờ. Nỗi đau chiến tranh đã kiến tạo nên tình cảm cha con sâu sắc hơn.

2. Đánh giá về nghệ thuật

- Miêu tả tâm lý nhân vật trẻ em tinh tế, chân thực.

- Tình huống truyện bất ngờ, kịch tính.

- Ngôn ngữ đậm chất Nam Bộ.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Hai đoạn trích ngợi ca vẻ đẹp của tình cha con thiêng liêng, bất diệt trong hoàn cảnh chiến tranh tàn khốc.

- Tác động đối với người đọc: Lên án chiến tranh phi nghĩa gây chia cắt, đau thương cho các gia đình.