Viết bài văn nghị luận phân tích tuỳ bút Một thức quà của lúa non: cốm (Thạch Lam)

Dàn ý chung

I. Mở bài

- Giới thiệu tác giả Thạch Lam và bài tùy bút "Một thức quà của lúa non: Cốm"

- Nêu nhận định chung: Tác phẩm là bài thơ trữ tình bằng văn xuôi ca ngợi hương vị thanh tao của cốm và nét đẹp văn hóa lâu đời. 

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

- Nguồn gốc và quá trình hình thành cốm thế nào?

- Vẻ đẹp thanh tao và cách thưởng thức cốm hiện lên như thế nào?

- Ý nghĩa văn hóa và tấm lòng của Thạch Lam ra sao?

2. Đánh giá về nghệ thuật:

Lối viết tùy bút uyển chuyển, từ ngữ tinh tế, giàu hình ảnh, cảm xúc và đậm chất trữ tình.

III. Kết bài

- Bài tùy bút thành công trong việc khắc họa nét đẹp bình dị mà thanh tao của cốm làng Vòng.

- Cảm nhận đọng lại: Nhắc nhở người đọc ý thức giữ gìn những nét đẹp văn hóa truyền thống của quê hương.

Dàn ý chi tiết Mẫu 1

I. Mở bài

Thạch Lam là nhà văn nổi tiếng với những trang văn nhẹ nhàng, tinh tế. Trong tùy bút Một thức quà của lúa non: Cốm, ông đã ca ngợi vẻ đẹp, hương vị thanh khiết của cốm và thể hiện tình yêu sâu sắc đối với những nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

• Nguồn gốc của cốm gắn liền với lúa non và sự khéo léo của người dân làng Vòng.

• Vẻ đẹp, hương thơm và hương vị đặc biệt của cốm được miêu tả tinh tế.

• Cốm là thức quà thanh khiết của thiên nhiên, mang đậm hồn quê và nét đẹp văn hóa dân tộc.

• Thể hiện tình yêu, niềm tự hào và sự trân trọng của tác giả đối với những giá trị truyền thống.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Kết hợp giữa miêu tả, biểu cảm và bình luận.

• Ngôn ngữ giàu chất thơ, tinh tế, giàu cảm xúc.

• Quan sát tỉ mỉ, cảm nhận sâu sắc bằng nhiều giác quan.

• Giọng văn nhẹ nhàng, tha thiết, đậm chất trữ tình.

III. Kết bài

- Tùy bút ca ngợi vẻ đẹp của cốm và thể hiện tình yêu quê hương, sự trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

- Giúp người đọc thêm yêu quý những nét đẹp bình dị của quê hương, có ý thức giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.

Dàn ý chi tiết Mẫu 2

I. Mở bài

"Một thức quà của lúa non: Cốm" (trích Hà Nội 36 phố phường) là tác phẩm tiêu biểu thể hiện tình yêu tha thiết của nhà văn dành cho thức quà giản dị mà thanh cao của đồng quê Việt Nam.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

• Nguồn gốc và quá trình làm cốm:

• Cốm bắt nguồn từ những bông lúa nếp thơm tho trên cánh đồng xanh ngát; kết tinh hương vị tự nhiên của trời đất và sự khéo léo của người thợ (đặc biệt là làng Vòng).

• Cách thưởng thức cốm – Một nét nghệ thuật thanh nhã:

• Thưởng thức cốm không thể ăn gấp giáp mà phải nhai thong thả, ngẫm nghĩ để cảm nhận vị ngọt của lúa, mùi thơm của lá sen gói cốm.

• Cốm là thức quà mang tính kết nối: Cốm sánh đôi cùng hồng đỏ trong lễ cưới hỏi – sự hòa hợp giữa màu sắc (đỏ - xanh) và hương vị (ngọt - thanh), biểu tượng cho sự trọn vẹn, duyên thắm.

• Ý nghĩa văn hóa:

• Cốm không chỉ là món ăn đơn thuần mà là "thức quà thần tiên", biểu tượng cho sự tinh túy của văn hóa ẩm thực Hà Thành và tâm hồn người Việt.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Bút pháp tùy bút tinh tế, giàu chất thơ: Văn phong nhẹ nhàng, trong trẻo, giàu nhịp điệu và hình ảnh.

• Nghệ thuật miêu tả bằng nhiều cảm giác: Lồng ghép cảm nhận thị giác (màu xanh ngọc bích), khứu giác (hương lúa, hương sen), vị giác (vị ngọt thanh) rất sinh động.

• Cảm xúc chân thành: Ngôn ngữ biểu cảm sâu lắng, thể hiện sự trân trọng tuyệt đối với từng hạt cốm.

III. Kết bài

- Tác phẩm không chỉ tôn vinh món ăn truyền thống mà còn lưu giữ một nét đẹp văn hóa tâm hồn Việt Nam qua ngòi bút Thạch Lam.

- Gợi mở lòng tự hào, tình yêu quê hương và bài học về sự trân trọng những nét đẹp bình dị, tinh túy xung quanh.

Dàn ý chi tiết Mẫu 3

I. Mở bài

Tùy bút "Một thức quà của lúa non: Cốm" là lời nhắc nhở sâu sắc về thái độ ứng xử với thiên nhiên, với thành quả lao động của người nông dân.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

• Tôn vinh công sức của người lao động:

• Để có được hạt cốm "dẻo", "thơm", "xanh như ngọc", người làm cốm làng Vòng đã phải trải qua những công đoạn chế biến kì công, cẩn thận và chứa đựng cả sự tinh tế gia truyền.

• Hạt cốm là giọt mồ hôi, là sự kết tinh giữa lòng yêu nghề và bàn tay khéo léo của người nông dân.

• Lời nhắc nhở về thái độ trân trọng (Triết lý thưởng thức):

• Tác giả phê phán lối ăn uống vội vã, thô bạo. Thưởng thức cốm đòi hỏi sự trân trọng, nâng niu – ăn từng chút một để thấu hiểu cái giá của sự lao động.

• Ý nghĩa triết lý nhân sinh:

• Nhắc nhở con người hiện đại biết sống chậm lại, biết lắng nghe vẻ đẹp kỳ diệu từ những điều bình dị, trân trọng món quà mà thiên nhiên và con người ban tặng.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Nghệ thuật đặt nhan đề: Nhan đề giàu sức gợi, khẳng định cốm là "thức quà" – một sự ban tặng mang tính thiêng liêng.

• Giọng điệu tâm tình, thủ thỉ: Như một lời trò chuyện, nhắc nhở nhẹ nhàng nhưng đọng lại sâu sắc trong lòng người đọc.

• Sự kết hợp giữa chất trữ tình và tính triết lý: Lời văn giàu cảm xúc nhưng chứa đựng bài học nhân sinh về cách ứng xử văn minh.

III. Kết bài

- Đoạn trích tỏa sáng bởi tấm lòng nhân đạo, sự nhạy cảm tuyệt vời của Thạch Lam trước thiên nhiên và con người.

- Đánh thức trong lòng người đọc thái độ biết ơn người lao động và nâng cao ý thức giữ gìn, trân trọng những giá trị văn hóa dân tộc.

Dàn ý chi tiết Mẫu 4

I. Mở bài

Thạch Lam là cây bút xuất sắc của nhóm Tự Lực văn đoàn, nổi bật với lối văn nhẹ nhàng, tinh tế và giàu chất thơ. "Một thứ quà của lúa non: Cốm" là một trong những tùy bút xuất sắc nhất của ông, in trong tập "Hà Nội băm sáu phố phường" (1943).

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

• Vẻ đẹp thiên nhiên và nguồn gốc của cốm:

• Cốm được làm từ lúa non – hạt lúa còn xanh, mang hương vị của đồng quê, cánh đồng mênh mông và hương sen, hương ngàn hoa cỏ.

• Sự kết hợp tinh tế giữa "cái xanh" của lúa và "cái trong" của sen tạo nên vẻ đẹp thuần khiết, thanh cao.

• Quy trình làm cốm và nghệ thuật thưởng thức:

• Cốm là món quà của lúa non, đòi hỏi sự công phu, tỉ mỉ và kĩ thuật khéo léo của người làm nghề.

• Thưởng thức cốm là một nghệ thuật: phải ăn từng chút ít, nhai kĩ, để cảm nhận hương vị thanh nhẹ, mát dịu; ăn cốm với hồng, với chè sen – sự hòa hợp màu sắc và hương vị.

• Ý nghĩa văn hóa và triết lí:

• Cốm là quà tặng riêng của văn hóa ẩm thực Hà Nội, là "lễ phẩm của trời đất" và tình yêu đôi lứa (tục "hồng cốm" trong ngày Tết, ngày cưới).

• Tác giả ca ngợi lối sống thanh nhã, giản dị mà tao nhã của người Hà Nội xưa.

• Triết lí: trân trọng cái đẹp giản dị, biết gìn giữ những nét văn hóa truyền thống.

2. Đánh giá về nghệ thuật:

• Thể loại tùy bút: Kết hợp nhuần nhuyễn giữa trữ tình, tự sự và suy ngẫm triết lí, tạo nên dòng chảy cảm xúc vừa nhẹ nhàng vừa sâu lắng.

• Giọng văn trong trẻo, tinh tế, giàu chất thơ:

• Lời văn nhẹ nhàng, sâu lắng, như lời tâm tình thủ thỉ của một người am hiểu và yêu quý Hà Nội.

• Ngôn ngữ giàu hình ảnh và biểu cảm:

• Hệ thống từ láy, tính từ gợi hình, gợi cảm: "mang mang", "tơi tơi", "khiêm nhường", "thanh đạm"... tạo nên sức gợi mạnh mẽ.

• Những so sánh, liên tưởng độc đáo: cốm gói trong lá sen, hương vị như chứa đựng cả "hương đồng cỏ nội", "cái mùi thơm phức của lúa mới", "cái tươi mát của lá non".

III. Kết bài

- "Một thứ quà của lúa non: Cốm" không chỉ là bài tùy bút xuất sắc về ẩm thực mà còn là bài ca về vẻ đẹp văn hóa và tâm hồn Việt. 

- Khơi gợi tình yêu với những nét đẹp truyền thống, sự trân trọng với những giá trị văn hóa bình dị mà giàu ý nghĩa; đồng thời nhắc nhở mỗi người biết sống chậm lại để thưởng thức, chiêm nghiệm và gìn giữ cái đẹp trong cuộc sống.

Dàn ý chi tiết Mẫu 5

I. Mở bài

Một thức quà của lúa non: Cốm (rút trong tập tùy bút Hà Nội băm sáu phố phường). Đây là bài tùy bút đặc sắc thể hiện sự trân trọng và tình yêu sâu sắc của tác giả dành cho một nét văn hóa ẩm thực truyền thống của Hà Nội.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

a. Nguồn gốc tinh khiết và quá trình làm ra cốm (Hương vị đồng quê)

• Nguồn gốc từ thiên nhiên:

• Cốm được kết tinh từ hương vị đồng quê: có hương đưa của gió, có chất ngọt của dòng nước và dòng sữa thảo mộc tinh khiết trong hạt lúa non.

• Hình ảnh ẩn dụ "giọt sữa trắng thơm" thu vào trong vỏ xanh của hạt lúa non thể hiện sự quan sát vô cùng tinh tế của tác giả.

• Sự khéo léo của con người:

• Nhắc đến làng Vòng – cái nôi của thức quà cốm nổi tiếng.

• Quá trình chế biến là một bí truyền đầy trân trọng, đòi hỏi sự khéo léo, công phu và nhẫn nại của những người thợ làm cốm.

b. Giá trị văn hóa và ý nghĩa của cốm trong đời sống (Thức quà tiễn cưới)

• Cốm là thức quà đặc biệt: Cốm không phải là món ăn để ăn no, mà là thứ quà để thưởng thức, nhấm nháp hương vị mùa thu.

• Gắn liền với phong tục truyền thống:

• Cốm xuất hiện trong các lễ nghi hồng sính (sính lễ cưới hỏi).

• Sự kết hợp màu sắc mang tính triết lý sâu sắc: Màu xanh tươi của cốm (như ngọc thạch) đi đôi với màu đỏ thắm của hồng chín (như ngọc rực). Sự hòa hợp này biểu tượng cho sự chúc phúc, sự cân bằng âm dương và sự duyên dáng, bền vững của tình duyên đôi lứa.

2. Nghệ thuật thưởng thức cốm (Sự tinh tế của người Hà Nội)

• Cách thưởng thức bằng mọi giác quan:

• Khứu giác: Ngửi thấy hương thơm của lá sen bao bọc, hòa quyện với mùi lúa non.

• Thị giác: Ngắm nhìn màu xanh mướt của cốm đặt trong lá sen sen kẽ dây lạt tre màu mạ muốt.

• Vị giác: Ăn từng chút một để cảm nhận vị dẻo, vị ngọt, vị thơm của thảo mộc.

• Thái độ của người ăn: Phải ăn thong thả, trang trọng và thành kính. Ăn cốm để suy ngẫm về đồng quê, về bàn tay lao động của con người.

• Lời nhắc nhở của tác giả: Phê phán lối mua bán thô lỗ, thúc giục sự nhẹ nhàng, trân trọng đối với những cô hàng cốm và thức quà thanh nhã này.

III. Kết bài

- Một thức quà của lúa non: Cốm không chỉ miêu tả một món ăn, mà qua đó tôn vinh một nét đẹp văn hóa tinh thần, một sản vật quý báu của quê hương.

- Nhắc nhở thế hệ sau cần biết tr gìn, bảo tồn và trân quý những nét văn hóa ẩm thực lâu đời của quê hương.