Viết bài văn nghị luận phân tích truyện cười Đến chết vẫn hà tiện

Dàn ý chung

I. Mở bài

- Giới thiệu “Đến chết vẫn hà tiện”

- Nêu vấn đề cần nghị luận: Tác phẩm không chỉ mang lại tiếng cười giải trí mà còn ẩn chứa bài học nhân sinh sâu sắc về việc nhận thức và loại bỏ những thói hư tật xấu.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

Nhân vật người hà tiện hiện lên như thế nào?

2. Đánh giá về nghệ thuật:

- Nghệ thuật cường điệu hóa (phóng đại): Phóng đại thói keo kiệt lên mức tột cùng (coi trọng tiền bạc hơn cả mạng sống của chính mình). 

- Lời thoại và hành động: Sử dụng đối thoại ngắn gọn, sắc sảo, hợp lý. Hành động của lão hà tiện được miêu tả trực tiếp, khách quan giúp lật tẩy bản chất một cách tự nhiên. 

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị nội dung và nghệ thuật của câu chuyện.

- Rút ra bài học về lối sống chân thật, không khoe khoang, học đòi, giữ lối sống giản dị, khiêm tốn.

Dàn ý chi tiết Mẫu 1

I. Mở bài

Truyện ngụ ngôn Đến chết vẫn hà tiện là một câu chuyện ngắn nhưng chứa đựng bài học sâu sắc về cách sống của con người. Bằng tình huống giàu ý nghĩa và lối kể chuyện hóm hỉnh, tác phẩm phê phán thói hà tiện, keo kiệt quá mức, đồng thời nhắc nhở mỗi người biết sống rộng lượng, biết chia sẻ và trân trọng những giá trị tốt đẹp của cuộc sống.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

• Tóm tắt ngắn gọn câu chuyện.

• Nhân vật chính hiện lên với tính cách vô cùng hà tiện, coi trọng của cải hơn cuộc sống.

• Phê phán lối sống ích kỉ, tham lam, chỉ biết giữ của mà không biết hưởng thụ hay giúp đỡ người khác.

• Khẳng định giá trị của cuộc sống nằm ở tình yêu thương, sự chia sẻ và cách sử dụng của cải đúng ý nghĩa.

2. Đánh giá về nghệ thuật:

• Cốt truyện ngắn gọn, tình huống giàu ý nghĩa.

• Xây dựng nhân vật điển hình, tính cách được khắc họa nổi bật.

• Nghệ thuật đối lập, phóng đại tạo tiếng cười châm biếm.

• Kết thúc bất ngờ, hàm chứa bài học sâu sắc.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Truyện phê phán thói hà tiện cực đoan, đồng thời khuyên con người biết sống rộng lượng, biết trân trọng và sử dụng giá trị vật chất một cách hợp lí.

- Tác động đối với người đọc: Giúp người đọc nhận thức được tác hại của lối sống keo kiệt, từ đó hình thành lối sống nhân ái, biết chia sẻ và yêu thương mọi người.

Dàn ý chi tiết Mẫu 2

I. Mở bài

Truyện cười dân gian là thể loại dùng tiếng cười để giải trí và phê phán các thói hư tật xấu trong xã hội. Trong đó, "Đến chết vẫn hà tiện" là một tác phẩm tiêu biểu phơi bày bản chất keo kiệt đến mức phi lý của con người.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

• Tình huống truyện độc đáo:

• Nhân vật chính là một lão nhà giàu nổi tiếng keo kiệt đang nằm trên giường bệnh, lâm vào cảnh "sắp trút hơi thở cuối cùng".

• Hoàn cảnh lâm chung lẽ ra cần sự lắng đọng, thiêng liêng nhưng lại trở thành một "sân khấu" biểu diễn thói keo kiệt ngấm vào xương tủy.

• Diễn biến thói hà tiện tăng tiến:

• Hành động trước khi chết: Dù không thể nói được, lão vẫn cố giơ hai ngón tay lên. Người thân vội vàng đoán ý (đoán là nhớ hai đứa con, hai cái ruộng...) nhưng lão đều xua tay không phải.

• Sự thật hóm hỉnh: Đến khi có người đoán đúng là lão xót tiền vì thắp hai ngọn bấc (hoặc hai ngọn đèn), lão mới an tâm gật đầu rồi nhắm mắt trút hơi thở cuối cùng.

• Ý nghĩa phê phán và bài học:

• Phê phán: Tác phẩm châm biếm sâu sắc thói keo kiệt, bủn xỉn. Sự hà tiện đã làm biến dạng nhân tính, khiến con người coi trọng vật chất (dù chỉ là chút dầu, chút bấc đèn nhỏ nhặt) hơn cả sự sống và cái chết của bản thân.

• Bài học: Tiền bạc, vật chất chỉ là phương tiện phục vụ cuộc sống; khi chết đi cũng không thể mang theo. Đừng để bản thân trở thành nô lệ của đồng tiền.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Xây dựng mâu thuẫn hóm hỉnh: Mâu thuẫn giữa cái chết cận kề (sự việc trọng đại) với sự tiếc rẻ một chi tiết vặt vãnh (ngọn bấc đèn).

• Kết cấu tăng tiến và kết thúc bất ngờ: Sự suy đoán của người thân tạo nên sự tò mò, kịch tính được đẩy lên cao trào và vỡ òa ở phút cuối bằng một gật đầu "an lòng".

• Nghệ thuật khắc họa nhân vật: Chỉ qua một hành động giơ hai ngón tay và cử chỉ xua tay/gật đầu, bản chất nhân vật đã hiện lên vô cùng sống động.

• Ngôn ngữ: Ngắn gọn, súc tích, mang đậm chất hóm hỉnh của tiếng cười dân gian.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Truyện không chỉ đem lại tiếng cười sảng khoái mà còn mang giá trị phê phán hiện thực sâu sắc, có sức sống vượt thời gian.

- Tác động đối với người đọc: Nhắc nhở người đọc biết sống rộng lượng, hài hòa, biết đặt giá trị con người và tình cảm lên trên những tính toán vật chất chi li.

Dàn ý chi tiết Mẫu 3

I. Mở bài

"Đến chết vẫn hà tiện" - câu chuyện dân gian phê phán thói keo kiệt, hà tiện đến mức lố bịch của một số người trong xã hội. Tác phẩm mang đến tiếng cười châm biếm sâu cay qua hình tượng nhân vật giàu có nhưng bủn xỉn đến tận giây phút cuối đời.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa bài thơ:

- Câu chuyện kể về một người đàn ông giàu có nhưng vô cùng keo kiệt. Khi hấp hối, ông ta vẫn không muốn tốn tiền dù chỉ một đồng. Trước khi chết, ông dặn vợ: khi khâm liệm, hãy lấy hai đồng tiền bỏ vào miệng để thể hiện sự giàu có. Sau đó ông chết, người vợ làm theo nhưng chỉ bỏ hai đồng tiền nhỏ, rồi tự nhủ: "Đồng tiền thật để làm gì, thôi cứ bỏ hai đồng tiền giả vậy". Khi tới nơi phát tang, ông chồng bỗng sống lại, tức giận nói: "Cô tính lừa tôi đấy à? Tôi có nói để đồng tiền giả đâu!" và chết luôn.

- Nhân vật người chồng là kẻ hà tiện đến mù quáng, coi trọng tiền bạc hơn cả tính mạng và giá trị tinh thần. Người vợ cũng chẳng kém cạnh, tiếp nối sự keo kiệt của chồng. Qua đó, tác giả dân gian phê phán thói xấu tham lam, bủn xỉn, ngay cả trước khi chết vẫn không từ bỏ. Bài học rút ra: đồng tiền chỉ là phương tiện, đừng để nó trở thành mục đích chi phối cuộc đời.

2. Đánh giá về nghệ thuật:

• Tình huống truyện bất ngờ: nhân vật chết đi sống lại để nhắc chuyện tiền bạc, tạo tiếng cười mỉa mai.

• Xây dựng nhân vật điển hình: miêu tả lối sống hà tiện qua lời nói, hành động và suy nghĩ đến phút chót.

• Chi tiết hài hước, châm biếm: lời dặn về đồng tiền, hành động thay tiền giả và câu nói cuối cùng làm bật lên bản chất của nhân vật.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Truyện là bài học về sự cân bằng giữa vật chất và tinh thần, lên án lối sống hà tiện, keo kiệt của con người.

- Tác động đối với người đọc: Nhắc nhở mỗi người sống hào phóng hơn, biết sử dụng tiền bạc vì mục đích tốt đẹp, đừng để lòng tham làm mất đi ý nghĩa cuộc sống.

Dàn ý chi tiết Mẫu 4

I. Mở bài

Trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam, tiếng cười không chỉ là "một phương thuốc bổ" mà còn là vũ khí sắc bén để châm biếm những thói hư tật xấu trong đời sống. Truyện cười "Đến chết vẫn hà tiện" là một tác phẩm xuất sắc khắc họa sự tha hóa của con người trước ma lực của sự keo kiệt.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

Luận điểm 1: Bức chân dung nhân vật - Thói hà tiện trở thành bản năng gốc

• Thông thường, ở phút lâm chung, con người ta thường dặn dò con cháu, trăn trối chuyện đời hay nghĩ về tình cảm gia đình.

• Ở đây, nhân vật hoàn toàn vô cảm với xung quanh, điều duy nhất xâm chiếm tâm trí lão ngay cả khi cận kề cái chết vẫn là sự mất mát về vật chất.

• Chi tiết giơ hai ngón tay cho thấy thói bủn xỉn đã ăn sâu vào máu thịt, trở thành phản xạ duy nhất còn tồn tại khi cơ thể đã kiệt sức.

• Luận điểm 2: Sự đối lập trào phúng và nụ cười chua chát

• Sự nhầm lẫn của người nhà (đoán là tình cảm gia đình, tài sản lớn) càng làm nổi bật sự vô lý của sự thật (tiếc ngọn bấc đèn).

• Tiếng cười bật ra từ sự lệch pha này: Người đọc cười vì sự lố bịch, nhưng đằng sau đó là cảm giác chua chát cho một kiếp người sống chỉ để tích trữ chứ không biết tận hưởng, đến chết vẫn làm nô lệ cho của cải.

• Luận điểm 3: Thông điệp triết lý nhân sinh

• Tác phẩm nhắc nhở về quy luật cuộc đời: Của cải là vật ngoài thân, khi nhắm mắt xuôi tay không ai mang theo được gì.

• Phê phán lối sống coi trọng đồng tiền hơn bản thân, đánh mất đi sự thanh thản tối thiểu trong giây phút cuối cùng của cuộc đời.

2. Đánh giá về nghệ thuật

• Bút pháp trào phúng phóng đại (Cường điệu): Đẩy thói xấu đến mức phi lý (tiếc tiền hơn tiếc mạng sống) nhưng vẫn giữ được tính hợp lý trong logic tâm lý của kẻ keo kiệt.

• Nghệ thuật nén chặt dung lượng: Đoạn truyện rất ngắn nhưng tạo ra xung đột, sự chờ đợi và cú dứt điểm bất ngờ (gặp ở đoạn kết).

• Tạo dựng tình huống tương phản: Giữa không khí trang nghiêm, đau thương của sự chia ly với sự nhếch nhác, chi li của thói keo kiệt.

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Đến chết vẫn hà tiện là một viên ngọc nhỏ trong kho tàng truyện cười dân gian, vừa giàu tính giải trí vừa giàu tính giáo dục.

- Tác động đối với người đọc: Giúp mỗi người tự soi rọi lại bản thân, hướng đến lối sống vị nghệ thuật sống, biết trân trọng những giá trị tinh thần và tình cảm gia đình thay vì quá coi trọng vật chất.

Dàn ý chi tiết Mẫu 5

I. Mở bài

Truyện cười dân gian "Đến chết vẫn hà tiện" châm biếm thói keo kiệt đến mức lố bịch. Tác giả dân gian dùng tình huống ngã nước, sắp chết đuối nhưng vẫn mặc cả tiền công cứu người để lật tẩy bản chất bủn xỉn, tham tiền hơn mạng sống, qua đó để lại bài học đắt giá về lối sống.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung và ý nghĩa:

• Hoàn cảnh: Lão hà tiện vô tình bị ngã xuống sông, đối diện với ranh giới giữa sự sống và cái chết.

• Hành động và thái độ khi được cứu:

• Có người lao xuống cứu, thay vì mừng rỡ hô hoán, lão lại hỏi han về chuyện tiền nong trước.

• Mặc cả giá cả cứu vớt một cách chi li, bủn xỉn (mặc cả từ năm quan xuống ba quan).

• Bi kịch cuối cùng: Lão thà chịu chết chìm chứ nhất định không chịu bỏ ra thêm hai quan tiền.

• Đánh giá: Tính hà tiện đã ăn sâu vào máu thịt, trở thành một căn bệnh vô phương cứu chữa. Sự ngu ngốc, mù quáng và tham tiền đã lấn át cả bản năng sinh tồn cơ bản nhất của con người. 

2. Phân tích các yếu tố nghệ thuật đặc sắc

• Tình huống truyện độc đáo, bất ngờ: Đặt nhân vật vào tình thế ngàn cân treo sợi tóc (sắp chết đuối) nhưng câu chuyện lại xoay quanh việc... trả tiền công cứu mạng. Sự đối lập này tạo ra tiếng cười mỉam mai. 

• Nghệ thuật cường điệu hóa (phóng đại): Phóng đại thói keo kiệt lên mức tột cùng (coi trọng tiền bạc hơn cả mạng sống của chính mình). 

• Lời thoại và hành động: Sử dụng đối thoại ngắn gọn, sắc sảo, hợp lý. Hành động của lão hà tiện được miêu tả trực tiếp, khách quan giúp lật tẩy bản chất một cách tự nhiên. 

III. Kết bài

- Khẳng định lại giá trị: Truyện tuy ngắn gọn nhưng đã xây dựng thành công hình tượng điển hình cho thói hà tiện.

- Tác động đối với người đọc: Bài học rút ra cho bản thân về lối sống hào hiệp, rộng rãi, biết chi tiêu hợp lý và không để đồng tiền chi phối.