Viết đoạn văn nêu cảm nhận vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ qua bài Nhàn (Nguyễn Bỉnh Khiêm)

Dàn ý

Mở đoạn:

Giới thiệu tác giả Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ Nhàn.

Nêu vấn đề cần nghị luận: Vẻ đẹp nhân cách và tâm hồn thanh cao, gắn bó với thiên nhiên, coi thường danh lợi của nhà thơ.

Thân đoạn:

Lối sống hòa hợp với thiên nhiên:

Các cụm từ: một mai, một cuốc, một cần câu kết hợp nhịp thơ chậm rãi gợi tả cuộc sống lao động bình dị, an nhàn.

Tư thế thơ thẩn, thuận theo tự nhiên: mùa nào thức nấy (thu ăn măng trúc, đông ăn giá...).

Quan niệm sống "dại - khôn", triết lý nhân sinh thanh cao:

Cặp đối lập ta dại - người khôn, nơi vắng vẻ - chốn lao xao.

"Dại" mà khôn: chủ động tìm về chốn thanh vắng để giữ gìn tâm hồn trong sạch, lánh đục về trong, từ bỏ vòng danh lợi bả vai.

Thái độ coi thường phú quý:

Xem mọi vinh hoa phú quý ở đời chỉ như giấc chiêm bao hư ảo.

Thể hiện bản lĩnh của một bậc hiền triết có nhân cách lớn, tự do tự tại giữa đất trời.

Kết đoạn:

Khẳng định lại giá trị nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ/bài thơ.

Bài học rút ra cho bản thân về lối sống bình yên, giữ gìn cái tôi thanh sạch trước những cám dỗ của cuộc đời.

Bài siêu ngắn Mẫu 1

Đọc bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm, ta thêm kính trọng một nhân cách thanh cao, một tâm hồn luôn giữ được sự tĩnh lặng, an nhiên giữa dòng đời biến động. Nhà thơ đã chọn cho mình một lối sống bình dị mà thanh cao qua hình ảnh “một mai, một cuốc, một cần câu”, thuận theo tự nhiên với quan niệm “thu ăn măng trúc, đông ăn giá”. Đặc biệt, triết lý sống qua cặp đối lập “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao” thể hiện một thái độ sống vô cùng đáng quý. Chữ “dại” ở đây thực chất là sự lựa chọn tỉnh táo của một bậc hiền triết: “dại” trước danh lợi, bon chen để giữ lấy sự trong sạch, tự do cho tâm hồn; chủ động lánh xa chốn quan trường xô bồ, tranh quyền đoạt vị. Cuộc sống của ông tuy đạm bạc nhưng lại vô cùng giàu sang về tinh thần, bởi mọi phú quý trên đời đều được nhà thơ nhìn nhận nhẹ tựa “chiêm bao”. Qua đó, Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên là một con người có trí tuệ uyên thâm, cốt cách thanh tao, luôn giữ gìn khí tiết kiên cường và thái độ sống tự tại, coi thường danh lợi tầm thường.

Bài siêu ngắn Mẫu 2

Nguyễn Bỉnh Khiêm bước vào thế giới của Nhàn bằng một thứ triết lý sống nhẹ tựa lông hồng. Giữa cõi đời tranh danh đoạt lợi đầy mệt mỏi, ông chọn cho mình góc bình yên với “một mai, một cuốc, một cần câu” cùng lối sinh hoạt đạm bạc mộc mạc bốn mùa. Cái hay của Trạng Bình Trình nằm ở chỗ ông tự nhận mình “dại” để đổi lấy sự thanh cao trong tâm hồn, chủ động lánh đục về trong nơi “vắng vẻ” thay vì bon chen chốn “lao xao”. Đối với một bậc chân tu kiêm nhà hiền triết từng trải, mọi danh vọng, phú quý trần gian rút lại cũng chỉ là cõi mộng ảo mờ. Đoạn thơ vì thế không chỉ là bức tranh phong cảnh quê nhà yên ả, mà còn là bản tuyên ngôn của một nhân cách lớn, tự do tự tại giữa đất trời.

Bài siêu ngắn Mẫu 3

Đọc Nhàn, ta thấy rõ một bản lĩnh cứng cỏi ẩn giấu sau vẻ bề ngoài mộc mạc, thản nhiên. Nguyễn Bỉnh Khiêm không trốn chạy thời cuộc bằng sự yếu đuối, mà đối diện với nó bằng một trí tuệ siêu việt và cái nhìn thấu suốt. Nghệ thuật đối lập tài tình giữa “ta dại” với “người khôn”, giữa “nơi vắng vẻ” với “chốn lao xao” đã lật tẩy sự xô bồ của thói đời danh lợi, đồng thời khẳng định sự lựa chọn khôn ngoan bậc nhất: từ bỏ vinh hoa để đổi lấy sự thanh thản nội tâm. Xem phú quý tựa “chiêm bao”, nhà thơ đã chạm tới cảnh giới tối cao của sự tự do tinh thần—nơi ngoại vật không thể lung lạc nổi một tâm hồn đã đạt đến độ tĩnh lặng tuyệt đối.

Bài tham khảo Mẫu 1

Đọc Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm, người đọc bắt gặp một tâm hồn thanh thản mà sâu sắc, một nhân cách cao khiết luôn hướng về những giá trị bền vững của cuộc sống. Nhà thơ lựa chọn cho mình một cuộc sống giản dị với “mai”, “cuốc”, “cần câu”, xa rời những cuộc tranh đua danh lợi. Nhưng sự “nhàn” ấy không phải là sự trốn chạy cuộc đời mà là cách giữ mình trước những cám dỗ của quyền lực và phú quý. Hai câu thơ “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao” đặc biệt cho thấy bản lĩnh và trí tuệ của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Ông tự nhận mình “dại” để khẳng định một cái “khôn” lớn hơn: khôn khi biết từ bỏ danh lợi để bảo vệ sự thanh sạch của tâm hồn. Thiên nhiên hiện lên trong nhịp sống bốn mùa bình dị: ăn măng trúc, ăn giá, tắm hồ sen, tắm ao. Những thú vui dân dã ấy lại đem đến cho nhà thơ một đời sống tinh thần phong phú và tự tại. Đặc biệt, hình ảnh “phú quý” được ví như “chiêm bao” đã cho thấy cái nhìn tỉnh táo của một con người từng trải. Với Nguyễn Bỉnh Khiêm, vật chất dù rực rỡ đến đâu cũng chỉ là giấc mộng chóng tan; chỉ có nhân cách và sự bình yên trong tâm hồn mới thực sự đáng quý. Qua đó, ta càng trân trọng một con người sống giản dị mà không tầm thường, rời xa danh lợi mà vẫn giữ được cốt cách lớn lao.

Bài tham khảo Mẫu 2

Nhàn không chỉ là bài thơ viết về một lối sống mà còn là bức chân dung tinh thần tuyệt đẹp của Nguyễn Bỉnh Khiêm – một con người yêu thiên nhiên, trọng sự thanh sạch và có bản lĩnh trước danh lợi. Trong cuộc sống của nhà thơ, những vật dụng hết sức bình dị như “mai”, “cuốc”, “cần câu” lại trở thành biểu tượng cho một cuộc đời tự do, ung dung. Ông tìm về “nơi vắng vẻ” để tránh xa “chốn lao xao”, nhưng càng rời xa bụi trần, tâm hồn ông càng trở nên sáng trong. Cách nói đầy nghịch lí “Ta dại” – “Người khôn” đã tạo nên chiều sâu triết lí cho bài thơ: cái “dại” của người quân tử lại chính là cái “khôn” của một tâm hồn biết lựa chọn điều đáng sống. Bốn mùa trôi qua trong những thú vui mộc mạc: mùa thu ăn măng trúc, mùa đông ăn giá, mùa xuân tắm hồ sen, mùa hạ tắm ao. Thiên nhiên không chỉ là nơi nương náu mà còn trở thành người bạn tri âm, đem đến cho nhà thơ sự thư thái và niềm vui thanh sạch. Đỉnh cao của vẻ đẹp tâm hồn ấy nằm ở câu thơ “Nhìn xem phú quý, tựa chiêm bao”. Trước ánh hào quang của danh lợi, Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn giữ được một cái nhìn tỉnh thức, coi phú quý chỉ như giấc mộng mong manh. Vì vậy, “nhàn” trong thơ ông chính là sự tự do của một tâm hồn không bị danh lợi trói buộc, là vẻ đẹp của nhân cách biết sống thuận tự nhiên, giữ gìn khí tiết và tìm thấy hạnh phúc trong những điều giản dị.

Bài tham khảo Mẫu 3

Trong Nhàn, Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên với một tâm hồn thanh cao, ung dung và đặc biệt tỉnh táo trước những cám dỗ của cuộc đời. “Nhàn” trước hết được biểu hiện qua một cuộc sống vô cùng giản dị: “Một mai, một cuốc, một cần câu”, nơi nhà thơ tìm niềm vui trong lao động và hòa mình vào thiên nhiên. Nhưng đằng sau vẻ bình dị ấy là một lựa chọn sống đầy bản lĩnh. Khi nói “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao”, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã tạo nên một nghịch lí giàu ý nghĩa: cái “dại” của người quân tử thực chất lại là sự sáng suốt khi biết tránh xa vòng xoáy danh lợi; còn cái “khôn” mà người đời theo đuổi đôi khi chỉ khiến con người đánh mất sự bình yên của chính mình. Tâm hồn ấy còn được nuôi dưỡng bởi thiên nhiên bốn mùa với “măng trúc”, “giá”, “hồ sen”, “ao”, những hình ảnh dân dã mà trong trẻo. Nhà thơ không cần phú quý để tìm thấy hạnh phúc, bởi với ông, được sống thuận theo tự nhiên, giữ lòng thanh sạch đã là một niềm vui lớn. Đặc biệt, hình ảnh “phú quý, tựa chiêm bao” cho thấy cái nhìn sâu sắc của một con người từng trải: danh lợi dù rực rỡ đến đâu cũng chỉ là phù du, còn nhân cách mới là điều trường tồn. Vì thế, vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Bỉnh Khiêm chính là sự hòa quyện giữa cốt cách thanh cao, trí tuệ tỉnh thức và bản lĩnh sống không khuất phục trước danh lợi.

Bài tham khảo Mẫu 4

Điều làm nên sức sống lâu bền cho Nhàn chính là vẻ đẹp tâm hồn của Nguyễn Bỉnh Khiêm – một con người đã tìm được sự tự do đích thực bằng cách vượt lên trên những ham muốn tầm thường của thế tục. Nhà thơ không tìm kiếm niềm vui ở quyền lực hay tiền tài mà lựa chọn những thú vui bình dị của đời sống thôn quê: câu cá, làm ruộng, ăn măng trúc, ăn giá, tắm hồ sen, tắm ao. Tuy nhiên, đừng nhìn sự giản dị ấy như một sự an phận. Đằng sau chữ “nhàn” là cả một bản lĩnh lớn lao của người trí thức trước thời cuộc. Câu thơ “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ” nghe như một lời tự nhận khiêm nhường nhưng thực chất lại là sự khẳng định đầy kiêu hãnh về cách sống của mình. Nguyễn Bỉnh Khiêm chấp nhận bị xem là “dại” để không phải đánh đổi nhân cách lấy danh lợi. Ông hiểu rằng giữa “chốn lao xao”, con người rất dễ bị cuốn vào vòng tranh đoạt và đánh mất chính mình. Bởi vậy, tìm về thiên nhiên cũng chính là tìm về bản ngã trong trẻo của mình. Đến câu kết “Nhìn xem phú quý, tựa chiêm bao”, triết lí sống ấy được nâng lên thành một nhận thức sâu sắc về sự vô thường của cuộc đời. Với Nguyễn Bỉnh Khiêm, cái đáng quý không phải là sở hữu thật nhiều mà là giữ được một tâm hồn không bị vật chất chi phối. Chính sự tỉnh táo trước vinh hoa và kiên định với khí tiết đã làm nên vẻ đẹp lớn lao của một nhân cách sống thanh sạch, tự do và đáng kính.

Bài tham khảo Mẫu 5

Đọc Nhàn, ta như bước vào một khoảng không gian yên tĩnh, nơi con người tìm thấy sự bình yên giữa thiên nhiên và cũng tìm thấy chính mình sau những ồn ào của thế tục. Trong không gian ấy, Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên với một tâm hồn nhẹ nhõm, trong sáng và không bị danh lợi trói buộc. “Một mai, một cuốc, một cần câu” là những hình ảnh mộc mạc nhưng lại gợi một đời sống tự chủ: nhà thơ tự tìm lấy niềm vui từ những điều gần gũi nhất. Đặc biệt, thiên nhiên trong Nhàn không phải phông nền vô tri mà dường như đã trở thành người bạn tri âm của thi nhân. Xuân có hồ sen, hạ có ao nước, thu có măng trúc, đông có giá; bốn mùa nối tiếp nhau trong một nhịp sống khoan thai, bình dị. Càng đáng quý hơn khi nhà thơ chủ động đặt mình ra ngoài “chốn lao xao” của danh lợi. Lời thơ “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ” chứa đựng một sự tỉnh thức đáng trân trọng: đôi khi muốn giữ được sự thanh thản, con người phải đủ mạnh mẽ để bước ra khỏi những điều mà thiên hạ vẫn coi là đáng mơ ước. Bởi thế, “phú quý” trong mắt Nguyễn Bỉnh Khiêm chỉ “tựa chiêm bao” – đẹp nhưng mong manh, có đó rồi lại tan biến. Có thể nói, vẻ đẹp tâm hồn của nhà thơ không chỉ là sự yêu thích cuộc sống nhàn tản mà sâu xa hơn là một thái độ sống: biết đủ, biết buông, biết giữ gìn phẩm giá và tìm kiếm hạnh phúc từ sự hòa hợp với tự nhiên. Chính tâm hồn ấy khiến Nhàn vượt khỏi giới hạn của một bài thơ cổ để trở thành lời nhắc nhở con người hôm nay về giá trị của một đời sống bình yên và có nhân cách.

Bài tham khảo Mẫu 6

Khép lại những trang sử đầy biến động của thời đại Nam - Bắc triều nhiễu nhương, Nguyễn Bỉnh Khiêm tìm về xứ Trạng với một tâm thế tự do hiếm có, và Nhàn chính là bản tuyên ngôn bằng thơ về triết lý nhân sinh cao đẹp ấy. Ngay từ nhịp thơ mở đầu: “Một mai, một cuốc, một cần câu / Thơ thẩn dầu ai vui thú nào”, bức tranh lao động hiện lên không chút gượng gạo, nhọc nhằn mà thấm đẫm chất thi vị của một bậc cao nhân. Trạng Trình không xem đó là sự đày ải của cơ cực, mà là phương tiện để thanh lọc tâm hồn, hòa mình trọn vẹn vào nhịp vận động tự nhiên của đất trời bốn mùa: “Thu ăn măng trúc, đông ăn giá / Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao”. Sự độc đáo và sâu sắc nhất của đoạn thơ nằm ở phép đối lập đầy nghịch lý nhưng vô cùng thâm trầm: “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao”. Cái gọi là “dại” của Nguyễn Bỉnh Khiêm thực chất là sự tỉnh táo đến cùng tột của một trí tuệ lớn. Ông tự nguyện từ bỏ vinh hoa phú quý, chối bỏ chốn quan trường xô bồ, bon chen – nơi những kẻ “khôn” đang mải miết tranh giành danh lợi để rồi vướng bẫy vào vòng danh vọng phù du. Chọn “nơi vắng vẻ” nghĩa là chọn sự cô độc nhưng thanh sạch, chọn đối thoại với thiên nhiên để giữ gìn nhân cách vẹn toàn. Đỉnh cao của tâm hồn ấy được đúc kết qua cái nhìn thấu suốt: “Rượu, đến gốc cây, ta sẽ uống / Nhìn xem phú quý, tựa chiêm bao”. Vị hiền triết ấy đã vượt lên trên mọi cám dỗ tầm thường của vật chất, nhìn danh vọng bằng cái cười mỉm của người đã giác ngộ. Phú quý dẫu lớn đến đâu cũng chỉ là ảo ảnh trong giấc chiêm bao chớp nhoáng. Qua đó, vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Bỉnh Khiêm tỏa sáng như một ngọn hải đăng của trí tuệ: kiêu hãnh, tự tại, giữ trọn khí tiết thanh cao giữa một thời đại lòng người đảo điên, đen bạc.

Bài tham khảo Mẫu 7

Đọc Nhàn của Tuyết Giang Phu Tử, ta như lạc vào một không gian tĩnh lặng, nơi có một tâm hồn nghệ sĩ lớn đang đối thoại sâu sắc với thiên nhiên và chính mình. Không gian sống của nhà thơ không có sự chen chúc của lụa là châu báu, mà hiện diện thật bình dị qua hình ảnh “một mai, một cuốc, một cần câu”. Đó là những vật dụng quen thuộc của người nông dân lao động, nhưng qua lăng kính của một bậc đại trí, chúng trở thành biểu tượng của sự thảnh thơi, tự chủ. Nhà thơ thả lỏng tâm hồn theo nhịp chảy của thời gian, thuận theo tự nhiên với một lối sống nguyên sơ, thuần khiết: mùa nào thức nấy, cảnh nào sắc ấy, từ măng trúc mùa thu, củ giá mùa đông cho đến hồ sen mùa xuân và làn nước mát rượi của chiếc ao nhà khi hạ về. Điểm sáng lung linh nhất làm nên cốt cách thanh cao của bài thơ chính là bản lĩnh sống đi ngược lại với thói đời thông thường. Khi thiên hạ đổ xô chen chân vào “chốn lao xao” của quyền lực và danh vọng, Nguyễn Bỉnh Khiêm lại mỉm cười chọn cho mình góc khuất “nơi vắng vẻ”, tự nhận phần “dại” về mình. Cái "dại" ấy chứa đựng một sự khôn ngoan bậc nhất: khôn ngoan trong việc bảo vệ tâm hồn khỏi sự vẫn đục của lòng tham, sự mỏi mệt của tranh đoạt. Ông tìm về thiên nhiên không phải để trốn chạy yếu đuối, mà để tìm lại sự cân bằng tuyệt đối của nội tâm. Để rồi, khi đứng trước vinh hoa phú quý – thứ mà cả đời người phàm khao khát – nhà thơ chỉ thản nhiên xem đó tựa như một giấc “chiêm bao” hư ảo, tỉnh giấc là tan biến. Ở Nguyễn Bỉnh Khiêm, ta thấy sự hòa quyện hoàn hảo giữa nhân cách của một nhà Nho chân chính biết giữ mình và sự phóng khoáng, tự tại của một bậc thi nhân yêu chuộng sự tự do đích thực.

Bài tham khảo Mẫu 8

Giữa một giai đoạn lịch sử mà đạo đức luân thường lung lay, kẻ sĩ chao đảo trước quyền lực và danh vọng, Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn hiên ngang đứng ngoài vòng xoáy cuộc đời bằng một thái độ sống độc lập và kiêu hãnh đến lạ kỳ. Nhàn không chỉ đơn thuần là bức tranh thiên nhàn tản, mà là tuyên ngôn về một trí tuệ siêu việt, một bản lĩnh thép được che đậy dưới lớp vỏ bọc mộc mạc, đạm bạc. Hình ảnh “một mai, một cuốc, một cần câu” mở ra một không gian sống tự cung tự cấp, nơi con người làm chủ hoàn toàn thời gian và không gian của chính mình. Sự thong thả “thơ thẩn dầu ai vui thú nào” bộc lộ một cái tôi tự tại, hoàn toàn miễn nhiễm trước những cám dỗ bả vai của trần thế. Giá trị tư tưởng sâu sắc nhất của đoạn thơ được cô đọng trong cặp tương phản sắc bén giữa “ta dại – người khôn” và “nơi vắng vẻ – chốn lao xao”. Bằng cái nhìn thấu thị của một nhà chiêm tinh, chính trị gia lỗi lạc, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã nhìn thấu bản chất vô thường và giả dối của chốn quan trường. Ông chủ động chọn thế giấu mình, nhận phần “dại” về phần xác để giữ gìn sự trong sạch, thông suốt cho phần hồn. Sự "dại" ấy thực chất là sự khôn ngoan đỉnh cao, là thứ trí tuệ vượt trước thời đại. Đỉnh cao của sự giải thoát tinh thần ấy được khẳng định mạnh mẽ qua cái nhìn dửng dưng với danh lợi: “Nhìn xem phú quý, tựa chiêm bao”. Đặt phú quý vào quy luật ngắn ngủi của giấc mộng mị, nhà thơ đã tự đặt mình đứng ngoài tầm với của mọi quyền lực ngoại lai. Khép lại bài thơ, Nguyễn Bỉnh Khiêm hiện lên không chỉ là một ẩn sĩ lánh đời, mà là một nhân cách lớn, một bậc trí giả đã đạt đến cảnh giới tự do tuyệt đối trong cả tư tưởng lẫn hành động.

Bài tham khảo Mẫu 9

Đọc Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm, ta không chỉ bắt gặp một cuộc sống ung dung giữa thiên nhiên mà còn nhận ra vẻ đẹp của một tâm hồn đã đạt đến sự tự do trước những được – mất của thế gian. “Một mai, một cuốc, một cần câu” gợi ra một đời sống dân dã, nhưng đằng sau những hình ảnh tưởng như bình thường ấy là sự chủ động lựa chọn của một con người từng trải. Ông tìm về “nơi vắng vẻ” không phải vì bất lực trước cuộc đời, mà bởi đã nhìn thấu sự ồn ào, bon chen của “chốn lao xao”. Đặc biệt, cặp từ đối lập “dại” – “khôn” đã làm nên chiều sâu tư tưởng cho bài thơ. Nhà thơ tự nhận mình “dại”, nhưng cái “dại” ấy lại là sự sáng suốt của người biết từ bỏ danh lợi để bảo toàn khí tiết; ngược lại, cái “khôn” mà người đời say mê có khi lại là sự mê muội trước quyền lực và phú quý. Sống giữa bốn mùa thiên nhiên, ăn những thức quà dân dã, tắm mình trong hồ sen, ao nước, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã tìm thấy một thứ giàu có khác – sự giàu có của đời sống tinh thần. Đến câu thơ “Nhìn xem phú quý, tựa chiêm bao”, thái độ sống ấy càng trở nên sáng rõ: trước mắt người đời, phú quý có thể là đích đến, nhưng với thi nhân, nó chỉ là giấc mộng phù du. Vì thế, chữ “nhàn” trong thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm không đồng nghĩa với nhàn rỗi hay trốn đời; đó là sự thanh thản của một tâm hồn đã vượt lên trên vòng xoáy danh lợi, là bản lĩnh biết sống theo điều mình tin tưởng và gìn giữ nhân cách đến cùng. Chính vẻ đẹp ấy khiến hình tượng Nguyễn Bỉnh Khiêm trở thành biểu tượng đáng kính của một trí tuệ tỉnh táo và một nhân cách thanh cao.

Bài tham khảo Mẫu 10

Qua bài thơ Nhàn, Nguyễn Bỉnh Khiêm đã khắc họa một vẻ đẹp tâm hồn thanh cao, ung dung và đầy bản lĩnh của một bậc trí thức trước cuộc đời. Ngay từ những câu thơ đầu, hình ảnh “một mai, một cuốc, một cần câu” đã gợi lên cuộc sống giản dị, gần gũi với thiên nhiên, nơi con người tìm thấy niềm vui trong lao động và sự bình yên của tâm hồn. Câu thơ “Ta dại, ta tìm nơi vắng vẻ / Người khôn, người đến chốn lao xao” thể hiện cách lựa chọn sống đầy chủ động của nhà thơ. Cái “dại” thực chất lại là sự tỉnh táo của một con người không muốn chạy theo danh lợi, còn cái “khôn” của người đời đôi khi chỉ là sự bon chen giữa vòng xoáy quyền lực. Đặc biệt, bức tranh bốn mùa “thu ăn măng trúc, đông ăn giá / xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao” cho thấy một tâm hồn hòa hợp với thiên nhiên, biết tìm hạnh phúc từ những điều bình dị nhất. Đằng sau vẻ ngoài nhàn nhã ấy là một nhân cách trong sạch, không bị vật chất và phú quý mê hoặc. Câu kết “Nhìn xem phú quý, tựa chiêm bao” chính là lời khẳng định sâu sắc về quan niệm sống của nhà thơ: danh lợi chỉ là phù du, còn sự thanh sạch của tâm hồn mới là giá trị bền vững. Vì thế, vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Bỉnh Khiêm không chỉ nằm ở sự nhàn nhã mà còn ở bản lĩnh giữ gìn khí tiết, sống tỉnh thức và tự do giữa một cuộc đời nhiều biến động.