Đọc hiểu Mùa thu và mẹ (Lương Đình Khoa) | Luyện đề đọc hiểu Văn 6
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Mẹ gom lại từng trái chín trong vườn
Rồi rong ruổi trên nẻo đường lặng lẽ
Ôi, những trái na, hồng, ổi, thị ....
Có ngọt ngào năm tháng mẹ chắt chiu.
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Mẹ gom lại từng trái chín trong vườn
Rồi rong ruổi trên nẻo đường lặng lẽ
Ôi, những trái na, hồng, ổi, thị ....
Có ngọt ngào năm tháng mẹ chắt chiu.
Con nghe mùa thu vọng về những thương yêu.
Giọt mồ hôi rơi trong chiều của mẹ
Nắng mong manh đậu bên thật khẽ
Đôi vai gầy nghiêng nghiêng!
Heo may thổi xao xác trong đêm
Không gian lặng im...
Con chẳng thể chợp mắt
Mẹ trở mình trong tiếng ho thao thức
Sương vô tình đậu trên mắt rưng rưng!
(Mùa thu và mẹ, Lương Đình Khoa)
Câu 1
Xác định thể thơ và phương thức biểu đạt được sử dụng trong văn bản trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào đặc điểm thể thơ: số chữ mỗi dòng không đều, không gò bó vần luật
Lời giải chi tiết
- Thể thơ tự do
- Phương thức biểu cảm
Giải thích:
Các dòng thơ dài ngắn khác nhau, không theo quy tắc cố định => đặc trưng thể thơ tự do.
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Xác định những câu thơ miêu tả hình ảnh người mẹ trong văn bản.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ bài thơ, tìm các câu có hình ảnh, hành động, trạng thái gắn trực tiếp với “mẹ”.
Lời giải chi tiết
Những câu thơ miêu tả hình ảnh người mẹ:
- “Mẹ gom lại từng trái chín trong vườn / Rồi rong ruổi trên nẻo đường lặng lẽ”
- “Giọt mồ hôi rơi trong chiều của mẹ”
- “Đôi vai gầy nghiêng nghiêng!”
- “Mẹ trở mình trong tiếng ho thao thức”
Giải thích:
Những câu thơ nêu hành động “gom trái, rong ruổi”, hình ảnh “vai gầy, mồ hôi…” là các câu miêu tả người mẹ.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
- Tác dụng: giúp gợi tả âm thanh, hình ảnh và cảm xúc một cách tinh tế, diễn tả không gian thu yên ả, man mác buồn, đồng thời thể hiện sự mỏng manh, vất vả và xúc động trong hình ảnh người mẹ, qua đó làm tăng tính nhạc và chiều sâu cảm xúc cho bài thơ.
Giải thích:
Từ láy như “lặng lẽ”, “xao xác”, “rưng rưng”… làm nổi bật cảm xúc, không gian và sự vất vả của mẹ => tăng sức biểu cảm
Mở rộng
- Từ láy là cấu tạo đặc biệt của từ phức, được tạo thành bởi hai tiếng trở lên, trong đó phối hợp những tiếng có âm đầu hoặc vần hoặc cả âm đầu và vần.
- Trong tiếng Việt, từ láy có độ dài tối thiểu là hai tiếng, tối đa là bốn tiếng. Tuy nhiên, láy hai tiếng là loại từ láy tiêu biểu của tiếng Việt.
- Từ láy được chia thành 2 loại:
+ Từ láy toàn bộ: Là loại từ được láy giống nhau cả phần âm, vần, dấu câu.
+ Từ láy bộ phận: Là loại từ được láy giống phần âm hoặc phần vần, dấu câu có thể giống hoặc khác tuỳ vào cách người dùng muốn
- Tác dụng của từ láy được dùng để miêu tả nhấn mạnh vẻ đẹp của phong cảnh, hình dáng của sự vật hoặc diễn đạt cảm xúc, tâm trạng, trình trạng, âm thanh … của con người, của sự vật và hiện tượng trong cuộc sống. Từ đó, mang đến cho con người một cái nhìn đa chiều và sâu sắc đối với vấn đề được nói đến.
Theo em, ở khổ thơ đầu, vị ngọt ngào mà tác giả cảm nhận được tạo nên bởi điều gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào ngữ cảnh khổ thơ đầu, hiểu nghĩa ẩn sau hình ảnh “trái ngọt” để rút ra ý nghĩa sâu hơn.
Lời giải chi tiết
Vị ngọt ngào trong khổ thơ đầu không chỉ đến từ hương vị của những trái cây trong vườn mà còn được tạo nên bởi tình yêu thương, sự tảo tần, chắt chiu của mẹ trong suốt những năm tháng nuôi con khôn lớn.
Giải thích:
“Ngọt ngào” không chỉ là vị quả mà còn là tình yêu thương, sự chắt chiu của mẹ => tạo nên giá trị cảm xúc.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Bài thơ thể hiện tình cảm gì của tác giả đối với mẹ
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định các từ ngữ, hình ảnh thể hiện cảm xúc của “con” đối với mẹ để khái quát thành tình cảm chính.
Lời giải chi tiết
Tình cảm: sự cảm thông sẻ chia của đứa con với nỗi vất vả, nhọc nhằn của mẹ
Giải thích:
Hình ảnh mẹ vất vả, con thao thức, xúc động thể hiện sự yêu thương, cảm thông và thấu hiểu của con dành cho mẹ.
Mở rộng
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Nêu biện pháp tu từ được sử dụng trong câu: “Sương vô tình đậu trên mắt rưng rưng!”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Nhận diện các từ ngữ chỉ đặc điểm, hành động của con người được gán cho vật vô tri.
Phân tích giá trị biểu cảm của hình ảnh đối với việc thể hiện tâm trạng nhân vật.
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ nhân hóa hình ảnh “sương”.
- Tác dụng:
+ Làm cho hạt sương đêm trở nên sinh động, có hành động và nét tính cách như một con người.
+ Nhấn mạnh không gian đêm thu lạnh lẽo, tĩnh mịch và khách quan, làm nổi bật sự đối lập với thế giới nội tâm đầy thao thức, xót xa của người con khi nghe tiếng ho của mẹ; đồng thời gợi tả hình ảnh đôi mắt long lanh, chực trào nước mắt vì lòng hiếu thảo.
Giải thích:
Từ "vô tình" vốn dùng để chỉ thái độ, tình cảm của con người, kết hợp với hành động chủ động "đậu" đã biến hạt sương thành một chủ thể có hồn.
Mở rộng
Mở rộng:
- Nhân hoá là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.
- Có ba kiểu nhân hoá thường gặp là:
+ Dùng những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật.
+ Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.
Dựa vào các từ ngữ xưng hô trong bài thơ để xác định người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ.
Lời giải chi tiết
Nhân vật trữ tình: người con
Giải thích:
Trong bài thơ, tác giả sử dụng đại từ xưng hô "con", thể hiện những cảm xúc, suy nghĩ và tình yêu thương của mình dành cho mẹ.
Mở rộng
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả. Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Câu 8
Em hiểu ý hai câu thơ sau như thế nào?
"Mẹ gom lại từng trái chín trong vườn
Rồi rong ruổi trên nẻo đường lặng lẽ".
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ hình ảnh thơ, liên hệ với hoàn cảnh và công việc của người mẹ để hiểu ý nghĩa được gửi gắm.
Lời giải chi tiết
Hai câu thơ khắc họa hình ảnh người mẹ tần tảo, chịu thương chịu khó. Mẹ cẩn thận thu gom từng trái cây chín trong vườn rồi mang đi bán trên những con đường vắng lặng để kiếm tiền lo cho gia đình. Qua đó, tác giả thể hiện sự hi sinh thầm lặng và tình yêu thương vô bờ bến của người mẹ dành cho các con.
Giải thích:
Các từ ngữ "gom lại từng trái chín", "rong ruổi", "lặng lẽ" gợi lên sự cần cù, vất vả và những nhọc nhằn mà mẹ âm thầm gánh chịu. Mẹ luôn chắt chiu để chăm lo cho cuộc sống gia đình.
Mở rộng
- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ. - Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc. Link tham khảo: yếu tố trong thơ
Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi phía dưới:
GỬI TỚI ĐẢO XA
Trên bản đồ chỉ là những chấm xanh
Mà thiêng liêng trong tim gợi nhớ
Ơi đảo xa những đêm không ngủ
Đảo quê hương, đảo của ta ơi
Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi
THỜI NẮNG XANH
Kính dâng bà ngoại
Nắng trong mắt những ngày thơ bé
Cũng xanh mơn như thể lá trầu
Bà bổ cau thành tám chiếc thuyền cau
Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi bên dưới :
Có một nghề bụi phấn bám đầy tay
Ta vẫn gọi là nghề cao quý nhất
Có một nghề không trồng cây vào đất
Mà cho đời những đóa hoa thơm
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Nếu ngọn gió nào dẫn con đến phương trời xa thẳm
Con đừng quên lối về nhà
Nơi thung sâu khơi nguồn ngọn gió...
Nếu cánh chim nào chở con lên thăm mặt trời cháy đỏ
Danh sách bình luận