Đọc hiểu Thời nắng xanh (Trương Nam Hương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 6
Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi
THỜI NẮNG XANH
Kính dâng bà ngoại
Nắng trong mắt những ngày thơ bé
Cũng xanh mơn như thể lá trầu
Bà bổ cau thành tám chiếc thuyền cau
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc đoạn trích và trả lời câu hỏi
THỜI NẮNG XANH
Kính dâng bà ngoại
Nắng trong mắt những ngày thơ bé Cũng xanh mơn như thể lá trầu Bà bổ cau thành tám chiếc thuyền cau Chở sớm chiều tóm tém Hoàng hôn đọng trên môi bà quạch thẫm Nắng xiên khoai qua liếp vách không cài
Bóng bà đổ xuống đất đai Rủ châu chấu cào cào về cháu bắt Rủ rau má rau sam… Vào bát canh ngọt mát Tôi chan lên suốt dọc tuổi thơ mình
Bà tựa lưng vào nguồn cội lặng thinh Gầy như khói trên trang thờ Tiên tổ Da mặt ngoại như vỏ cây tróc lở Mắt nheo nhìn tươi mẩy những chồi non Tôi là mầm lá lon ton Nảy trong lòng mẹ vuông tròn bà mang Run trên gốc rễ cũ càng Tôi trong dáng ngoại, bóng làng chở che
Gia tài ngoại là các con các cháu Là câu hát nương che ngày gió bão Là chảo nồi, chum vại, lọ và chai… Là mắm muối, tương cà, gạo đỗ Là mụn vải vá viu ngày thương khó Cúc tần xanh nghèo ngặt Cúc tần xanh…
Tôi như thể chú mèo dim dím mắt Trong lòng bà tro trấu thật bình yên
(Trương Nam Hương, Thời nắng xanh và những bài thơ khác, NXB Hội nhà căn, 2022)
Chú thích:
Nắng xiên khoai: nắng to và gay gắt chiều xiên ngang, vào khoảng gần chiều.
Trương Nam Hương sinh 1963 tại Huế, quê cha ở Huế, quê mẹ ở Bắc Ninh, lớn lên ở Hà Nội và vào TP Hồ Chí Minh từ năm 12 tuổi, tốt nghiệp Khoa Ngữ văn Trường đại học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh. Ông hiện công tác tại TP Hồ Chí Minh, là hội viện Hội Nhà văn Việt Nam Ở tuổi 28, ông vinh dự nhận Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam.
Câu 1
Xác định thể thơ của văn bản trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Quan sát số chữ mỗi dòng và cách ngắt nhịp, nếu không theo khuôn mẫu cố định => thơ tự do
Lời giải chi tiết
Thể thơ tự do
Giải thích:
Các dòng thơ dài ngắn khác nhau, nhịp linh hoạt => đặc trưng thể thơ tự do
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Ở đoạn (1), tác giả đã nhớ lại những gì thời thơ bé?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc đoạn (1), xác định các hình ảnh gắn với tuổi thơ và người bà.
Lời giải chi tiết
Đoạn 1, tác giả đã nhớ lại những hình ảnh thời thơ bé:
+ Người bà bổ cau, nhai trầu
+ Nắng xiên khoai qua vách liếp
+ Đi bắt châu chấu, cào cào
+ Bát canh rau má, rau sam ngọt mát.
Giải thích:
Những hình ảnh như bà bổ cau, nắng xiên khoai, bắt châu chấu, bát canh rau… => tái hiện tuổi thơ giản dị, ấm áp bên bà, giàu kỉ niệm yêu thương.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Phân tích hình ảnh ẩn dụ “mầm lá”, đặt trong mối quan hệ mẹ – bà – cháu.
Lời giải chi tiết
- Người cháu bé bỏng được mẹ sinh thành, nuôi dưỡng, yêu thương; - Và đặc biệt, người cháu được sống trong sự chăm sóc, đùm bọc, chở che của bà.
Giải thích:
“Tôi là mầm lá” thể hiện sự nhỏ bé, được sinh ra và lớn lên trong tình yêu của mẹ, đồng thời được bà nâng niu, chở che => nhấn mạnh sự gắn bó giữa các thế hệ trong gia đình
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong hai câu thơ:
"Tôi như thể chú mèo dim dím mắt
Trong lòng bà tro trấu thật bình yên."
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định phép so sánh và phân tích hình ảnh so sánh.
Lời giải chi tiết
– Biện pháp tu từ so sánh: Tôi như thế chú mèo dim dim mắt…
– Tác dụng:
+ Làm cho câu thơ giàu hình ảnh, khơi gợi nhiều liên tưởng và cảm xúc.
+ Gợi những kỉ niệm tuổi thơ trong trẻo, ấm áp. Nhấn mạnh niềm hạnh phúc của người cháu khi được yêu thương, ấp ủ trong lòng bà.
+ Thể hiện tình yêu và niềm biết ơn bà vô hạn.
Giải thích:
So sánh “tôi như chú mèo dim dím mắt” gợi cảm giác nhỏ bé, ngoan ngoãn, bình yên => làm nổi bật sự ấm áp, che chở của bà, đồng thời thể hiện tình cảm yêu thương sâu sắc của cháu.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Nêu cảm xúc được gợi ra từ nội dung bài thơ, liên hệ bản thân.
Lời giải chi tiết
Gợi ý:
– Tình yêu với quê hương, với những kỉ niệm tuổi thơ bên người thân, bên gia dinh.
– Trân trọng, nâng niu những kí ức quý giá, những tình cảm gia đình đáng quý.
– Yêu thương, kính trọng, biết ơn ông bà, bố mẹ… nhiều hơn nữa.
Giải thích:
Đoạn thơ gợi tình yêu gia đình, đặc biệt là tình bà cháu, khiến ta thêm trân trọng kí ức tuổi thơ và biết ơn những người thân đã yêu thương, chăm sóc mình.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Ghi lại một từ tượng hình được sử dụng trong câu thơ sau: “Tôi là mần lá lon ton/ Nảy trong lòng mẹ vuông trong bà mang” và nêu tác dụng của từ tượng hình đó.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định từ tượng hình trong câu thơ và phân tích tác dụng của từ đó trong việc khắc họa hình ảnh, cảm xúc.
Lời giải chi tiết
- Từ tượng hình: “lon ton”
- Tác dụng:
+ Gợi tả dáng vẻ nhỏ bé, ngây thơ, hồn nhiên của đứa cháu trong những năm tháng tuổi thơ.
+ Làm cho hình ảnh người cháu hiện lên sinh động, đáng yêu.
+ Thể hiện tình yêu thương, sự nâng niu, trân trọng của bà và gia đình đối với cháu.
Giải thích:
Từ tượng hình “lon ton” thường dùng để chỉ dáng đi nhỏ nhắn, nhanh nhẹn của trẻ em. Trong câu thơ, tác giả ví mình như một “mầm lá lon ton”, qua đó gợi lên hình ảnh người cháu bé bỏng đang lớn lên trong vòng tay yêu thương, che chở của mẹ và bà. Từ ngữ này góp phần làm nổi bật vẻ đẹp của tình bà cháu thiêng liêng, ấm áp.
Mở rộng
- Từ tượng hình là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ của sự vật, chẳng hạn: gập ghềnh, khẳng khiu, lom khom,…
- Từ tượng hình có tác dụng:
+ Làm tăng tính biểu cảm, biểu đạt của ngôn ngữ và làm miêu tả trở nên cụ thể và sinh động hơn. Vì đa số từ tượng hình đều là từ láy.
+ Giúp khả năng miêu tả, diễn tả cảnh vật, con người, thiên nhiên chi tiết, thực tế và đa dạng.
Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi bên dưới :
Có một nghề bụi phấn bám đầy tay
Ta vẫn gọi là nghề cao quý nhất
Có một nghề không trồng cây vào đất
Mà cho đời những đóa hoa thơm
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Nếu ngọn gió nào dẫn con đến phương trời xa thẳm
Con đừng quên lối về nhà
Nơi thung sâu khơi nguồn ngọn gió...
Nếu cánh chim nào chở con lên thăm mặt trời cháy đỏ
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
DẶN CON
Cuộc đời không giản đơn như ly nước mỗi ngày con uống
Có vị đắng thú vị của cà phê
vị cay xé lưỡi của trái ớt
vị chát chua của trái chanh vừa mới bứt
Đọc ngữ liệu sau và trả lời câu hỏi phía dưới:
GỬI TỚI ĐẢO XA
Trên bản đồ chỉ là những chấm xanh
Mà thiêng liêng trong tim gợi nhớ
Ơi đảo xa những đêm không ngủ
Đảo quê hương, đảo của ta ơi
Danh sách bình luận