Đọc hiểu Tiếng gà trưa (Xuân Quỳnh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 6
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục...cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
TIẾNG GÀ TRƯA
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục...cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
...
Tiếng gà trưa
Tiếng gà trưa
Mang bao nhiêu hạnh phúc
Đêm cháu về nằm mơ
Giấc ngủ hồng sắc trứng
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ”.
(Trích bài thơ Tiếng gà trưa, Xuân Quỳnh)
Câu 1
Xác định thể thơ của văn bản trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đếm số tiếng trong mỗi dòng thơ và đối chiếu với đặc điểm các thể thơ đã học.
Lời giải chi tiết
Thể thơ: 5 chữ.
Giải thích:
Các dòng thơ trong văn bản đều có 5 tiếng ("Trên đường hành quân xa", "Dừng chân bên xóm nhỏ", "Nghe gọi về tuổi thơ"..). Đây là đặc trưng của thể thơ năm chữ.
Mở rộng
- Thơ 5 chữ còn được biết đến với tên gọi thơ ngũ ngôn, là một thể thơ quen thuộc và phổ biến trong văn học Việt Nam. Mỗi câu thơ đều có năm chữ (âm tiết), kết hợp nhịp nhàng với vần và nhịp điệu, tạo nên cảm giác gần gũi, dễ đọc và dễ sáng tác.
- Thơ 5 chữ có thể viết về nhiều chủ đề khác nhau, từ tình cảm, con người, thiên nhiên đến các sự kiện xã hội
- Thơ 5 chữ thường ngắt nhịp 1/4 hoặc 4/1, 3/2 hoặc 2/3 và sử dụng vần lưng
Cảm hứng của tác giả trong văn bản được khơi gợi từ sự việc gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc phần mở đầu của đoạn thơ, xác định sự việc trực tiếp làm xuất hiện dòng cảm xúc và hồi tưởng của nhân vật trữ tình.
Lời giải chi tiết
Cảm hứng của tác giả được khơi gợi từ việc trên đường hành quân, người chiến sĩ bất ngờ nghe thấy tiếng gà trưa vang lên từ một xóm nhỏ.
Giải thích:
Âm thanh tiếng gà trưa đã gợi lại trong lòng người chiến sĩ những kỉ niệm tuổi thơ êm đềm bên người bà thân yêu. Từ đó, mạch cảm xúc hồi tưởng và suy ngẫm được mở ra.
Mở rộng
Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.
Nêu ý hiểu của em về hình ảnh “ổ trứng hồng tuổi thơ” và “giấc ngủ hồng sắc trứng” trong văn bản.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Phân tích ý nghĩa biểu tượng của các hình ảnh thơ, liên hệ với những kỉ niệm tuổi thơ được gợi nhắc trong bài thơ.
Lời giải chi tiết
- "Ổ trứng hồng tuổi thơ" là hình ảnh tượng trưng cho những kỉ niệm tuổi thơ trong sáng, hạnh phúc bên người bà và cuộc sống làng quê bình yên.
- "Giấc ngủ hồng sắc trứng" gợi những giấc ngủ yên bình, ấm áp, ngọt ngào của tuổi thơ được nuôi dưỡng bởi tình yêu thương của bà.
⇒ Hai hình ảnh giúp làm nổi bật tình cảm yêu thương bà và nỗi nhớ về tuổi thơ của người cháu.
Giải thích:
Màu hồng của trứng không chỉ là màu sắc thực mà còn tượng trưng cho niềm vui, hạnh phúc và những kỉ niệm đẹp của tuổi thơ.
Mở rộng
Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp điệp ngữ trong đoạn thơ:
“Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục...cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định từ ngữ được lặp lại trong đoạn thơ, sau đó phân tích tác dụng đối với nội dung và cảm xúc được biểu đạt.
Lời giải chi tiết
- Điệp ngữ: "Nghe" (lặp lại 3 lần).
- Tác dụng:
+ Nhấn mạnh những cảm nhận sâu sắc của người chiến sĩ khi nghe tiếng gà trưa.
+ Thể hiện sự lan tỏa mạnh mẽ của âm thanh tiếng gà vào tâm hồn nhân vật trữ tình.
+ Gợi quá trình hồi tưởng từ hiện tại trở về với những kỉ niệm tuổi thơ.
Giải thích:
Việc lặp lại từ "Nghe" liên tiếp giúp diễn tả rõ những rung động trong tâm hồn người chiến sĩ. Từ tiếng gà trưa, nhân vật như vơi bớt mệt nhọc và cả nhớ về những kí ức tuổi thơ thân thương.
Mở rộng
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
Em có đồng tình với ý kiến “Tình yêu đất nước có cội nguồn từ tình cảm gia đình và tình yêu những điều bình dị xung quanh ta” không? Vì sao?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Nêu rõ quan điểm của bản thân, sau đó dùng lí lẽ phù hợp để giải thích.
Lời giải chi tiết
Gợi ý: Em đồng tình với ý kiến trên. Tình yêu đất nước không phải là điều xa vời mà bắt nguồn từ tình yêu gia đình, quê hương và những điều thân thuộc trong cuộc sống hằng ngày. Khi yêu thương ông bà, cha mẹ, yêu mái nhà, làng xóm và những kỉ niệm tuổi thơ, con người sẽ thêm gắn bó với quê hương, đất nước. Trong bài thơ, người cháu chiến đấu vì Tổ quốc nhưng cũng vì bà và vì tiếng gà trưa của tuổi thơ. Điều đó cho thấy những tình cảm bình dị chính là nền tảng tạo nên lòng yêu nước.
Giải thích:
Tình yêu gia đình là tình cảm gần gũi và thiêng liêng nhất. Từ tình cảm ấy, con người hình thành ý thức trân trọng những giá trị của quê hương, dân tộc và sẵn sàng cống hiến cho đất nước.
Câu 6
Em hiểu thế nào về hình ảnh “ổ trứng hồng tuổi thơ” và “giấc ngủ hồng sắc trứng”?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào các hình ảnh, từ ngữ xung quanh và mạch cảm xúc của bài thơ để giải thích ý nghĩa tả thực và biểu tượng của hình ảnh.
Lời giải chi tiết
“Ổ trứng hồng tuổi thơ” gợi những kỉ niệm bình dị, trong sáng, ấm áp và hạnh phúc của người cháu bên người bà, gắn với cuộc sống làng quê thân thuộc. “Giấc ngủ hồng sắc trứng” gợi những giấc ngủ yên bình, ngọt ngào và ấm áp của tuổi thơ trong tình yêu thương, sự chăm sóc của bà. Hai hình ảnh cùng gợi lên nỗi nhớ tuổi thơ và tình yêu thương bà sâu sắc của người chiến sĩ.
Giải thích:
“Ổ trứng hồng” trước hết là hình ảnh quen thuộc gắn với tiếng gà và những kỉ niệm tuổi thơ, nhưng “hồng” còn gợi sắc màu của niềm vui, hạnh phúc và sự ấm áp. Vì thế, “ổ trứng hồng tuổi thơ” không chỉ là một ổ trứng mà còn trở thành biểu tượng cho một tuổi thơ bình yên, đầy yêu thương bên bà. Từ hình ảnh ấy, “giấc ngủ hồng sắc trứng” gợi những giấc ngủ trẻ thơ êm đềm, được bao bọc trong tình bà.
Mở rộng
Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến
Danh sách bình luận