Đọc hiểu Ánh trăng (Nguyễn Duy) | Luyện đề đọc hiểu Văn 7
Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỷ
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
ÁNH TRĂNG
Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỷ
Trần trụi với thiên nhiên
hồn nhiên như cây cỏ
ngỡ không bao giờ quên
cái vầng trăng tình nghĩa
Từ hồi về thành phố
quen ánh điện, cửa gương
vầng trăng đi qua ngõ
như người dưng qua đường
Thình lình đèn điện tắt
phòng buyn-đinh tối om
vội bật tung cửa sổ
đột ngột vầng trăng tròn
Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng
Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình.
(Ánh trăng, Nguyễn Duy, NXB Tác phẩm mới, 1984)
Câu 1
Bài thơ trên được làm theo thể thơ nào?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc bài thơ, xác định số tiếng trong mỗi dòng thơ.
Lời giải chi tiết
Bài thơ được viết theo thể thơ năm chữ.
Giải thích:
Các dòng thơ đều có 5 tiếng.
Mở rộng
- Thơ 5 chữ còn được biết đến với tên gọi thơ ngũ ngôn, là một thể thơ quen thuộc và phổ biến trong văn học Việt Nam. Mỗi câu thơ đều có năm chữ (âm tiết), kết hợp nhịp nhàng với vần và nhịp điệu, tạo nên cảm giác gần gũi, dễ đọc và dễ sáng tác.
- Thơ 5 chữ có thể viết về nhiều chủ đề khác nhau, từ tình cảm, con người, thiên nhiên đến các sự kiện xã hội
- Thơ 5 chữ thường ngắt nhịp 1/4 hoặc 4/1, 3/2 hoặc 2/3 và sử dụng vần lưng
Khi gặp lại vầng trăng trong một tình huống đột ngột, nhà thơ đã có cảm xúc như thế nào?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc các khổ thơ nói về cuộc gặp gỡ giữa nhân vật trữ tình với vầng trăng, xác định những từ ngữ diễn tả cảm xúc.
Lời giải chi tiết
Khi gặp lại vầng trăng trong tình huống đột ngột, nhà thơ xúc động, bồi hồi, rưng rưng và nhớ lại những kỉ niệm gắn bó với đồng, bể, sông, rừng trong quá khứ.
Giải thích:
Các từ ngữ: "có cái gì rưng rưng", "đủ cho ta giật mình" cho thấy nhân vật trữ tình vô cùng xúc động, bất ngờ khi gặp lại vầng trăng. Cuộc gặp gỡ ấy làm sống dậy những kỉ niệm đẹp và nghĩa tình của một thời đã qua.
Câu 3
Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong khổ thơ sau:
“Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ và phân tích tác dụng đối với nội dung, cảm xúc.
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ so sánh: "như là đồng là bể / như là sông là rừng".
- Tác dụng:
+ Gợi lên những kỉ niệm của nhân vật trữ tình về quãng đời gắn bó với thiên nhiên và những năm tháng chiến tranh.
+ Nhấn mạnh cảm xúc bồi hồi, xúc động khi gặp lại vầng trăng.
+ Làm cho hình ảnh thơ giàu sức gợi, giúp người đọc cảm nhận rõ sự thức tỉnh của nhân vật trước những nghĩa tình trong quá khứ.
Giải thích:
Việc so sánh cảm xúc hiện tại với đồng, bể, sông, rừng đã khơi dậy cả một không gian kí ức rộng lớn. Qua đó, nhà thơ thể hiện sự nhớ thương và trân trọng những năm tháng đã qua.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Em hiểu như thế nào về ý nghĩa của hình ảnh “ánh trăng im phăng phắc”?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc khổ thơ cuối, phân tích ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh "ánh trăng im phăng phắc".
Lời giải chi tiết
Hình ảnh "ánh trăng im phăng phắc" tượng trưng cho quá khứ nghĩa tình, thiên nhiên và những con người từng gắn bó với nhân vật trữ tình. Sự im lặng của ánh trăng không phải là sự lạnh lùng mà là một sự bao dung, vị tha, âm thầm nhắc nhở con người về những giá trị đã từng có. Chính sự im lặng ấy khiến nhân vật trữ tình "giật mình", nhận ra sự vô tình của bản thân và thức tỉnh lương tâm.
Giải thích:
Ánh trăng vẫn "tròn vành vạnh", vẫn thủy chung dù con người đã lãng quên. Hình ảnh ấy mang ý nghĩa cho sự thủy chung của quá khứ và lời nhắc nhở con người phải biết sống ân nghĩa, biết trân trọng cội nguồn, kỉ niệm.
Mở rộng
Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Câu chuyện trong bài thơ trên muốn nhắc nhở chúng ta điều gì về thái độ sống?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Rút ra thông điệp của bài thơ từ diễn biến cảm xúc của nhân vật trữ tình và ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh vầng trăng.
Lời giải chi tiết
Gợi ý: Bài thơ nhắc nhở chúng ta phải sống ân nghĩa, thủy chung, biết trân trọng quá khứ và những người đã từng gắn bó, giúp đỡ mình. Con người không nên vì cuộc sống đầy đủ, hiện đại mà quên đi những năm tháng gian khó hay những nghĩa tình sâu nặng. Đồng thời, mỗi người cần biết nhìn lại bản thân và học cách sống biết ơn.
Giải thích:
Qua cuộc gặp gỡ với vầng trăng, nhân vật trữ tình nhận ra sự vô tình của mình và thức tỉnh về lẽ sống. Bài thơ gửi đến người đọc bài học về lòng biết ơn, sự thủy chung và hãy luôn nhớ về những kỉ niệm đẹp trong quá khứ.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Danh sách bình luận