Đọc hiểu Mẹ (Đỗ Trung Quân) | Luyện đề đọc hiểu Văn 7
Con sẽ không đợi một ngày kia
khi mẹ mất đi mới giật mình khóc lóc
Những dòng sông trôi đi có trở lại bao giờ?
Con hốt hoảng trước thời gian khắc nghiệt
Chạy điên cuồng qua tuổi mẹ già nua
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Con sẽ không đợi một ngày kia
khi mẹ mất đi mới giật mình khóc lóc
Những dòng sông trôi đi có trở lại bao giờ?
Con hốt hoảng trước thời gian khắc nghiệt
Chạy điên cuồng qua tuổi mẹ già nua
mỗi ngày qua con lại thấy bơ vơ
ai níu nổi thời gian?
ai níu nổi?
Con mỗi ngày một lớn lên
Mẹ mỗi ngày thêm già cỗi
Cuộc hành trình thầm lặng phía hoàng hôn.
....ta quên mất thềm xưa dáng mẹ ngồi chờ
giọt nước mắt già nua không ứa nổi
ta mê mải trên bàn chân rong ruổi
mắt mẹ già thầm lặng dõi sau lưng
Khi gai đời đâm ứa máu bàn chân
mấy kẻ đi qua
mấy người dừng lại?
Sao mẹ già ở cách xa đến vậy
trái tim âu lo đã giục giã đi tìm
ta vẫn vô tình
ta vẫn thản nhiên?
(Đỗ Trung Quân, Mẹ, 1986)
Câu 1
Nhân vật trữ tình trong đoạn thơ là ai?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc đoạn thơ, xác định người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ qua các đại từ xưng hô hoặc lời tâm sự.
Lời giải chi tiết
Nhân vật trữ tình: người con.
Giải thích:
Trong đoạn thơ, nhân vật xưng "con" và "ta" trực tiếp bộc lộ những suy nghĩ, cảm xúc về mẹ, về sự trôi chảy của thời gian và nỗi ân hận vì chưa quan tâm mẹ nhiều hơn. Vì vậy, nhân vật trữ tình của đoạn thơ là người con.
Mở rộng
Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.
Những câu thơ sau cho thấy nhà thơ đã nhận ra được điều gì?
“Khi gai đời đâm ứa máu bàn chân
mấy kẻ đi qua
mấy người dừng lại?
Sao mẹ già ở cách xa đến vậy
trái tim âu lo đã giục giã đi tìm”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ những hình ảnh, chi tiết trong đoạn thơ để xác định điều tác giả nhận ra sau những trải nghiệm của cuộc sống.
Lời giải chi tiết
Điều nhà thơ nhận ra trong những câu thơ đó là: Khi ta thất bại, vấp ngã trên đường đời, trong lúc nhiều người xung quanh thờ ơ, dửng dưng thì mẹ dẫu ở cách xa ta vẫn dõi theo, lo lắng.
Giải thích:
Hình ảnh "gai đời đâm ứa máu bàn chân" tượng trưng cho những khó khăn, đau khổ trong cuộc sống. Qua đó, nhà thơ nhận ra rằng không phải ai cũng sẵn sàng sẻ chia khi mình gặp hoạn nạn, nhưng mẹ thì luôn đau đáu lo lắng, hướng về con bằng tình yêu thương vô điều kiện.
Câu 3
Chỉ ra và làm rõ tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ sau:
“Con hốt hoảng trước thời gian khắc nghiệt
Chạy điên cuồng qua tuổi mẹ già nua”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong câu thơ, sau đó phân tích tác dụng của biện pháp ấy đối với nội dung và cảm xúc.
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ trong 2 câu thơ là nhân hóa: “thời gian...chạy điên cuồng qua tuổi mẹ già nua”: dùng cụm từ “chạy điên cuồng” vốn miêu tả hành động của con người cho “thời gian”.
- Tác dụng:
+ Khiến câu thơ gợi hình, gợi cảm, cụ thể hóa bước đi của thời gian.
+ Khẳng định thời gian trôi qua nhanh chóng như một kẻ vô tâm, vô tình cướp đi của con người tuổi trẻ, sức khỏe...
+ Làm nổi bật tâm trạng hốt hoảng, sự thảng thốt của nhà thơ khi nhận ra tuổi già ập đến với mẹ thật nhanh, và thời gian xa mẹ càng gần... Qua đó, nhắc nhở những người con hãy trân trọng những năm tháng quý giá còn có mẹ.
Giải thích:
Tác giả đã gán cho "thời gian" hành động "chạy điên cuồng" của con người, qua đó làm nổi bật sự trôi chảy nhanh chóng và khắc nghiệt của thời gian. Điều đó khiến người con bàng hoàng khi nhận ra tuổi già đang đến với mẹ từng ngày và thời gian được ở bên mẹ ngày càng ít đi.
Mở rộng
- Nhân hoá là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.
- Có ba kiểu nhân hoá thường gặp là:
+ Dùng những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật.
+ Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.
Tình cảm, suy tư nào của nhà thơ được bộc lộ trong đoạn trích trên khiến em đồng cảm sâu sắc nhất?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc toàn bộ đoạn thơ, xác định những tình cảm, suy nghĩ nổi bật của tác giả, sau đó lựa chọn nội dung khiến bản thân đồng cảm nhất và lí giải.
Lời giải chi tiết
- Trong đoạn thơ trên, nhà thơ Đỗ Trung Quân bộc lộ tình cảm sâu sắc và suy tư về sự vô tình, thờ ơ của mình đối với mẹ khi bà ngày càng già đi. Đây chính là những tình cảm khiến người đọc đồng cảm nhất.
+ Nhà thơ thể hiện sự hối tiếc khi không nhận ra tình yêu thương, sự hi sinh của mẹ khi còn có cơ hội. Lời thơ cho thấy nỗi ân hận sâu sắc khi đã không dành đủ thời gian và sự quan tâm cho mẹ trong lúc bà còn sống.
+ Nhà thơ cảm thấy hốt hoảng trước sự khắc nghiệt của thời gian. Ông nhận ra rằng thời gian không chờ đợi ai, và sự già đi của mẹ là điều không thể tránh khỏi.
+ Ông tự trách mình vì đã quá mải mê với cuộc sống riêng mà bỏ quên mẹ. Sự thờ ơ này làm tăng thêm nỗi đau và sự ân hận khi nhận ra rằng mẹ đã luôn ở đó, lo lắng và dõi theo từng bước chân của mình.
+ Những tình cảm và suy tư này khiến ta nhận ra tầm quan trọng của việc trân trọng và yêu thương mẹ khi còn có thể. Đừng để đến khi quá muộn mới nhận ra và hối tiếc vì những gì đã bỏ lỡ.
Giải thích:
Tác giả cho rằng:"ta vẫn vô tình/ ta vẫn thản nhiên?", tự trách mình vì đã chưa trân trọng khoảng thời gian còn được ở bên mẹ. Đồng thời, sự hốt hoảng trước bước đi của thời gian thể hiện nỗi lo sợ sẽ không còn nhiều cơ hội để báo hiếu mẹ.
Mở rộng
- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.
- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...
- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.
Theo em, qua đoạn thơ tác giả muốn gửi đến người đọc những thông điệp gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Từ nội dung và cảm xúc của đoạn thơ, khái quát những bài học, thông điệp mà tác giả muốn gửi gắm đến người đọc.
Lời giải chi tiết
- Sự hi sinh và tình yêu thương mà mẹ dành cho con là không gì có thể so sánh được
- Hãy yêu thương cha mẹ khi còn có thể. Đừng để đến khi cha mẹ mất đi rồi thì hối tiếc cũng không kịp nữa.
- Thời gian vô cùng khắc nghiệt. Nó có thể làm thay đổi mọi thứ.
- Hãy quý trọng thời gian và dành nhiều thời gian cho gia đình và những người thân yêu của mình.
-...
Giải thích:
Qua nỗi day dứt của người con trước sự già đi của mẹ và sự khắc nghiệt của thời gian, tác giả muốn nhắn nhủ rằng mỗi người cần biết yêu thương, chăm sóc và bày tỏ lòng biết ơn với cha mẹ ngay khi còn có cơ hội. Nếu để thời gian trôi qua trong sự vô tâm thì khi nhận ra ta cũng không thể lấy lại những ngày tháng đã mất.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Dọc mé chiều đi suốt bờ cỏ may
Cỏ may trắng ngủ miền cả gió
Con cào cào xanh hiền lành bé nhỏ
Rong chơi một mình
Nằm gửi mắt luồn trong sắc cỏ
Mỏng cánh chuồn dạo nhạc giữa vùng hoang
Danh sách bình luận