Đọc hiểu Sang thu (Hữu Thỉnh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 7

Sự biến đổi của đất trời lúc sang thu được nhà thơ cảm nhận lần đầu tiên từ một mùi hương: “Bỗng nhận ra hương ổi”

Giải thích:

Từ “bỗng” cho thấy sự phát hiện bất ngờ, còn “hương ổi” là dấu hiệu quen thuộc của mùa thu ở làng quê. Nhờ mùi hương ấy, nhà thơ nhận ra sự thay đổi của đất trời khi thu đến.

- BPTT: nhân hóa.

- Tác dụng:

+ Làm cho hành động của sự vật "sương" trong cách diễn đạt trở nên sinh động, hấp dẫn hơn.

+ Thể hiện sâu sắc sự cố ý chậm lại của sương, không đi nhanh chóng vội vã mà từ từ đến với đất trời cùng mùa thua.

Giải thích:

Từ “chùng chình” vốn dùng để chỉ dáng vẻ chậm rãi của con người, nhưng ở đây lại dùng để miêu tả sương. Điều này khiến làn sương như có tâm trạng, có bước đi chậm rãi qua ngõ, làm nổi bật sự chuyển mùa rất nhẹ nhàng và tinh tế.

Sấm và hình ảnh hàng cây đứng tuổi ở đây chính là hình ảnh ẩn dụ, chứa đựng suy nghĩ và triết lý về con người và cuộc đời.

- Hình ảnh ẩn dụ “sấm”:

+ Nghĩa thực: hiện tượng tự nhiên của thời tiết. -> Hình ảnh thực của tự nhiên sang thu sấm thưa thớt, không còn dữ dội làm lay động hàng cây nữa.

+ Nghĩa ẩn dụ: Những vang động bất thường của ngoại cảnh, của cuộc đời

- Hình ảnh ẩn dụ “Hàng cây đứng tuổi”

+ Nghĩa thực: hình ảnh tả thực của tự nhiên về những cây cổ thụ lâu năm.

+ Nghĩa ẩn dụ: thế hệ những con người từng trải đã từng vượt qua những khó khăn, những thăng trầm của cuộc đời.

=> Cả hai câu thơ: “Sấm cũng bớt bất ngờ/ Trên hàng cây đứng tuổi” để nói về lắng đọng rất suất để nhận ra xao động mơ hồ huyền ảo của thiên nhiên và những sự xôn xao, bâng khuâng sâu lắng con người. Hai câu thơ cuối nói về hình ảnh con người trải qua biến cố thử thách sẽ có kinh nghiệm, trở nên hiểu mình, hiểu người và hiểu đời hơn.

Giải thích:

Khi sang thu, sấm không còn dữ dội như mùa hạ, vì vậy “hàng cây đứng tuổi” cũng ít bị bất ngờ trước tiếng sấm. Từ hình ảnh thiên nhiên này, nhà thơ gợi ra suy ngẫm: con người khi đã từng trải sẽ bình tĩnh, vững vàng hơn trước những biến động của cuộc đời.

Mạch cảm xúc của bài thơ: Sang thu là bức thông điệp lúc giao mùa, mùa hạ dần qua, mùa thu tới, khoảnh khắc ấy được diễn tả bằng sự rung cảm tinh tế, những trải nghiệm sâu sắc của nhà thơ. Mạch cảm xúc xuyên suốt với nội dung độc đáo nổi bật: cảm nhận về thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa và suy ngẫm về đời người khi sang thu.

Giải thích:

- Khổ 1: nhà thơ bất ngờ nhận ra dấu hiệu thu đến.

- Khổ 2: cảnh vật chuyển mình rõ rệt khi giao mùa.

- Khổ 3: từ thiên nhiên, nhà thơ suy ngẫm về sự trưởng thành của con người.

- Từ “dềnh dàng” gợi trạng thái chậm, thong thả, êm đềm. 

- Cụm từ “bắt đầu vội vã” gợi hình ảnh những cánh chim khẩn trương, hối hả chuẩn bị cho sự thay đổi của thời tiết. 

⇒ Hai hình ảnh đối lập này góp phần làm nổi bật những chuyển biến của thiên nhiên trong khoảnh khắc giao mùa từ hạ sang thu. 

Giải thích:

Nhà thơ sử dụng từ “dềnh dàng” để diễn tả nhịp chảy chậm rãi của dòng sông khi mùa hạ sôi động đã qua. Trong khi đó, cụm từ “bắt đầu vội vã” lại diễn tả sự khẩn trương của đàn chim trước khi thu đến. Sự đối lập giữa trạng thái chậm rãi của dòng sông và hối hả của cánh chim đã làm cho bức tranh thiên nhiên trở nên sinh động, đồng thời thể hiện sự quan sát tinh tế và cảm nhận nhạy bén của nhà thơ trước những tín hiệu sang thu.