Đọc hiểu Đôi bàn tay mẹ (Trương Trọng Nghĩa) | Luyện đề đọc hiểu Văn 7
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: ĐÔI BÀN TAY MẸ
(1) Cầm tay mẹ đưa lên mũi
Con nghe mùi bùn non những ngày mẹ cấy đồng sâu ruộng cạn
Có mùi khét nắng những buổi trưa đổ lửa
Và mùi hoa bưởi thoang thoảng mẹ gội đầu lúc chiều hôm
Có mùi tanh nồng của những con sặc con rô mẹ bắt ngoài đồng
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
ĐÔI BÀN TAY MẸ
(1) Cầm tay mẹ đưa lên mũi Con nghe mùi bùn non những ngày mẹ cấy đồng sâu ruộng cạn Có mùi khét nắng những buổi trưa đổ lửa Và mùi hoa bưởi thoang thoảng mẹ gội đầu lúc chiều hôm Có mùi tanh nồng của những con sặc con rô mẹ bắt ngoài đồng Có hương gạo mới trên bếp hồng mỗi tối Có mùi khói nồng nàn rơm rạ Và mùi dầu phong thấp mẹ xoa mỗi đêm…
(2) Bàn tay có ngón vắn, ngón dài Nhưng tình thương mẹ dành cho đứa nào cũng vậy Đôi bàn tay suốt đời lam lũ Suốt một đời mẹ chẳng đi đâu Chỉ quanh quẩn, xóm làng ruộng rẫy…
(3) Đôi bàn tay mẹ Dẫu đầy những vết chai lồi lõm như bờ ruộng tháng ba Khi áp vào má bỗng thấy mình bé lại Đôi bàn tay vuốt tóc con êm như ru…
(4) Đôi bàn tay mẹ Dẫu ngón trỏ bám phèn Ngón giữa lấm lem Ngón út dính đầy mủ chuối Mẹ vẫn luôn dạy các con giữ mình sạch trong…
(Trương Trọng Nghĩa, Những mảnh ghép không logic, NXB Văn Nghệ, 2006)
Câu 1
Xác định thể thơ của văn bản
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào số chữ mỗi dòng, cách ngắt nhịp, vần điệu có cố định hay không.
Lời giải chi tiết
Thể thơ tự do
Giải thích:
Các dòng thơ không đều số chữ, nhịp điệu linh hoạt, không tuân theo luật vần cụ thể.
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Liệt kê đầy đủ theo trình tự xuất hiện trong đoạn thơ.
Lời giải chi tiết
Những mùi hương: “mùi bùn non, mùi khét nắng, mui hoa bưởi, mùi tanh nồng, mùi hương gạo, mùi khói rơm, mùi dầu phong thấp.”
Giải thích:
Đoạn thơ liệt kê hàng loạt mùi gắn với lao động và sinh hoạt của mẹ.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Nhận xét về tình cảm của tác giả đối với mẹ được thể hiện trong văn bản trên.
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Xác định cảm xúc qua từ ngữ miêu tả (trân trọng, nâng niu, so sánh…).
- Khái quát thành nhận xét chung về tình cảm của tác giả.
Lời giải chi tiết
Qua đoạn thơ trên, ta cảm nhận được tình yêu thương, sự quý trọng và biết ơn của tác giả dành cho mẹ. Tác giả cảm nhận và nâng niu từng vết chai, từng mùi hương trên đôi tay mẹ
Giải thích:
Tác giả không né tránh những vết chai, mùi lam lũ mà còn nâng niu, trân quý chúng. Điều đó thể hiện tình yêu thương sâu sắc, sự biết ơn và kính trọng đối với mẹ.
Mở rộng
- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.
=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.
- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.
Từ suy ngẫm của tác giả “Mẹ vẫn luôn dạy các con giữ mình sạch trong...”, theo em, thế trẻ cần làm gì để giữ gìn sự “sạch trong” trong tâm hồn giữa cuộc sống nhiều biến động ngày nay.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Giải thích “sạch trong” (tâm hồn trong sáng, sống đúng đắn).
- Cần nuôi dưỡng tâm hồn bằng lòng nhân ái, sự chân thành và tình yêu thương
- Cần trau dồi tri thức, tư duy tích cực
- Cần xây dựng lối sống lành mạnh, nhân văn…
Giải thích:
Lời dạy của mẹ hướng con tới lối sống đạo đức, không bị tha hóa bởi vật chất => cần rèn bản lĩnh, sống nhân ái, học tập tích cực giúp giữ gìn sự “sạch trong”
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Hình ảnh trung tâm được khắc họa trong văn bản trên là gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định hình ảnh xuất hiện nhiều lần và là đối tượng được tác giả tập trung miêu tả xuyên suốt bài thơ.
Lời giải chi tiết
Hình ảnh trung tâm được khắc họa trong bài thơ là: đôi bàn tay mẹ.
Giải thích:
Xuyên suốt bài thơ, tác giả miêu tả đôi bàn tay mẹ qua những mùi hương, những vết chai sần, sự lam lũ và tình yêu thương bao la dành cho con. Qua hình ảnh đôi bàn tay, người mẹ hiện lên với biết bao hi sinh, vất vả.
Mở rộng
Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ sau:
“Đôi bàn tay mẹ
Dẫu đầy những vết chai lồi lõm như bờ ruộng tháng ba”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định dấu hiệu của biện pháp tu từ trong câu thơ
Lời giải chi tiết
Biện pháp tu từ được sử dụng trong hai dòng thơ là biện pháp so sánh: So sánh “những vết chai lồi lõi trên đôi bàn tay mẹ” với “bờ ruộng tháng ba”.
Giải thích:
Phép so sánh giúp hình ảnh đôi bàn tay mẹ hiện lên cụ thể, sinh động hơn; làm nổi bật sự chai sần, thô ráp do những năm tháng lao động vất vả; qua đó thể hiện sự xúc động, yêu thương và biết ơn của tác giả đối với mẹ.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Dọc mé chiều đi suốt bờ cỏ may
Cỏ may trắng ngủ miền cả gió
Con cào cào xanh hiền lành bé nhỏ
Rong chơi một mình
Nằm gửi mắt luồn trong sắc cỏ
Mỏng cánh chuồn dạo nhạc giữa vùng hoang
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận