Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 7 | Luyện đề đọc hiểu lớp 7

Đọc hiểu Tục ngữ thời tiết | Luyện đề đọc hiểu Văn 7

Đêm tháng Năm, chưa nằm đã sáng, Ngày tháng Mười, chưa cười đã tối.

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

Đêm tháng Năm, chưa nằm đã sáng, Ngày tháng Mười, chưa cười đã tối.

(In trong Kho tàng tục ngữ người Việt, NXB Văn hóa thông tin, 2002)

Câu 1

Đặc điểm hình thức nào giúp em nhận biết câu trên là tục ngữ?

Phương pháp giải

– Nhận diện đặc điểm của tục ngữ: ngắn gọn, vần nhịp, hàm ý sâu sắc.
– Dựa vào cấu trúc và cách diễn đạt.

Lời giải chi tiết

Câu trên là tục ngữ vì có kết cấu ngắn gọn, có nhịp điệu, vần đối cân xứng (“Đêm tháng Năm / chưa nằm đã sáng”, “Ngày tháng Mười / chưa cười đã tối”) và hàm chứa kinh nghiệm dân gian.

Giải thích:

- Câu có dung lượng ngắn gọn.

- Có vần, nhịp rõ ràng, kết cấu đối xứng.

- Diễn đạt một kinh nghiệm quen thuộc của nhân dân.

Mở rộng

- Tục ngữ thuộc loại sáng tác ngôn từ dân gian, là những câu nói ngắn gọn, nhịp nhàng, cân đối, thường có vần điệu, đúc kết nhận thức về tự nhiên và xã hội, kinh nghiệm về đạo đức và ứng xử trong đời sống.

- Tục ngữ Việt Nam hết sức phong phú và đa dạng, thông thường một số nội dung chính qua các câu tục ngữ gồm có:

+ Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất

+ Tục ngữ về con người và xã hội

+ Tục ngữ thể hiện triết lý dân gian

- Tục ngữ có hình thức ngắn gọn, có nhịp điệu, hình ảnh, hầu hết đều có vần và thường là vần lưng

Link tham khảo: Tục ngữ là gì? Đặc điểm của tục ngữ

Câu 2

Em hiểu như thế nào về nội dung câu tục ngữ này?

Xem lời giải

Phương pháp giải

– Giải nghĩa từng vế của câu.

– Xác định nội dung kinh nghiệm dân gian.

Lời giải chi tiết

Câu tục ngữ thể hiện kinh nghiệm dân gian về thời tiết và độ dài ngày đêm theo mùa: Tháng Năm đêm ngắn (vì mùa hè), còn tháng Mười đêm dài (vì mùa đông), nhằm giúp con người điều chỉnh công việc và sinh hoạt phù hợp.

Giải thích:

- “Đêm tháng Năm” nói về mùa hè nên đêm ngắn.

- “Ngày tháng Mười” nói về mùa đông nên ngày ngắn, đêm dài.

=> Câu tục ngữ phản ánh quy luật tự nhiên theo mùa.

Mở rộng

- Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất được sinh ra khi mà con người lao động và có sự đấu tranh với thiên nhiên và ông cha ta đúc kết lại thành những kinh nghiệm riêng. Cho đến tận ngày nay, nó luôn được lưu truyền phổ biến rộng rãi và trở thành một lĩnh vực tri thức về khoa học dân gian.

Link tham khảo: Tục ngữ là gì? Đặc điểm của tục ngữ

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được sử dụng ở câu tục ngữ trên.

Xem lời giải

Phương pháp giải

– Xác định biện pháp tu từ: so sánh, đối lập.

– Phân tích tác dụng.

Lời giải chi tiết

Câu tục ngữ sử dụng phép đối lập giữa “Đêm tháng Năm” và “Ngày tháng Mười”, cùng các hình ảnh mang tính cường điệu (“chưa nằm đã sáng”, “chưa cười đã tối”), giúp nhấn mạnh sự khác biệt giữa thời gian ngày – đêm theo mùa, đồng thời làm cho lời khuyên dễ nhớ, sinh động.

Giải thích:

Phép đối lập làm nổi bật sự khác nhau giữa hai mùa.

Nói quá giúp tăng sức gợi hình, gợi cảm.

Mở rộng

Phép đối là cách sử dụng những từ ngữ, hình ảnh, các thành phần câu, vế câu song song, cân đối trong lời nói nhằm tạo hiệu quả diễn đạt: nhấn mạnh về ý, gợi liên tưởng, gợi hình ảnh sinh động, tạo nhịp điệu cho lời nói, biểu đạt cảm xúc, tư tưởng,…

Câu 4

Chép lại một câu tục ngữ cùng chủ đề với câu tục ngữ đã cho.

Xem lời giải