Đọc hiểu Mẹ và quả (Nguyễn Khoa Điềm) | Luyện đề đọc hiểu Văn 7
Những mùa quả mẹ tôi hái được
Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng
Những mùa quả lặn rồi lại mọc
Như mặt trời, khi như mặt trăng.
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
MẸ VÀ QUẢ
Những mùa quả mẹ tôi hái được
Mẹ vẫn trông vào tay mẹ vun trồng
Những mùa quả lặn rồi lại mọc
Như mặt trời, khi như mặt trăng.
Lũ chúng tôi từ tay mẹ lớn lên
Còn những bí và bầu thì lớn xuống
Chúng mang dáng giọt mồ hôi mặn
Rỏ xuống lòng thầm lặng mẹ tôi.
Và chúng tôi, một thứ quả trên đời
Bảy mươi tuổi mẹ đợi chờ được hái
Tôi hoảng sợ ngày bàn tay mẹ mỏi
Mình vẫn còn một thứ quả non xanh?
(Mẹ và quả, Nguyễn Khoa Điềm, NXB Văn Học, 2012)
Câu 1
Nêu căn cứ để xác định thể thơ trong bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc bài thơ, đếm số tiếng trong các dòng thơ và quan sát cách gieo vần, ngắt nhịp để xác định thể thơ.
Lời giải chi tiết
Số chữ trong các dòng không bằng nhau là dấu hiệu để xác định thể thơ tự do trong đoạn trích.
Giải thích:
Trong bài thơ, các dòng thơ có độ dài khác nhau nên thuộc thể thơ tự do.
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Hình ảnh quả trong bài thơ biểu tượng cho điều gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ bài thơ, chú ý các hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng và đặt chúng trong mối quan hệ với nội dung toàn bài.
Lời giải chi tiết
Hình ảnh quả trong bài thơ biểu tượng cho những người con.
Giải thích:
Ở khổ thơ cuối, tác giả viết: "Và chúng tôi, một thứ quả trên đời". Câu thơ đã trực tiếp khẳng định "quả" là hình ảnh ẩn dụ chỉ những người con - thành quả của tình yêu thương, sự hi sinh và công lao nuôi dưỡng của mẹ.
Mở rộng
Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.
Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh trong hai dòng thơ:
“Những mùa quả lặn rồi lại mọc
Như mặt trời, khi như mặt trăng.”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định biện pháp tu từ được sử dụng, sau đó phân tích tác dụng đối với nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ.
Lời giải chi tiết
Biện pháp tu từ so sánh: So sánh “những mùa quả” với “mặt trời, mặt trăng”.
- Tác dụng:
+ Làm nổi bật những chăm sóc yêu thương của mẹ dành cho các con. Đó là những mặt trời, mặt trăng mang theo bao tình yêu và hi vọng của mẹ.
+ Tăng sức gợi cảm, hấp dẫn cho bài thơ.
Giải thích:
Hình ảnh "mặt trời, mặt trăng" là những sự vật quen thuộc luôn tuần hoàn trong tự nhiên. So sánh "những mùa quả" với "mặt trời, mặt trăng" giúp người đọc cảm nhận được sự nối tiếp của những mùa quả cũng như sự hi sinh âm thầm, bền bỉ của mẹ trong suốt cuộc đời để chăm sóc, nuôi dưỡng con.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình tôi trong bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc toàn bài thơ, theo dõi sự thay đổi trong suy nghĩ và cảm xúc của nhân vật trữ tình từ đầu đến cuối bài.
Lời giải chi tiết
Sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình tôi trong bài thơ:
- Nhớ về tuổi thơ với hình ảnh mẹ vất vả, lam lũ nuôi nấng con bằng tình yêu thương vô bờ.
- Day dứt khi nghĩ về hiện tại, mình vẫn chưa được khôn lớn trưởng thành như mẹ mong đợi, chưa đền đáp được công ơn của mẹ.
Giải thích:
Cảm xúc của nhân vật trữ tình phát triển từ sự hồi tưởng về những năm tháng mẹ chăm chút từng mùa quả, đến sự thấu hiểu công lao nuôi con của mẹ. Khi nghĩ đến tuổi già của mẹ và hình ảnh "mình vẫn còn một thứ quả non xanh", nhân vật trữ tình bộc lộ nỗi ân hận, tự nhắc nhở bản thân phải trưởng thành hơn để xứng đáng với sự hi sinh của mẹ.
Mở rộng
- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.
=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.
- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.
Từ tâm trạng của nhân vật trữ tình tôi khi nghĩ về mẹ, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về trách nhiệm của người con trong gia đình (trình bày trong khoảng từ 5 đến 7 dòng)
Xem lời giải
Phương pháp giải
Liên hệ nội dung bài thơ với thực tế cuộc sống, nêu suy nghĩ của bản thân về trách nhiệm của người con trong gia đình bằng một đoạn văn ngắn, mạch lạc.
Lời giải chi tiết
Gợi ý: Người con cần luôn yêu thương, kính trọng và biết ơn cha mẹ, khắc ghi trong lòng những hi sinh to lớn mà cha mẹ dành cho mình. Mỗi người phải chăm chỉ học tập, rèn luyện đạo đức để trở thành công dân tốt, không phụ lòng mong mỏi của cha mẹ. Đồng thời, ta cần quan tâm, chia sẻ, giúp đỡ cha mẹ trong công việc hằng ngày và chăm sóc khi cha mẹ già yếu.
Giải thích:
Đoạn thơ thể hiện nỗi day dứt của người con khi nhận ra mẹ đã già mà bản thân vẫn chưa trưởng thành như mẹ mong đợi. Điều đó nhắc nhở mỗi người phải biết trân trọng tình yêu thương của cha mẹ, sống hiếu thảo và cố gắng hoàn thiện nhân cách bản thân để xứng đáng với công lao sinh thành, dưỡng dục.
Con sẽ không đợi một ngày kia
khi mẹ mất đi mới giật mình khóc lóc
Những dòng sông trôi đi có trở lại bao giờ?
Con hốt hoảng trước thời gian khắc nghiệt
Chạy điên cuồng qua tuổi mẹ già nua
Dọc mé chiều đi suốt bờ cỏ may
Cỏ may trắng ngủ miền cả gió
Con cào cào xanh hiền lành bé nhỏ
Rong chơi một mình
Nằm gửi mắt luồn trong sắc cỏ
Mỏng cánh chuồn dạo nhạc giữa vùng hoang
Danh sách bình luận