Đọc hiểu Dạ khúc vầng trăng tròn (Duy Thông) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: Dạ khúc cho vầng trăng (Duy Thông)
Trăng non ngoài cửa sổ
Mảnh mai như lá lúa
Thổi nhẹ thôi là bay
Con ơi ngủ cho say
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Dạ khúc cho vầng trăng
(Duy Thông)
Trăng non ngoài cửa sổ
Mảnh mai như lá lúa
Thổi nhẹ thôi là bay
Con ơi ngủ cho say
Để trăng thành chiếc lược
Chải nhẹ lên mái tóc
Để trăng thành lưỡi cày
Rạch bầu trời khuya nay
Trăng thấp thoáng cành cây
Tìm con ngoài của sồ
Cửa nhà mình bé quá
Trăng lặn trước mọi nhà
Vai mẹ thành võng đưa
Theo con vào giấc ngủ
Trăng thành con thuyền nhỏ
Đến bến bờ tình yêu ...
Câu 1
Bài thơ được viết theo thể thơ nào?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đếm số chữ mỗi dòng thơ, chú ý cách ngắt nhịp.
Nếu mỗi dòng 5 chữ => xác định là thể thơ năm chữ.
Lời giải chi tiết
Thể thơ năm chữ
Giải thích:
Các dòng thơ đều có 5 tiếng (“Trăng non ngoài cửa sổ”, “Mảnh mai như lá lúa”…), nhịp điệu đều đặn.
Mở rộng
- Thơ 5 chữ còn được biết đến với tên gọi thơ ngũ ngôn, là một thể thơ quen thuộc và phổ biến trong văn học Việt Nam. Mỗi câu thơ đều có năm chữ (âm tiết), kết hợp nhịp nhàng với vần và nhịp điệu, tạo nên cảm giác gần gũi, dễ đọc và dễ sáng tác.
- Thơ 5 chữ có thể viết về nhiều chủ đề khác nhau, từ tình cảm, con người, thiên nhiên đến các sự kiện xã hội
- Thơ 5 chữ thường ngắt nhịp 1/4 hoặc 4/1, 3/2 hoặc 2/3 và sử dụng vần lưng
- Dựa vào nghĩa gốc của từ Hán Việt và ngữ cảnh bài thơ (đêm, lời ru).
- Suy ra nghĩa phù hợp với nội dung văn bản.
Lời giải chi tiết
Từ “dạ khúc”: tác phẩm âm nhạc có nội dung u buồn hay mơ màng thích hợp cho đêm khuya
Giải thích:
“Dạ” là đêm, “khúc” là bản nhạc => “dạ khúc” là bản nhạc dành cho đêm, thường mang sắc thái mơ màng, êm dịu. Nghĩa này phù hợp với không gian bài thơ là lời ru đêm của mẹ.
Mở rộng
- Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị.
- Có thể hiểu nghĩa của từ chính là nội dung mà từ biểu thị để giúp chúng ta có thể hiểu và nhận diện được nội dung từ đó.
Các hình ảnh: “trăng non, lá lúa, chiếc lược, mái tóc…” trong bài thơ là những hình ảnh như thế nào?
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Liệt kê các hình ảnh trong đề.
- Nhận xét đặc điểm chung: nguồn gốc (đời sống), sắc thái cảm xúc (ấm áp, gần gũi).
Lời giải chi tiết
Là những hình ảnh gần gũi, quen thuộc, ấm áp tình mẹ
Giải thích:
Các hình ảnh như “trăng non, lá lúa, chiếc lược, mái tóc…” đều quen thuộc trong đời sống hằng ngày. Chúng gợi cảm giác dịu dàng, gần gũi, thể hiện tình mẹ ấm áp nên đáp án là phù hợp.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Chỉ ra và phân tích giá trị biểu đạt của biện pháp tu từ so sánh trong khổ thơ sau:
Trăng non ngoài cửa sồ
Mảnh mai như lá lúa
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Chỉ ra đủ 3 vế so sánh: A – từ so sánh – B.
- Nêu tác dụng: làm rõ đặc điểm + tăng sức gợi hình, gợi cảm.
Lời giải chi tiết
- BPTT so sánh: “trăng non mảnh mai” – “như” – “lá lúa”
- Tác dụng:
+ Hình ảnh trăng non hiện lên vô cùng đáng yêu, duyên dáng, thanh khiết. Trong lời ru con, mẹ đã so sánh trăng non với lá lúa - vật gần gũi, quen thuộc với cuộc sống thường nhật của mẹ để rồi từ đó mẹ muốn ghi dấu trong lòng con về tình yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp, cái giản dị để con thơ lớn lên trong lời ru ngọt ngào của mẹ, lời ru ấm áp đã tưới mát tâm hồn con, thấm vào tuổi thơ con biết bao êm dịu.
+ Biện pháp tu từ so sánh giúp câu thơ sinh động, hấp dẫn cuốn hút bạn đọc nhất là ban đọc nhỏ tuổi.
Giải thích:
So sánh “trăng non mảnh mai như lá lúa” làm nổi bật vẻ nhỏ nhắn, mềm mại của vầng trăng. Hình ảnh lá lúa rất quen thuộc nên giúp câu thơ trở nên sinh động, đồng thời thể hiện tình cảm dịu dàng của mẹ trong lời ru.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Viết đoạn văn trình bày suy nghĩ về bức thông điệp mà tác giả gửi gắm trong bài thơ?
Xem lời giải
Phương pháp giải
- Xác định nội dung chính bài thơ (lời ru, tình mẹ).
- Rút ra thông điệp: tình cảm, bài học sống => viết đoạn ngắn 5–7 dòng.
Lời giải chi tiết
Bài thơ Dạ khúc cho vầng trăng của Duy Thông đã gửi đến bạn đọc bức thông điệp vô cùng sâu sắc. Bài thơ là lời hát ru con ngọt ngào, êm ái của mẹ, lời ru ấm áp, dịu êm đưa con vào gối mềm. Những hình ảnh gần gũi, thân quen theo lời ru của mẹ nhuần thấm vào tâm hồn con đề rồi con lớn lên biết yêu thương, biết sống nghĩa tình, biết trân quý những gì bình dị trong cuộc sống. Qua đó bạn đọc thấm thía hơn tình mẹ ngọt ngào, thiêng liêng, cao cả.
Giải thích:
Bài thơ là lời ru ngọt ngào của mẹ, gửi gắm tình yêu thương và sự chở che dành cho con. Qua những hình ảnh giản dị, tác giả nhấn mạnh giá trị của tình mẹ và nuôi dưỡng tâm hồn con bằng những điều đẹp đẽ, nên thông điệp về tình mẫu tử thiêng liêng là hoàn toàn hợp lí.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: SỐNG NHƯ CHIẾC LÁ (Lương Đình Khoa)
Ừ thì như chiếc lá
Rơi nhẹ vào thinh không
Ngụp xoáy trong lòng sóng
Rồi nổi nhìn mênh mông
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
ĐỈNH NÚI
Trần Đăng Khoa
Ta ngự giữa đỉnh trời
Canh một vùng biên ải
Cho làn sương mong manh
Hóa trường thành vững chãi
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận