Đọc hiểu Búp sen xanh (Sơn Tùng) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Đêm mùa khô, nằm trên sông nước Sài Gòn, anh Ba cảm thấy mát dịu như nằm trước cửa bể Phan Thiết đêm hè

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

Đêm mùa khô, nằm trên sông nước Sài Gòn, anh Ba cảm thấy mát dịu như nằm trước cửa bể Phan Thiết đêm hè. Anh không có cảm giác một chút nào cái khí hậu mùa đông. Sang tháng mười, ở ngoài xứ Nghệ dịp này đã rét, gió Đông Bắc tràn về. Anh ngẫm về những lời Tư Lê nói: Sài Gòn không có thời tiết bốn mùa xuân, hạ, thu, đông, mà chỉ có mùa mưa và mùa khô…

Một đêm khô qua đi nhanh chóng. Một Sài Gòn trần trụi, ồn ào bày ra và choán hết tầm mắt anh Ba. Trên lối về nhà ông già Đờn, Tư Lê đưa anh Ba qua bến cảng Nhà Rồng. Một sự xôn xao mới dấy lên trong tâm trí lúc anh Ba nhìn thấy những con tàu viễn dương sừng sững đậu trước cửa sông, nhả khói trắng lên bầu trời. Anh Ba níu lấy bàn tay Tư Lê, dừng lại ngắm những con tàu mà anh cảm thấy như từng dãy phố nổi nối nhau dằng dặc dài. Đằng mũi, sau lái con tàu hai cột buồm cao ngất nghểu, những dây chằng như bộ rễ cây đa cổ thụ cắm xuống đất sâu. Giữa tàu đột khởi lên một hình khối giống như một tòa nhà nhiều tầng mà nóc của nó là cái tháp chuông.

Anh Ba giọng bâng khuâng:

Loại tàu cá mập này tuồn vào bụng nó vô số là người, là của, anh Tư nhỉ! Tư Lê chỉ tay khắp cảng:

Anh Ba coi, mọi sản vật ở xứ mình đều được đưa về đây để tuôn vô cái bao tử (dạ dày) loài cá mập ấy đó.

Anh Ba nhíu cặp lông mày, trước mắt anh hình ảnh những người thợ già thợ trẻ phụ nữ, trẻ em đông như kiến cỏ, quần áo bê bết đất cát, mồ hôi tràn qua mặt, đầm đìa xuống cổ cháy đen, và trên lưng họ những kiện hàng cao chất ngất.

Anh cảm thấy xót xa lúc một ông lão quấn chiếc khăn rằn, bộ râu sém nắng dài xuống ngực, cả đến cặp lông mày cũng bị nắng táp vàng hươm, mắt ông như muốn lồi ra mỗi lần ông gò lưng kéo chiếc xe bò chất đầy những bao bì căng như bụng bò chửa. Một thiếu phụ khoảng ngoài ba mươi tuổi đẩy sau xe ông lão. Vấp phải một đoạn dây xích, bánh xe bị kênh nghiêng, một bao bì trên nóc xe lăn bịch xuống đất, đứt dây khâu, gạo đổ vung ra. Người thiếu phụ la: “Bể bao rồi, ba ơi!” Hai cha con ông lão hót vội gạo vào ban. Anh Ba và Tư Lê cũng chạy đến giúp một tay. Người thiếu phụ má ửng đỏ mắt e thẹn không dám nhìn thẳng hai người lạ giúp đỡ cha con mình. Ông lão vừa chạm bàn tay hót gạo, vừa nói:

Ơn hai thầy quá! Thầy Hai coi nì… - ông vừa nói vừa chỉ tay về phía con tàu. - Mẹ chúng nó! Gạo xứ mình, chúng nó hốt về nước chúng nó…

(Trích Búp sen xanh- Sơn Tùng, NXB Kim Đồng, năm 2010, tr.278, 279)

 

* Chú thích:

Nhà văn Sơn Tùng (1928- 2021) tên thật là Bùi Sơn Tùng, quê tại huyện Diễn Châu, Nghệ An. Tác phẩm tiêu biểu nhất của ông là tiểu thuyết lịch sử "Búp sen xanh". Đoạn trích thuộc phần đầu của chương 3- Tuổi hai mươi, kể về thời gian Bác Hồ lấy tên là Văn Ba rời Phan Thiết vào Sài Gòn cùng với người bạn là Tư Lê. Khi đến Sài Gòn, chứng kiến một xứ sở phồn hoa đô hội vốn được coi là “Xứ Nam Kì trực trị” của nước Đại Pháp đối lập với cuộc sống khổ cực, lầm than của nhân dân lao động, tâm trí anh Ba man mác những nỗi niềm…

Câu 1

Xác định thể loại của văn bản.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc phần chú thích cuối văn bản và dựa vào đặc điểm nội dung, nhân vật, sự kiện được kể để xác định thể loại. 

Lời giải chi tiết

Thể loại: Truyện lịch sử

Giải thích:

Văn bản trích từ tiểu thuyết Búp sen xanh, kể về nhân vật anh Ba (Chủ tịch Hồ Chí Minh thời trẻ) gắn với sự kiện, bối cảnh lịch sử có thật 

Mở rộng

- Truyện lịch sử là tác phẩm truyện tái hiện những sự kiện, nhân vật ở một thời kì, một giai đoạn lịch sử cụ thể.

- Truyện lịch sử tái hiện sự kiện, nhân vật lịch sử gắn với một khoảng thời gian năm tháng, niên đại, thời đại cụ thể trong quá khứ.

- Không gian truyện lịch sử gắn với thời gian, xác định niên đại, thời đại cụ thể.

- Cốt truyện được xây dựng trên cơ sở các sự kiện đã xảy ra; được tái tạo, hư cấu, sắp xếp theo ý đồ nghệ thuật nhằm thể hiện một chủ đề, tư tưởng nào đó.

- Ngôn ngữ phù hợp với thời đại được miêu tả

Link tham khảo:

Truyện lịch sử là gì? Bối cảnh, cốt truyện, ngôn ngữ truyện lịch sử

Hệ thống nhân vật trong truyện lịch sử 

Câu 2

Chỉ ra những hình ảnh về con người và sự vật đã hiện ra trước mắt anh Ba khi đến cảng Nhà Rồng.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc đoạn văn từ "Tư Lê đưa anh Ba qua bến cảng Nhà Rồng..." đến "...đầm đìa xuống cổ cháy đen", xác định các chi tiết miêu tả sự vật và con người. 

Lời giải chi tiết

Hình ảnh con người và sự vật hiện ra trước mắt anh Ba khi đến cảng Nhà Rồng là:

- “những con tàu viễn dương sừng sững đậu trước cửa sông, nhả khói trắng lên bầu trời”

- “những người thợ già thợ trẻ phụ nữ, trẻ em đông như kiến cỏ, quần áo bê bết đất cát, mồ hôi tràn qua mặt…”

Giải thích:

Đây là những hình ảnh được tác giả miêu tả trực tiếp khi anh Ba đến cảng Nhà Rồng, vừa cho thấy sự nhộn nhịp của bến cảng, vừa phản ánh cuộc sống lao động cực nhọc của nhân dân. 

Mở rộng

- Truyện lịch sử là tác phẩm truyện tái hiện những sự kiện, nhân vật ở một thời kì, một giai đoạn lịch sử cụ thể.

- Truyện lịch sử tái hiện sự kiện, nhân vật lịch sử gắn với một khoảng thời gian năm tháng, niên đại, thời đại cụ thể trong quá khứ.

- Không gian truyện lịch sử gắn với thời gian, xác định niên đại, thời đại cụ thể.

- Cốt truyện được xây dựng trên cơ sở các sự kiện đã xảy ra; được tái tạo, hư cấu, sắp xếp theo ý đồ nghệ thuật nhằm thể hiện một chủ đề, tư tưởng nào đó.

- Ngôn ngữ phù hợp với thời đại được miêu tả

Link tham khảo:

Truyện lịch sử là gì? Bối cảnh, cốt truyện, ngôn ngữ truyện lịch sử

Hệ thống nhân vật trong truyện lịch sử 

Câu 3

Nêu ý nghĩa, tác dụng của thành phần biệt lập được sử dụng trong phần trích sau:

Tư Lê chỉ tay khắp cảng:

- Anh Ba coi, mọi sản vật ở xứ mình đều được đưa về đây để tuôn vô cái bao tử (dạ dày) loài cá mập ấy đó.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc câu văn "…cái bao tử (dạ dày) loài cá mập ấy đó.", xác định thành phần được đặt trong ngoặc đơn và nêu tác dụng của nó. 

Lời giải chi tiết

- Thành phần biệt lập: phụ chú (dạ dày)

- Ý nghĩa, tác dụng: được dùng để giải thích đối với sự vật được nói đến trong câu (cái bao tử)

Giải thích:

Từ "(dạ dày)" bổ sung, thuyết minh cho từ "bao tử", không tham gia vào cấu trúc ngữ pháp chính của câu nên là thành phần phụ chú.

Mở rộng

- Thành phần biệt lập là thành phần phụ có tính độc lập với nòng cốt câu, không tham gia diễn đạt nghĩa sự việc của câu.

- Thành phần biệt lập gồm:

+ Thành phần phụ chú: bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu, thường được tách biệt bằng dấu gạch ngang, dấu phẩy, dấu ngoặc đơn hoặc dấu hai chấm.

+ Thành phần gọi - đáp: gọi đáp, tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp.

+ Thành phần cảm thán: diễn tả cảm xúc của người nói.

+ Thành phần tình thái: diễn tả thái độ, cách đánh giá của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu

Link tham khảo: Thành phần biệt lập là gì? Phân loại thành phần biệt lập 

Câu 4

Qua đoạn trích, em hãy nhận xét về tình cảm của nhân vật anh Ba đối với người và cảnh khi đến bến cảng Nhà Rồng.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc và xác định các chi tiết thể hiện tình cảm của anh Ba với người và cảnh khi đến bến cảng Nhà Rồng

Lời giải chi tiết

Nhận xét về tình cảm của nhân vật anh Ba đối với người và cảnh khi đến bến cảng Nhà Rồng:

- Xôn xao, bâng khuâng, buồn rầu, phẫn nộ khi chứng kiến những con tàu viễn dương đang xếp hàng hóa chở về Pháp.

- Đau đớn, xót xa khi nhìn thấy cảnh nhân dân ta đủ mọi lứa tuổi đang lao động khổ sai cực nhọc.

- Yêu thương, cảm thông và giúp đỡ những con người nghèo khổ, vất vả.

=> Đó là những tình cảm, cảm xúc mạnh mẽ, xuất phát từ tình yêu quê hương đất nước tha thiết, nồng nàn của nhân vật. Những tình cảm ấy thật đáng trân trọng.

Giải thích:

Các chi tiết như "xót xa", "chạy đến giúp một tay", "nhíu cặp lông mày" cho thấy anh Ba luôn đồng cảm với nỗi khổ của nhân dân và đau đáu trước cảnh đất nước bị áp bức. 

Mở rộng

- Truyện lịch sử là tác phẩm truyện tái hiện những sự kiện, nhân vật ở một thời kì, một giai đoạn lịch sử cụ thể.

- Trong truyện lịch sử, nhân vật chính thường là những nhân vật mà cuộc sống, sự nghiệp của họ có ảnh hưởng đến tiến trình lịch sử của một dòng tộc, một quốc gia,… tên tuổi, công trạng được ghi chép trong lịch sử.

- Nhân vật phụ trong truyện thường do người viết bổ sung, có thể không có vai trò quan trọng về lịch sử, nhưng cần thiết cho việc làm nổi bạt sự kiện, nhân vật chính.

Link tham khảo:

Truyện lịch sử là gì? Bối cảnh, cốt truyện, ngôn ngữ truyện lịch sử

Hệ thống nhân vật trong truyện lịch sử 

Câu 5

Từ nội dung đoạn trích, em hãy nêu bài học ý nghĩa nhất đối với bản thân và lý giải.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc toàn bộ đoạn trích, đặc biệt những chi tiết thể hiện suy nghĩ, cảm xúc và hành động của anh Ba, từ đó rút ra bài học phù hợp và giải thích lí do lựa chọn. 

Lời giải chi tiết

+ Bài học về tình yêu quê hương, đất nước…

+ Bài học về tấm lòng nhân ái, yêu thương…

Giải thích:

Em chọn bài học này vì anh Ba luôn đau xót trước cuộc sống cực nhọc của nhân dân, sẵn sàng giúp đỡ người lao động và trăn trở trước vận mệnh đất nước. Điều đó nhắc nhở mỗi người phải biết sống nhân ái, có trách nhiệm với cộng đồng và quê hương.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì? 

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close