Đọc hiểu Tức cảnh Pác Bó (Hồ Chí Minh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: Sáng ra bờ suối, tối vào hang, Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng. Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng, Cuộc đời cách mạng thật là sang (Tức cảnh Pác Bó, Hồ Chí Minh)

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

Sáng ra bờ suối, tối vào hang,

Cháo bẹ, rau măng vẫn sẵn sàng.

Bàn đá chông chênh dịch sử Đảng,

Cuộc đời cách mạng thật là sang

(Tức cảnh Pác Bó, Hồ Chí Minh)

Câu 1

Bài thơ được viết theo thể thơ nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đếm số chữ trong mỗi dòng và số dòng của bài thơ.

Lời giải chi tiết

Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt

Giải thích:

Bài thơ có 4 dòng, mỗi dòng 7 chữ => đặc trưng thất ngôn tứ tuyệt

Mở rộng

- Thất ngôn tứ tuyệt là một thể thơ có kết cấu ngắn gọn, súc tích nhưng giàu hình ảnh và cảm xúc.

- Cấu tạo: Gồm 4 câu, mỗi câu 7 chữ, tổng cộng 28 chữ.

- Luật bằng trắc:

+ Luật bằng (câu 1 kết thúc bằng thanh bằng).

+ Luật trắc (câu 1 kết thúc bằng thanh trắc).

- Niêm luật: Câu 1 niêm với câu 2, câu 3 niêm với câu 4 (tức là các câu này phải có thanh điệu hài hòa với nhau).

- Gieo vần: Vần thường gieo ở cuối câu 1 - 2 - 4 (có thể theo vần bằng hoặc vần trắc, nhưng chủ yếu là vần bằng).

- Bố cục:

+ Câu 1 (Khai – Mở bài): Giới thiệu nội dung, khung cảnh, cảm xúc.

+ Câu 2 (Thừa – Tiếp nối): Mở rộng thêm ý thơ.

+ Câu 3 (Chuyển – Chuyển ý, tạo cao trào hoặc bước ngoặt).

+ Câu 4 (Hợp – Kết bài, kết luận hoặc tạo dư âm).

Link tham khảo: Thơ tứ tuyệt Đường luật là gì?

Câu 2

Câu thơ “Cuộc đời cách mạng thật là sang” thuộc kiểu câu gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào mục đích câu nói (kể, hỏi, cầu khiến, cảm thán) để xác định kiểu câu.

Lời giải chi tiết

Kiểu câu trần thuật

Giải thích:

Câu “Cuộc đời cách mạng thật là sang” dùng để kể, nhận xét, không hỏi hay yêu cầu => thuộc câu trần thuật.

Mở rộng

Câu kể (trần thuật) là kiểu câu cơ bản, phổ biến nhất trong giao tiếp, đảm nhiệm chức năng chính là kể, nhận định, thông báo, miêu tả… nhưng cũng có khi được dùng để yêu cầu, đề nghị hay bộc lộ cảm xúc. Khi viết, câu kể thường được kết thúc bằng dấu chấm, cũng có khi bằng dấu chấm than hay chấm lửng.

Link tham khảo: Câu trần thuật là gì? Chức năng và đặc điểm của câu kể

Câu 3

Xác định nội dung chính của bài thơ

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ bài thơ, chú ý các chi tiết về hoàn cảnh sống và thái độ của nhân vật trữ tình để khái quát nội dung.

Lời giải chi tiết

Nội dung chính: Bài thơ cho thấy tinh thần lạc quan, phong thái ung dung của Bác Hồ trong cuộc sống cách mạng đầy gian khổ ở Pác Bó. Với Người, làm cách mạng và sống hoà hợp với thiên nhiên là một niềm vui lớn nên dù trong gian khổ, Người vẫn cảm thấy vui

Giải thích:

Bài thơ miêu tả cuộc sống gian khổ (hang, cháo bẹ, bàn đá) nhưng giọng điệu vui vẻ => làm nổi bật tinh thần lạc quan, ung dung của Bác.

Mở rộng

- Thất ngôn tứ tuyệt là một thể thơ có kết cấu ngắn gọn, súc tích nhưng giàu hình ảnh và cảm xúc.

- Cấu tạo: Gồm 4 câu, mỗi câu 7 chữ, tổng cộng 28 chữ.

- Luật bằng trắc:

+ Luật bằng (câu 1 kết thúc bằng thanh bằng).

+ Luật trắc (câu 1 kết thúc bằng thanh trắc).

- Niêm luật: Câu 1 niêm với câu 2, câu 3 niêm với câu 4 (tức là các câu này phải có thanh điệu hài hòa với nhau).

- Gieo vần: Vần thường gieo ở cuối câu 1 - 2 - 4 (có thể theo vần bằng hoặc vần trắc, nhưng chủ yếu là vần bằng).

- Bố cục:

+ Câu 1 (Khai – Mở bài): Giới thiệu nội dung, khung cảnh, cảm xúc.

+ Câu 2 (Thừa – Tiếp nối): Mở rộng thêm ý thơ.

+ Câu 3 (Chuyển – Chuyển ý, tạo cao trào hoặc bước ngoặt).

+ Câu 4 (Hợp – Kết bài, kết luận hoặc tạo dư âm).

Link tham khảo: Thơ tứ tuyệt Đường luật là gì?

Câu 4

Bài thơ đã nói lên khá đầy đủ cảnh sinh hoạt giản dị mà thanh cao của Bác. Hãy tìm các chi tiết đó trong bài thơ và nhận xét về thái độ của Bác.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định các chi tiết cụ thể nói về sinh hoạt trong từng câu thơ, nhận xét thái độ qua cách diễn đạt.

Lời giải chi tiết

Tinh thần lạc quan, phong thái ung dung của người chiến sĩ cách mạng được thể hiện ở niềm vui, sự thích thú trong cuộc sống đầy gian khổ ở núi rừng: ngủ trong hang tối, ăn cháo bẹ rau măng, bàn làm việc là tảng đá chông chênh.

Giải thích:

Các chi tiết “bờ suối, hang”, “cháo bẹ, rau măng”, “bàn đá chông chênh” cho thấy cuộc sống giản dị. Nhưng Bác vẫn thấy “thật là sang” => thể hiện thái độ lạc quan, coi nhẹ gian khổ.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 5

Qua bài thơ, em hiểu thêm điều gì về vẻ đẹp tâm hồn của Hồ Chí Minh?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung bài thơ, rút ra phẩm chất, vẻ đẹp tâm hồn của nhân vật (Bác Hồ).

Lời giải chi tiết

Qua bài thơ, em thấy dù trong bất kì gian nan nguy hiểm nào thì Bác vẫn ung dung. Với Người, làm cách mạng và sống hòa nhập với thiên nhiên là một niềm vui lớn.

Giải thích:

Qua hoàn cảnh khó khăn nhưng vẫn vui sống, ta thấy Bác có tâm hồn lạc quan, giản dị, yêu thiên nhiên và hết lòng vì cách mạng

Mở rộng

Đối tượng trữ tình (hay còn gọi là nhân vật trong thơ trữ tình) là những hình ảnh, sự vật, con người, kỷ niệm, hoặc tình cảm mà nhân vật trữ tình (chủ thể) hướng tới để bày tỏ cảm xúc, tâm tư, nỗi nhớ hoặc suy ngẫm.

Câu 6

Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào lời thơ và chủ thể trực tiếp bộc lộ cảm xúc.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình là Hồ Chí Minh, người chiến sĩ cách mạng đang sống và làm việc tại Pác Bó.

Giải thích:

Các hoạt động “Sáng ra bờ suối”, “tối vào hang”, “dịch sử Đảng” cho thấy người trực tiếp trải nghiệm và bộc lộ cảm xúc trong bài thơ là Bác Hồ. 

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả. 

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 7

Nêu tác dụng của việc sử dụng từ láy "chông chênh" trong việc miêu tả hoàn cảnh làm việc của Bác Hồ

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm từ láy và đặt từ đó trong câu thơ để phân tích ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

Từ láy “chông chênh” gợi hình ảnh chiếc bàn đá không bằng phẳng, không vững chắc, qua đó làm nổi bật điều kiện làm việc thiếu thốn, khó khăn của Bác.

Giải thích:

“Bàn đá chông chênh” cho thấy nơi làm việc của Bác chỉ là một phiến đá giữa núi rừng, rất đơn sơ và không thuận tiện. 

Mở rộng

- Từ láy là cấu tạo đặc biệt của từ phức, được tạo thành bởi hai tiếng trở lên, trong đó phối hợp những tiếng có âm đầu hoặc vần hoặc cả âm đầu và vần.

- Trong tiếng Việt, từ láy có độ dài tối thiểu là hai tiếng, tối đa là bốn tiếng. Tuy nhiên, láy hai tiếng là loại từ láy tiêu biểu của tiếng Việt.

- Từ láy được chia thành 2 loại:

+ Từ láy toàn bộ: Là loại từ được láy giống nhau cả phần âm, vần, dấu câu.

+ Từ láy bộ phận: Là loại từ được láy giống phần âm hoặc phần vần, dấu câu có thể giống hoặc khác tuỳ vào cách người dùng muốn

- Tác dụng của từ láy được dùng để miêu tả nhấn mạnh vẻ đẹp của phong cảnh, hình dáng của sự vật hoặc diễn đạt cảm xúc, tâm trạng, trình trạng, âm thanh … của con người, của sự vật và hiện tượng trong cuộc sống. Từ đó, mang đến cho con người một cái nhìn đa chiều và sâu sắc đối với vấn đề được nói đến.

Link tham khảo:

Từ láy là gì? Tác dụng của từ láy

Bài tập trắc nghiệm từ láy

Câu 8

Tâm thế của nhân vật trữ tình trong hai câu thơ "Sáng ra bờ suối, tối vào hang/ Cháo bẹ rau măng vẫn sẵn sàng" là gì 

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào các từ ngữ miêu tả sinh hoạt và giọng điệu của câu thơ

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình có tâm thế ung dung, vui vẻ, chủ động và lạc quan, sẵn sàng đón nhận cuộc sống cách mạng gian khổ.

Giải thích:

Dù chỉ “bờ suối”, “hang” để sinh hoạt và “cháo bẹ, rau măng” làm thức ăn, Bác vẫn nói “vẫn sẵn sàng”, cho thấy Người không than phiền mà bình thản đón nhận hoàn cảnh. 

Câu 9

Nêu chủ đề của bài thơ trên.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Khái quát nội dung và cảm xúc nổi bật của bài thơ. 

Lời giải chi tiết

Chủ đề: Vẻ đẹp cuộc sống cách mạng giản dị, gian khổ nhưng đầy niềm vui; qua đó thể hiện tinh thần lạc quan, phong thái ung dung và tình yêu cách mạng của Hồ Chí Minh.

Giải thích:

Các hình ảnh “cháo bẹ, rau măng”, “bàn đá chông chênh” cho thấy cuộc sống thiếu thốn, còn câu “Cuộc đời cách mạng thật là sang” thể hiện niềm vui và tinh thần lạc quan của Bác.

Mở rộng

- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.

- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.

- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.

Link tham khảo: Chủ đề và cách xác định chủ đề

Câu 10

Nhận xét cách nhìn của tác giả về cuộc đời cách mạng qua câu thơ "Cuộc đời cách mạng thật là sang"

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích câu thơ trong mối liên hệ với ba câu thơ trước. 

Lời giải chi tiết

Tác giả nhìn cuộc đời cách mạng bằng cái nhìn lạc quan, tích cực, xem những gian khổ, thiếu thốn là niềm vui và sự “sang trọng” của đời sống cách mạng.

Giải thích:

Dù phải sống trong hang, ăn cháo bẹ rau măng và làm việc trên bàn đá chông chênh, Bác vẫn khẳng định “thật là sang”. Cái “sang” ở đây không phải sự giàu có vật chất mà là niềm vui được sống, làm việc và cống hiến cho cách mạng.

Câu 11

Cũng như tác giả trong bài thơ, nếu rơi vào hoàn cảnh gặp những khó khăn thiếu thốn về vật chất trong đời sống, em sẽ có những suy nghĩ và ứng xử như thế nào cho phù hợp?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ cách ứng xử của Bác trước khó khăn, liên hệ với bản thân. 

Lời giải chi tiết

Khi gặp khó khăn, em sẽ giữ bình tĩnh, lạc quan, không than phiền; chủ động tìm cách khắc phục, tiết kiệm và cố gắng vượt qua hoàn cảnh.

Giải thích:

Bác sống trong điều kiện thiếu thốn nhưng vẫn vui vẻ, làm việc và cống hiến. Vì vậy, trước khó khăn về vật chất, em cần giữ tinh thần tích cực và nỗ lực tìm giải pháp thay vì bi quan, buông xuôi. 

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close