Đọc hiểu Hội Tây (Nguyễn Khuyến) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: Hội Tây (1)
Kìa hội thăng bình tiếng pháo reo,
Bao nhiêu cờ kéo với đèn treo.
Bà quan tênh nghếch xem bơi trải,
Thằng bé lom khom nghé hát chèo.
Cậy sức cây đu nhiều chị nhún,
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Hội Tây (1)
Kìa hội thăng bình tiếng pháo reo,
Bao nhiêu cờ kéo với đèn treo.
Bà quan tênh nghếch xem bơi trải,
Thằng bé lom khom nghé hát chèo.
Cậy sức cây đu nhiều chị nhún,
Tham tiền cột mỡ lắm anh leo.
Khen ai khéo vẽ trò vui thế,
Vui thế bao nhiêu nhục bấy nhiêu!
(Hội Tây, Nguyễn Khuyến, Theo Thơ Nguyễn Khuyến, NXB Văn học, 2014).
Chú thích:
(*) Nguyễn Khuyến (1835 – 1909): lúc nhỏ tên là Thắng, quê ở thôn Vị Hạ (làng Và), xã Yên Đổ, nay thuộc xã Trung Lương, huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam; thuở nhỏ nhà nghèo, thông minh, học giỏi, sau đó đi thi, đỗ đầu cả ba kì: Hương, Hội, Đình, do đó có tên là Tam Nguyên Yên Đổ. Nguyễn Khuyến làm quan khoảng mười năm, nhưng đến khi thực dân Pháp đánh chiếm xong Bắc Bộ, ông cáo quan về ở ẩn.
Bài thơ được sáng tác trong khoảng cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX (khi Thực dân Pháp sang xâm lược và thực hiện chính sách đồng hóa ở nước ta)
(1) Hội Tây là ngày kỷ niệm cách mạng tư sản Pháp thắng lợi. Hồi Pháp thuộc, hàng năm cứ đến ngày 14 tháng 7 (kỷ niệm ngày nhân dân Pháp phá ngục Bát-ti năm 1789).
Câu 1
Bài thơ “Hội Tây” được sáng tác trong hoàn cảnh lịch sử nào?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào thông tin được ghi ở phần chú thích
Lời giải chi tiết
- Bài thơ được sáng tác trong khoảng cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX (khi Thực dân Pháp sang xâm lược và thực hiện chính sách đồng hóa ở nước ta)
Giải thích:
Đây là giai đoạn triều đại nhà Nguyễn đầu hàng, thực dân Pháp thiết lập bộ máy bảo hộ. Để mị dân và đánh lạc hướng tinh thần yêu nước, chúng bày ra các ngày lễ hội (như ngày Đầm xòe 14/7) nhằm tạo vẻ ngoài "thăng bình" giả tạo.
Mở rộng
Ngữ cảnh có thể là một tình huống, một đoạn văn, một câu, một cụm từ và cũng có thể là một từ có vai trò quan trọng trong việc lựa chọn từ ngữ khi viết hoặc nói và hiểu nghĩa của từ khi đọc hoặc nghe.
Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào đặc trưng thể loại
Lời giải chi tiết
- Bài thơ trên được viết theo thể thơ: thất ngôn bát cú.
- Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm
Giải thích:
Bài thơ gồm 8 câu, mỗi câu 7 chữ, tuân thủ nghiêm ngặt luật bằng trắc, niêm, vần và phép đối ở hai cặp câu thực - luận.
Tác giả vẫn là bộc lộ cảm xúc, thái độ cay đắng, xót xa trước thời cuộc.
Mở rộng
- Thất ngôn bát cú là thể thơ làm theo những nguyên tắc thi luật chặt chẽ được đặt ra từ thời Đường (Trung Quốc)
- Mỗi bài có tám câu, mỗi câu có bảy chữ.
- Thi luật của thơ thất ngôn bát cú thể hiện qua bố cục, luật, niêm, vần, đối.
- PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.
Bài thơ không đơn thuần là tả cảnh vui chơi mà mượn tiếng cười để vạch trần trò mị dân của thực dân Pháp, đồng thời cảnh tỉnh sự vô tâm, quên đi nỗi nhục nô lệ của một bộ phận người dân.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Từ nội dung rút ra chủ đề chính
Lời giải chi tiết
Chủ đề bài thơ: cảnh thanh niên nam nữ Việt Nam hăng hái tham gia ngày “Hội Tây” (Ngày người Pháp tổ chức nhân lễ độc lập của họ)
Mở rộng
- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.
- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.
- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.
Nêu tác dụng của việc sử dụng hai từ tênh nghếch, lom khom trong hai câu thơ:
Ba quan tênh nghếch xem bơi trải
Thằng bé lom khom ghé hát chèo.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về từ láy
Dựa vào ngữ cảnh để xác định
Lời giải chi tiết
Hai từ “tênh nghếch”, “lom khom” đã miêu tả tư thế nực cười của bà quan (bà đầm Tây) đối lập với dáng vẻ đáng thương của đứa bé. Qua đó lột trần thực tại xót xa của cảnh đất nước trong nô lệ, dưới gót giày của lũ xâm lược. Đau xót hơn, những con người nô lệ ấy không nhận thức được nỗi nhục mất nước lại còn cuốn vào những trò chơi mà bọn thực dân Pháp bày ra để mị dân.
Giải thích:
"Tênh nghếch" gợi tư thế ngồi hếch mặt lên, kiêu căng, thô kệch và lạc lõng của những kẻ thống trị. "Lom khom" gợi cái dáng cúi người khúm núm, tội nghiệp của đứa trẻ lam lũ bản xứ.
Mở rộng
Ngữ cảnh có thể là một tình huống, một đoạn văn, một câu, một cụm từ và cũng có thể là một từ có vai trò quan trọng trong việc lựa chọn từ ngữ khi viết hoặc nói và hiểu nghĩa của từ khi đọc hoặc nghe.
Các trò chơi trong ngày hội rất vui. Anh/chị đồng tình với nhận định trên không? Vì sao?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào bối cảnh lịch sử để liên hệ
Lời giải chi tiết
Không đồng ý. Vì chơi những trò chơi mà bọn thực dân tổ chức không có gì là vui vẻ.
Giải thích:
Cái "vui" ở đây chỉ là cái vỏ bọc bề ngoài (tiếng pháo reo, cờ kéo, đèn treo, đu nhún, leo cột mỡ...). Về bản chất, đây là những trò "vui trong nô lệ", trò giải trí rẻ tiền do thực dân bày ra để ru ngủ tinh thần phản kháng của nhân dân, biến người dân thành thứ tiêu khiển cho chúng
Mở rộng
Ngữ cảnh có thể là một tình huống, một đoạn văn, một câu, một cụm từ và cũng có thể là một từ có vai trò quan trọng trong việc lựa chọn từ ngữ khi viết hoặc nói và hiểu nghĩa của từ khi đọc hoặc nghe.
Dựa vào thái độ của tác giả thể hiện qua ngôn từ xuyên suốt văn bản.
Lời giải chi tiết
Giọng điệu chủ đạo trong hai câu kết của bài thơ: châm biếm, giễu nhại, đằng sau đó là giọng cay đắng, xót xa.
Giải thích:
Nhà thơ dùng giọng cười cợt, mỉa mai để tả cảnh hội (chị nhún, anh leo, bà quan tênh nghếch), nhưng đến câu kết, giọng điệu đột ngột chuyển sang u uất, nghẹn ngào khi trực tiếp chỉ ra chữ "nhục".
Mở rộng
Cái tôi trữ tình: là sự thể hiện tâm trạng, cảm xúc, cảm nhận của tác giả, là thế giới nội tâm của tác giả trước hiện thực khách quan. Qua cái tôi trữ tình, người đọc có thể cảm nhận được những suy nghĩ, tư tưởng và quan niệm…của tác giả trước cuộc đời.
Nêu tác dụng của phép đối được tác giả sử dụng trong hai câu:
Cậy sức cây đu nhiều chị nhún,
Tham tiền cột mỡ lắm anh leo.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Phân tích cấu trúc đối (Cậy sức >< Tham tiền; cây đu >< cột mỡ; nhiều chị nhún >< lắm anh leo)
Lời giải chi tiết
+ Nhấn mạnh hành động, tư thế của những người chơi trò chơi (anh, chị) cùng tâm trạng hào hứng, vui vẻ của họ
+ Thể hiện thái độ giễu cợt của nhà thơ
+ Làm cho lời thơ thêm đăng đối, nhịp nhàng
Giải thích:
Người thì cậy sức phô trương, người thì tham chút tiền thưởng bạc bẽo mà lăn xả vào những trò bôi bác (leo cột mỡ). Bi kịch là họ say sưa chơi mà không biết mình đang làm trò cười cho kẻ ngoại bang.
Mở rộng
- Đối: là biện pháp tu từ, theo đó người viết (người nói) xếp đặt những từ ngữ hoặc câu có đặc điểm ngữ âm, ngữ nghĩa, ngữ pháp tương tự hoặc tương phản nhau ở những vị trí đối xứng trong câu hoặc trong văn bản để gợi ra một nội dung hoàn chỉnh, làm nổi bật một ý nghĩa nhất định
- Tác dụng: tạo nên vẻ đẹp cân xứng, hài hoà cho lời thơ, câu văn
Em cảm nhận được gì về thái độ của tác giả trong bài thơ trên?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Tổng hợp từ việc phân tích hình ảnh, giọng điệu và hai câu kết.
Lời giải chi tiết
+ Giễu cợt, cười nhạo những người hào hứng tham gia lễ hội do bọn Tây tổ chức với mục đích mị dân
+ Vạch trần bản chất giả dối, lừa gạt của kẻ thù. Thẳng thắn nói cho dân ta biết nỗi nhục mất nước còn hùa theo trò nhố nhăng của bọn cướp nước.
+ Thể hiện nỗi đau xót, lòng yêu nước thầm kín và sự trăn trở khôn nguôi trước vận mệnh dân tộc.
Giải thích:
Nguyễn Khuyến đứng ở vị thế một nhà nho yêu nước chân chính, ông nhìn thấu bản chất của cuộc vui kia nên không giấu được sự chua chát. Thái độ phê phán người dân ở đây xuất phát từ niềm xót thương, muốn thức tỉnh đồng bào chứ không phải sự khinh miệt.
Mở rộng
Cái tôi trữ tình: là sự thể hiện tâm trạng, cảm xúc, cảm nhận của tác giả, là thế giới nội tâm của tác giả trước hiện thực khách quan. Qua cái tôi trữ tình, người đọc có thể cảm nhận được những suy nghĩ, tư tưởng và quan niệm…của tác giả trước cuộc đời.
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi: GIỄU NGƯỜI THI ĐỖ
Một đàn thằng hỏng đứng mà trông,
Nó đỗ khoa này có sướng không!
Trên ghế bà đầm ngoi đít vịt,
Dưới sân, ông cử ngỏng đầu rồng.
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Ông đứng làm chi đó hỡi ông?
Mà trơ như đá vững như đồng!
Đêm ngày gìn giữ cho ai đó,
Non nước đầy vơi có biết không?
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: TIẾN SĨ GIẤY
Cũng cờ, cũng biển, cũng cận đại
Cũng gọi ông nghè có kém ai.
Mảnh giấy làm nên thân giáp bảng
Nét son điểm rõ mặt văn khôi,
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: NHA LỆ THƯƠNG DÂN (Kép Trà)
Nước lụt năm nay khó nhọc to,
Thương dân nha lệ(1) dốc lòng lo,
Chửa nhai tre hết còn nhai bạc,
Mới bắt trâu xong lại bắt bò.
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: CHẾ HỌC TRÒ NGỦ GẬT
Trò trẹt chi bay học cạnh thầy
Gật gà gật gưỡng nực cười thay!
Giọng khê nồng nặc không ra tiếng,
Mắt lại lim dim nhắp đã cay.
Danh sách bình luận