Đọc hiểu Dặn con (Trần Nhuận Minh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: DẶN CON Trần Nhuận Minh (1) Chẳng ai muốn làm hành khất Tội trời đày ở nhân gian Con không được cười giễu họ Dù họ hôi hám, úa tàn

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

DẶN CON

Trần Nhuận Minh

(1) Chẳng ai muốn làm hành khất

Tội trời đày ở nhân gian

Con không được cười giễu họ

Dù họ hôi hám, úa tàn

 

(2) Nhà mình sát đường họ đến

Có cho thì có là bao

Con không bao giờ được hỏi

Quê hương họ ở nơi nào

 

(3) Con chó nhà mình rất hư

Cứ thấy ăn mày là cắn

Con phải răn dạy nó đi

Nếu không thì con đem bán

 

(4)Mình tạm gọi là no ấm

Ai biết cơ trời vần xoay

Lòng tốt gửi vào thiên hạ

Biết đâu nuôi bố sau này?.

(In trong tập “Nhà thơ và hoa cỏ” 1991)

 

Câu 1

Xác định thể thơ được sử dụng trong bài thơ trên.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ bài thơ, đếm số tiếng trong từng dòng thơ và quan sát đặc điểm nhịp điệu để xác định thể thơ.

Lời giải chi tiết

Thể thơ 6 chữ

Giải thích:

Mỗi dòng thơ trong bài chủ yếu gồm sáu tiếng như:
“Chẳng ai muốn làm hành khất”
“Tội trời đày ở nhân gian”

Cách ngắt nhịp đều đặn, ngôn ngữ ngắn gọn, giàu tính nhạc giúp lời thơ trở nên gần gũi, tự nhiên như lời trò chuyện, dặn dò của người cha dành cho con.

Mở rộng

- Thơ sáu chữ là thể thơ mỗi dòng có sáu chữ (sáu tiếng)

- Thơ sáu chữ thường có nhiều vần, thường là vần chân, vần cách

- Các dòng thơ trong bài thường ngắt nhịp 2/2/2, 2/4 hoặc 4/2, có khi ngắt nhịp 3/3.

Link tham khảo: Thơ sáu chữ là gì? Một số yếu tố của thơ sáu chữ

Câu 2

Liệt kê các hình ảnh được người cha nhắc đến trong bài thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc toàn bộ bài thơ, xác định những con người, sự vật, hình ảnh xuất hiện trong lời dặn của người cha.

Lời giải chi tiết

Các hình ảnh được người cha nhắc đến trong bài thơ: người hành khất, con chó, ăn mày, nhà…

Giải thích:

Đây đều là những hình ảnh rất đời thường, gần gũi trong cuộc sống hằng ngày. Qua những hình ảnh giản dị ấy, người cha gửi gắm bài học về lòng nhân ái, sự cảm thông và cách đối xử với những con người bất hạnh trong xã hội.

Hình ảnh “người hành khất”, “ăn mày” gợi lên những số phận nghèo khổ, đáng thương. Hình ảnh “con chó” giúp nhấn mạnh thái độ cần phải sửa đổi khi có hành vi thiếu thiện cảm với người nghèo. “Lòng tốt” lại là hình ảnh mang ý nghĩa biểu tượng cho tình thương và sự sẻ chia giữa con người với nhau.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Chỉ ra kiểu câu (xét theo mục đích nói) và nêu tác dụng trong câu thơ sau:

Con không được cười giễu họ

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào mục đích giao tiếp của câu thơ để xác định kiểu câu. Sau đó phân tích ý nghĩa và tác dụng của kiểu câu trong việc thể hiện nội dung tư tưởng của bài thơ.

Lời giải chi tiết

– Kiểu câu: khiến (cầu khiến)
– Tác dụng: nhấn mạnh yêu cầu (răn dạy) của cha đối với con: không được giễu cợt những người hành khất

Giải thích:

Tuy không sử dụng những từ cầu khiến như “hãy”, “đừng”, “chớ” nhưng câu thơ vẫn mang ý nghĩa yêu cầu, nhắc nhở và răn dạy. Người cha nghiêm khắc khuyên con không được chế giễu, khinh thường những người hành khất dù họ nghèo khó, hôi hám hay tàn tạ.

Câu thơ thể hiện thái độ sống đầy tình thương và lòng nhân hậu của người cha. Đồng thời, nó cũng nhấn mạnh bài học đạo đức rằng con người cần biết tôn trọng nhân phẩm của người khác, đặc biệt là những người bất hạnh trong xã hội.

Mở rộng

Câu khiến (cầu khiến) là kiểu câu dùng để ra mệnh lệnh, yêu cầu, đề nghị, khuyên bảo,… thường có mặt các từ cầu khiến như: hãy, đừng, chớ, đi, thôi, nào,… Khi viết, câu khiến được kết thúc bằng dấu chấm than hoặc dấu chấm, tuỳ vào mức độ nhấn mạnh của người nói đối với yêu cầu được phát ra.

Link tham khảo:

Câu cầu khiến là gì? Chức năng và đặc điểm của câu khiến

Cách nhận biết các kiểu câu

Câu 4

Em hiểu gì về lời dặn con của người cha qua hai câu thơ:

“Con không bao giờ được hỏi

Quê hương họ ở nơi nào”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đặt lời dặn của người cha vào hoàn cảnh của những người hành khất để phân tích ý nghĩa và thông điệp mà người cha muốn gửi gắm.

Lời giải chi tiết

– Người cha dặn dò con không nên hỏi quê hương của họ bởi vì nhắc đến quê hương là nhắc đến nỗi nhớ, nhắc đến niềm đau..
– Người cha muốn con hiểu được, biết đồng cảm, sẻ chia trong cuộc sống; quan tâm giúp đỡ những người tha hương cầu thực, không chỉ về mặt vật chất mà trên hết vẫn là sự đồng cảm về mặt tinh thần.

Giải thích:

Quê hương vốn là nơi gắn bó thân thuộc, là nơi con người luôn nhớ thương. Đối với những người phải đi ăn xin, phải lang thang kiếm sống nơi đất khách, quê hương lại càng là một nỗi đau sâu kín. Khi nhắc đến quê hương, họ có thể cảm thấy chạnh lòng vì cuộc sống bất hạnh của mình.

Qua lời dặn ấy, người cha không chỉ dạy con cách cho đi vật chất mà còn dạy con biết tôn trọng cảm xúc và lòng tự trọng của người khác. Đó là sự sẻ chia bằng cả trái tim và sự thấu hiểu

Mở rộng

Cái tôi trữ tình: là sự thể hiện tâm trạng, cảm xúc, cảm nhận của tác giả, là thế giới nội tâm của tác giả trước hiện thực khách quan. Qua cái tôi trữ tình, người đọc có thể cảm nhận được những suy nghĩ, tư tưởng và quan niệm…của tác giả trước cuộc đời.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 5

Qua lời người cha dặn con trong bài thơ, anh/chị hãy rút ra bài học về lẽ sống cho bản thân.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Liên hệ nội dung bài thơ với thực tế cuộc sống để rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản thân.

Lời giải chi tiết

Bài học:

- Cần tôn trọng, đồng cảm, sẻ chia, giúp đỡ nhau trong cuộc sống nhất là đối với những người bất hạnh

- Khi giao tiếp cần tế nhị, lịch sự không phân biệt sang hèn giàu nghèo

- Cần lắng nghe những lời răn dạy của cha mẹ

Giải thích:

Lòng nhân ái là một trong những phẩm chất cao đẹp nhất của con người. Khi biết yêu thương và giúp đỡ người khác, con người không chỉ đem lại niềm vui cho người nhận mà còn làm cho tâm hồn mình trở nên thanh thản, tốt đẹp hơn.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close