Đọc hiểu Cỏ dại (Xuân Quỳnh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Đọc văn bản sau: Cỏ dại quen nắng mưa Làm sao mà giết được Tới mùa nước dâng Cỏ thường ngập trước Sau ngày nước rút Cỏ mọc đầu tiên

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau:

Cỏ dại quen nắng mưa

Làm sao mà giết được

Tới mùa nước dâng

Cỏ thường ngập trước

Sau ngày nước rút

Cỏ mọc đầu tiên

 

Câu thơ nào trong ý nghĩ vụt lên

Khi tôi bước giữa một vùng cỏ dại

Không nhà cửa, không bóng cây. Tìm lối

Cứ đường hào rẽ cỏ mà đi.

 

Người dân quân tì súng lắng nghe

Bài hát nói về khu vườn đầy trái

Anh bỗng nghĩ đến một vùng cỏ dại

Nỗi nhớ đầu anh nhớ quê anh.

 

Mảnh đạn bom và chất lân tinh

Đã phá sạch không còn chi nữa

Chỉ có sắt, chỉ còn có lửa

Và cuối cùng còn có đất mà thôi

 

Thù trong lòng và cây súng trên vai

Cùng đồng đội anh trở về làng cũ

Anh nhận thấy trước tiên là cỏ

Sự sống đầu  anh gặp ở quê hương

 

Có một lần anh tìm đến bà con

Khi xúm xít quanh anh thăm hỏi

Giữa câu chuyện có điều này đau nhói:

- Đất quê mình cỏ đã mọc lên chưa?

 

Trong cuộc đời bình yên tựa nghìn xưa

Gần gũi nhất vẫn là cây lúa

Trưa nắng khát ước về vườn quả

Lúc xa nhà nhớ một dáng mây

Một dòng sông, ngọn núi, rừng cây

Một làn khói, một mùi hương trong gió

 

Có mấy ai nhớ về ngọn cỏ

Mọc vô tình trên lối ta đi

Dẫu nhỏ nhoi không đáng nhớ làm chi

Không nghĩ đến nhưng mà vẫn có.

(Cỏ dại, Xuân Quỳnh)

Câu 1

Đoạn trích được viết theo thể thơ nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào đặc trưng thể loại, quan sát số chữ, nhịp thơ

Lời giải chi tiết

Đoạn trích được viết theo thể thơ tự do

Giải thích:

Các dòng thơ dài ngắn khác nhau, không theo số chữ nhất định => đặc trưng của thể thơ tự do.

Mở rộng

Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.

Link tham khảo: Thể thơ tự dov

Câu 2

Chỉ ra và nêu tấc dụng của biện pháp tu từ được tác giả sử dụng trong hai câu thơ sau:

Một dòng sông, ngọn núi, rừng cây

Một làn khói, một mùi hương trong gió

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định biện pháp tu từ

Nêu được tác dụng về nội dung, cảm xúc

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ liệt kê: “dòng sông, ngọn núi, rừng cây, làn khói, mùi hương”.

- Tác dụng: Gợi ra sự phong phú, gần gũi của những hình ảnh quen thuộc nơi quê hương; thể hiện tình cảm gắn bó, nhớ thương da diết của nhân vật trữ tình đối với quê nhà.

Giải thích:

Biện pháp liệt kê gợi ra hàng loạt hình ảnh quen thuộc của quê hương, làm nổi bật nỗi nhớ phong phú, da diết

Mở rộng

Là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.

Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê

Câu 3

Nêu ngắn gọn nội dung chính của đoạn thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Khái quát ý chính, xác định hình tượng trung tâm và cảm xúc của tác giả

Lời giải chi tiết

Đoạn thơ ca ngợi sức sống bền bỉ, giản dị của cỏ dại và gợi lên tình cảm gắn bó, nỗi nhớ thương tha thiết với những hình ảnh quen thuộc, bình dị của quê hương

Giải thích:

Đoạn thơ vừa nói về cỏ dại (sức sống bền bỉ) vừa thể hiện nỗi nhớ quê hương

Mở rộng

Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.

Link tham khảo: Thể thơ tự do

Câu 4

Nhận xét về tình cảm của nhân vật trữ tình qua bài thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Cảm nhận tình cảm được gửi gắm, xác định nhân vật trữ tình yêu/nhớ điều gì

Lời giải chi tiết

- Nhân vật trữ tình có tình yêu tha thiết với quê hương, trân trọng những điều giản dị, nhỏ bé trong cuộc sống (như ngọn cỏ).

- Tình cảm vừa chân thành, vừa sâu lắng; toát lên sự gắn bó thủy chung với quê hương và những giá trị bình dị.

Giải thích:

Nhân vật trữ tình nhớ những hình ảnh rất quen thuộc, thậm chí nhỏ bé như “ngọn cỏ”

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 5

Thông điệp ý nghĩa rút ra từ phần đọc hiểu? Tại sao anh/ chị lại lựa chọn thông điệp này?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung đoạn thơ, rút ra một thông điệp phù hợp

Lời giải chi tiết

- Thông điệp: Hãy biết trân trọng những điều bình dị, nhỏ bé quanh ta vì chính chúng góp phần làm nên vẻ đẹp và giá trị cuộc sống.

- Lý giải: Trong đời thường, con người thường nhớ đến những điều lớn lao mà dễ quên đi những điều giản dị; nhưng đôi khi chính những điều nhỏ bé ấy lại mang lại sự gắn bó, nuôi dưỡng tâm hồn và tạo nên hạnh phúc.

Giải thích:

Bài thơ nhắc đến “ngọn cỏ” – thứ nhỏ bé, dễ bị lãng quên => nhắc nhở chúng ta phải trân trọng những điều bình dị trong cuộc sống

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 6

Trình bày hiệu quả của việc sử dụng hình thức lời tâm sự “tôi” trong đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích tác dụng của ngôi kể đó trong việc bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ và tạo sự gần gũi với người đọc. 

Lời giải chi tiết

Hiệu quả của việc sử dụng hình thức lời tâm sự “tôi”:

- Tạo giọng điệu tha thiết, chiêm nghiệm, suy tư.

- Thể hiện tình cảm yêu thương, gắn bó sâu sắc với quê hương.

Giải thích:

Việc sử dụng đại từ “tôi” khiến những cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ trở nên tự nhiên và chân thành hơn. Qua lời tâm sự của “tôi”, người đọc cảm nhận rõ nỗi nhớ quê hương, sự xúc động trước sức sống mãnh liệt của cỏ dại và tình cảm trân trọng đối với những điều bình dị nhưng có ý nghĩa sâu sắc. 

Câu 7

Nêu sự vận động cảm xúc của “tôi” trong đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Theo dõi mạch cảm xúc xuyên suốt bài thơ; chú ý những suy nghĩ, liên tưởng của nhân vật trữ tình về cỏ dại và quê hương để xác định sự chuyển biến cảm xúc. 

Lời giải chi tiết

Sự vận động cảm xúc của “tôi”:

- Từ sự ngỡ ngàng, suy ngẫm trước sức sống mãnh liệt của cỏ dại.

- Đến niềm xúc động khi liên tưởng cỏ dại với quê hương sau chiến tranh.

- Sau đó là nỗi nhớ thương da diết đối với quê hương và những hình ảnh bình dị, thân thuộc.

- Cuối cùng là sự trân trọng, nâng niu những điều nhỏ bé nhưng bền bỉ và có ý nghĩa trong cuộc sống.

Giải thích:

Từ hình ảnh cỏ dại mọc lên sau bom đạn, nhân vật trữ tình nhận ra sức sống kiên cường của quê hương. Mạch cảm xúc dần chuyển thành nỗi nhớ những hình ảnh quen thuộc của quê nhà và kết thúc bằng sự chiêm nghiệm về giá trị của những điều bình dị như ngọn cỏ - tuy nhỏ bé nhưng luôn mang ý nghĩa sâu sắc. 

Mở rộng

- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.

- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.

Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ

Câu 8

Từ hình ảnh ngọn cỏ “quen nắng mưa, làm sao mà giết được”, anh/ chị hãy rút ra bào học về lẽ sống cho bản thân (trình bày khoảng 5-7 dòng)

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh cỏ dại; liên hệ với cuộc sống để rút ra bài học phù hợp cho bản thân.

Lời giải chi tiết

Gợi ý: Hình ảnh ngọn cỏ “quen nắng mưa, làm sao mà giết được” gợi cho em bài học về nghị lực sống. Trong cuộc sống, mỗi người đều sẽ gặp khó khăn, thử thách và cả những thất bại. Vì vậy, chúng ta cần rèn luyện bản lĩnh, ý chí kiên cường, không dễ dàng gục ngã trước nghịch cảnh. Giống như cỏ dại, dù bị vùi lấp hay tàn phá vẫn vươn lên mạnh mẽ, con người cũng phải luôn giữ niềm tin, tinh thần lạc quan và quyết tâm vượt khó để đạt được mục tiêu của mình. Chỉ có sự bền bỉ và kiên trì mới giúp ta trưởng thành và thành công.

Giải thích:

Ngọn cỏ trong bài thơ là biểu tượng cho sức sống mãnh liệt, sự kiên cường trước mọi hoàn cảnh khắc nghiệt. 

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close