Đọc hiểu Con sẻ (I. Tuốc-ghê-nhép) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Tôi đi dọc lối vào vườn. Con chó chạy trước tôi. Chợt nó dừng chân và bắt đầu bò, tuồng như đánh hơi thấy vật gì. Tôi nhìn dọc lối đi và thấy một con sẻ non mép vàng óng, trên đầu có một nhúm lông tơ. Nó rơi từ trên tổ xuống.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

CON SẺ

Tôi đi dọc lối vào vườn. Con chó chạy trước tôi. Chợt nó dừng chân và bắt đầu bò, tuồng như đánh hơi thấy vật gì. Tôi nhìn dọc lối đi và thấy một con sẻ non mép vàng óng, trên đầu có một nhúm lông tơ. Nó rơi từ trên tổ xuống.

Con chó chậm rãi lại gần. Bỗng từ trên cây cao gần đó, một con sẻ già có bộ ức đen nhánh lao xuống như hòn đá rơi trước mõm con chó. Lông sẻ già dựng ngược, miệng rít lên tuyệt vọng và thảm thiết. Nó nhảy hai ba bước về phía cái mõm há rộng đầy răng của con chó.

Sẻ già lao đến cứu con, lấy thân mình phủ kín sẻ con. Giọng nó yếu ớt nhưng hung dữ và khản đặc. Trước mắt nó, con chó như một con quỷ khổng lồ. Nó sẽ hi sinh. Nhưng một sức mạnh vô hình vẫn cuốn nó xuống đất.

Con chó của tôi dừng lại và lùi… Dường như nó hiểu rằng trước mặt nó có một sức mạnh. Tôi vội lên tiếng gọi con chó đang bối rối ấy tránh ra xa, lòng đầy thán phục.

Vâng, lòng tôi đầy thán phục, xin bạn đừng cười. Tôi kính cẩn nghiêng mình trước con chim sẻ bé bỏng dũng cảm kia, trước tình yêu của nó.

(Theo I. Tuốc-ghê-nhép)

Câu 1

Văn bản trên được viết theo thể loại nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào đặc trưng thể loại

Lời giải chi tiết

Thể loại: truyện ngắn

Giải thích:

Văn bản kể lại một câu chuyện có nhân vật (tôi, con chó, sẻ già, sẻ non), có sự việc và diễn biến rõ ràng, kết thúc mang ý nghĩa nhân văn nên thuộc thể loại truyện ngắn.

Mở rộng

- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…

- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.

- Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật.

- Sử dụng chi tiết cô đúc và lối hành văn mang nhiều ẩn ý

- Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, lại có truyện ngắn rất giàu chất thơ…

Link tham khảo:

Truyện ngắn là gì? Đặc điểm của truyện ngắn

Đặc điểm nhân vật, lời của người kể trong truyện ngắn

Câu 2

Đề tài của văn bản là gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung rút ra đề tài

Lời giải chi tiết

Đề tài: tình mẫu tử

Giải thích:

Toàn bộ câu chuyện xoay quanh hành động sẻ già bất chấp nguy hiểm để cứu sẻ non. Qua đó, tác giả làm nổi bật tình mẫu tử thiêng liêng và sức mạnh của tình yêu thương.

Mở rộng

- Đề tài là lĩnh vực đời sống được nhà văn nhận thức, lựa chọn, khái quát, bình giá và thể hiện trong văn bản. Việc lựa chọn đề tài bước đầu bộc lộ khuynh hướng và ý đồ sáng tác của tác giả.

- Một số ví dụ về đề tài:

+ Đề tài của truyện ngắn Lão Hạc (Nam Cao) là người nông dân Việt Nam trước Cách mạng tháng Tám.

+ Đề tài của Truyện Kiều (Nguyễn Du) là cuộc đời và số phận bất hạnh của người phụ nữ trong bối cảnh xã hội phong kiến thối nát.

- Cách xác định đề tài: Căn cứ vào nội dung văn bản để xác định văn bản đang đề cập tới khía cạnh, vấn đề nào của đời sống. 

Link tham khảo: Đề tài (Từ điển tiếng Việt)

Câu 3

Vì sao khi chứng kiến cảnh sẻ già lao đến cứu con, nhân vật tôi lại cảm thấy “lòng đầy thán phục”?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Chú ý hành động, lời miêu tả về sẻ già và cảm xúc của nhân vật "tôi".

Lời giải chi tiết

Khi chứng kiến cảnh sẻ già lao đến cứu con, nhân vật tôi cảm thấy “lòng đầy thán phục” vì:

- Thấy được sự dũng cảm và sức mạnh của sẻ già trước con chó lớn hơn nó nhiều lần.

- Cảm phục trước tình mẫu tử thiêng liêng, sẵn sàng quên mình để cứu con của sẻ già.

Giải thích:

Con sẻ già vốn rất nhỏ bé, yếu ớt nhưng vẫn không màng đến tính mạng của mình để che chở cho con. Chính tình yêu thương vô điều kiện ấy khiến nhân vật "tôi" vô cùng cảm phục.

Câu 4

Văn bản trên đã gửi tới chúng ta nhiều thông điệp ý nghĩa. Hãy ghi lại hai thông điệp mà em tâm đắc nhất.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung rút ra thông điệp phù hợp

Lời giải chi tiết

- Thông điệp của câu chuyện:

+ Tinh thần dũng cảm, sẵn sàng hi sinh bản thân vì người khác.

+ Ý nghĩa thiêng liêng của tình mẫu tử.

+ Sức mạnh của tình yêu thương.

+ ……

Giải thích:

Qua hành động của sẻ già, tác giả khẳng định sức mạnh của tình yêu thương có thể giúp con người và muôn loài vượt qua mọi thử thách.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 5

Văn bản Con sẻ đã khơi gợi trong em những tình cảm tốt đẹp. Bằng một đoạn văn phối hợp khoảng 8 câu, hãy nêu suy nghĩ của em về một trong những tình cảm đó. Trong đoạn văn có sử dụng một câu phủ định (gạch chân và chú thích rõ).

Xem lời giải
Phương pháp giải

Có thể diễn đạt nhiều cách khác nhau nhưng chỉ ra được một trong những tình cảm tốt đẹp: tình yêu thương, lòng dũng cảm, tình mẫu tử, …

Lời giải chi tiết

Văn bản Con sẻ đã khơi dậy trong em tình cảm cảm phục trước tình yêu thương và sự dũng cảm của loài vật bé nhỏ. Hình ảnh con chim sẻ già lao xuống bảo vệ con, bất chấp nguy hiểm cận kề, khiến em vô cùng xúc động. Dù chỉ là một con chim nhỏ bé, nó vẫn không do dự lấy thân mình che chắn cho sẻ non trước mõm chó hung dữ. Hành động ấy thể hiện rõ tình mẫu tử thiêng liêng, không chỉ có ở con người mà cả ở loài vật. Không có gì có thể ngăn được tình yêu thương thật sự. Cảm phục hơn nữa là sức mạnh tinh thần từ một sinh vật yếu ớt lại khiến con chó phải lùi bước. Tình yêu thương đã tiếp thêm sức mạnh và lòng dũng cảm cho con sẻ già. Qua đó, em hiểu rằng: chỉ cần có tình yêu thương chân thành thì dù nhỏ bé đến đâu, ta cũng có thể làm nên điều lớn lao.

Chú thích: câu phủ định được gạch chân

Giải thích:

Đoạn văn làm nổi bật tình mẫu tử và khẳng định sức mạnh to lớn của tình yêu thương. 

Mở rộng

- Câu phủ định là câu có những từ ngữ phủ định như: không, chẳng, chả, chưa, không phải (là), chẳng phải (là), đâu có phải (là), đâu (có),…

- Câu phủ định được chia thành 2 loại:

+ Câu phủ định miêu tả: thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó

+ Câu phủ định bác bỏ: phản bác một ý kiến, một nhận định

- Chức năng của câu phủ định:

+ Thông báo, xác nhận không có sự vật, sự việc, tính chất, quan hệ nào đó.

+ Phản bác một ý kiến, một nhận định (phủ định bác bỏ)

Link tham khảo: Câu phủ định là gì? Phân loại câu phủ định. Chức năng của câu phủ định

Câu 6

Câu chuyện được kể theo ngôi thứ mấy? Phương thức biểu đạt chính của văn bản là gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định ngôi kể qua đại từ xưng hô và xác định phương thức biểu đạt chính qua mục đích biểu đạt của văn bản. 

Lời giải chi tiết

- Ngôi kể: Ngôi thứ nhất (nhân vật "tôi").

- Phương thức biểu đạt chính: Tự sự.

Giải thích:

Người kể chuyện xưng "tôi", trực tiếp chứng kiến và kể lại sự việc nên văn bản được kể theo ngôi thứ nhất. Văn bản chủ yếu kể lại diễn biến của một câu chuyện nên phương thức biểu đạt chính là tự sự. 

Mở rộng

Ngôi kể thứ nhất, khi tự xưng “tôi”, người kể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra những cảm tưởng, ý nghĩ của mình.

Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể

Phương thức biểu đạt tự sự là dùng ngôn ngữ để kể một chuỗi sự việc, sự việc này dẫn đến sự việc kia, cuối cùng tạo thành một kết thúc. Ngoài ra, người ta không chỉ chú trọng đến kể mà còn quan tâm đến việc khắc hoạ tính cách nhân vật và nêu lên những nhận thức sâu sắc, mới mẻ về bản chất của con người và cuộc sống.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

Câu 7

Xác định cụm danh từ trong các câu văn sau và gạch chân dưới phần trung tâm của cụm danh từ đó: “Con chó chậm rãi lại gần. Bỗng từ trên cây cao gần đó, một con sẻ già có bộ ức đen nhánh lao xuống như hòn đá rơi trước mõm con chó.”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định các cụm danh từ và tìm danh từ trung tâm.

Lời giải chi tiết

Các cụm danh từ:

- trên cây cao gần đó

- một con sẻ già có bộ ức đen nhánh

- bộ ức đen nhánh

- mõm con chó

Giải thích:

Danh từ trung tâm là từ chính biểu thị sự vật trong cụm danh từ; các từ còn lại có tác dụng bổ sung ý nghĩa cho danh từ trung tâm.

Mở rộng

- Cụm danh từ là loại tổ hợp từ do danh từ với một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo thành.

- Cụm danh từ có ý nghĩa đầy đủ hơn và có cấu tạo phức tạp hơn một mình danh từ nhưng hoạt động trong câu giống như một danh từ.

Link tham khảo: Khái niệm cụm danh từ

Câu 8

Trong câu văn: “...Song một sức mạnh lớn hơn ý muốn của nó đã cuốn nó xuống đất”, nhà văn muốn đề cập tới “ý muốn” và “sức mạnh” nào của con sẻ già trước tình huống khó khăn nguy hiểm nhất?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào ngữ cảnh và ý nghĩa biểu tượng của câu văn để giải thích.

Lời giải chi tiết

- "Ý muốn" là bản năng muốn tránh xa nguy hiểm, bảo vệ tính mạng của con sẻ già trước con chó hung dữ.

- "Sức mạnh" là tình mẫu tử, tình yêu thương con mãnh liệt đã thôi thúc sẻ già vượt qua nỗi sợ hãi, lao xuống cứu con dù biết có thể hi sinh.

Giải thích:

Theo bản năng, con sẻ già rất sợ con chó và muốn tránh nguy hiểm. Tuy nhiên, tình yêu thương dành cho con còn mạnh hơn bản năng sinh tồn, khiến nó dũng cảm lao xuống che chở cho sẻ non. Qua đó, tác giả khẳng định tình mẫu tử là sức mạnh vô cùng lớn lao, có thể giúp con người và muôn loài vượt lên trên mọi nỗi sợ hãi.

Mở rộng

Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến

Link tham khảo: Khái niệm nghĩa hàm ẩn

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close