Đọc hiểu Cội rễ muôn nguồn sống | Luyện đề đọc hiểu Văn 8
Trên bề mặt hành tinh này, người ta vò đầu bứt tai với những khí thải nhà kính và bù đắp carbon. Đừng tưởng thế giới ngầm - theo nghĩa đen - không làm gì.
Trong lòng đất tăm tối, rễ cây không ngừng bung tỏa về phía nguồn sống, chia sẻ dưỡng chất và thông tin để giữ cho nhau khỏe mạnh, vô tư gánh vác sự hưng suy của đất đai và những loài vật khác.
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc ngữ liệu sau và thực hiện các yêu cầu:
CỘI RỄ MUÔN NGUỒN SỐNG
Trên bề mặt hành tinh này, người ta vò đầu bứt tai với những khí thải nhà kính và bù đắp carbon. Đừng tưởng thế giới ngầm - theo nghĩa đen - không làm gì.
Trong lòng đất tăm tối, rễ cây không ngừng bung tỏa về phía nguồn sống, chia sẻ dưỡng chất và thông tin để giữ cho nhau khỏe mạnh, vô tư gánh vác sự hưng suy của đất đai và những loài vật khác.
Hình ảnh thông Thuỵ Sĩ Pinus cembra tuy có bộ rễ không sâu nhưng toả rộng ra xung quanh
[…] Tỉ như trong nông nghiệp, những loài cây bụi và cỏ dại – với bộ rễ đồ sộ, xuyên đất, phá đá – chính là lực lượng mở đường cho nước mưa thấm sâu và ở lâu trong đất, từ đó nuôi dưỡng các loài cây lương thực hay rau màu có bộ rễ nông hơn.
Thế mà trên những cánh đồng độc canh, người ta ra sức diệt cỏ tận gốc, rồi phải viện đến máy móc và hóa chất để giữ cho đất khỏi khô kiệt. Hiểu theo nhiều nghĩa, cây cối quả thật trông chừng cho nhau, nếu ta không gán cho chúng cái nhãn "cỏ dại" và "cây trồng".
Cuối cùng và không kém phần quan trọng, rễ cho phép đất thu giữ carbon – thành phần của khí nhà kính làm ấm hành tinh, gây biến đổi khí hậu. Thông qua dịch tiết của rễ (root exudation), quá trình rễ hô hấp và chết đi, rễ cây có thể "xuất khẩu" vào lòng đất từ 17% – 40% tổng lượng carbon được tạo ra từ quang hợp, tức là quá trình lá cây thu khí carbonic từ khí quyển và thải ra khí oxy.
Theo một nghiên cứu năm 2022 do Đại học Birmingham (Anh) và Đại học Bergen (Na Uy) dẫn đầu, lượng khí carbonic trong khí quyển tăng lên sẽ khiến cây cối phát triển những bộ rễ dài hơn và nhiều hơn.
Bằng cách hấp thụ và lưu trữ nhiều carbon hơn, dường như giới thực vật đang và sẽ trông chừng con người chúng ta đến khi nào chúng còn có thể.
Câu hỏi đặt ra là chúng ta có sẵn sàng làm điều ngược lại, nhìn nhận sự liên đới giữa xã hội loài người và xã hội thực vật, giữa một mạng lưới to lớn hơn mang tên Trái đất?
Từ một nơi tăm tối, rễ cây đã truyền cho tất thảy chúng ta một cẩm nang giản đơn về hy vọng: tiếp tục vươn đến nguồn sống, và trông chừng cho nhau.
(Theo Lê My, báo Tuổi trẻ ngày 30/03/2024, truy xuất từ https://cuoituan.tuoitre.vn/coi-remuon-nguon-song...)
Câu 1
Văn bản “Cội rễ muôn nguồn sống” thuộc kiểu văn bản gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào đặc trưng thể loại
Lời giải chi tiết
Văn bản thông tin
Giải thích:
Văn bản cung cấp các thông tin khoa học khách quan về vai trò của rễ cây (hấp thụ carbon, giữ đất) kèm số liệu cụ thể (17% - 40%), trích dẫn nghiên cứu năm 2022 của các trường đại học uy tín.
Mở rộng
- Văn bản thông tin được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.
- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin, nhiều cách trình bày (dạng chữ, dạng hình ảnh/ sơ đồ/ bảng biểu,…), nhiều phương thức biểu đạt (thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận,…)
- Các yếu tố hình thức: nhan đề - sapo - đề mục – chữ in nghiêng, in đậm – phương tiện phi ngôn ngữ
- Một số mô hình tổ chức thông tin chính:
+ Tổ chức thông tin theo trật tự thời gian
+ Tổ chức thông tin theo trật tự nhân quả
+ Tổ chức thông tin theo tầm quan trọng của vấn đề
+ Tổ chức thông tin theo quan hệ so sánh hoặc tương phản
Link tham khảo: Văn bản thông tin là gì? Một số yếu tố của văn bản thông tin- Văn bản thông tin được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.
- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin, nhiều cách trình bày (dạng chữ, dạng hình ảnh/ sơ đồ/ bảng biểu,…), nhiều phương thức biểu đạt (thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận,…)
- Các yếu tố hình thức: nhan đề - sapo - đề mục – chữ in nghiêng, in đậm – phương tiện phi ngôn ngữ
- Một số mô hình tổ chức thông tin chính:
+ Tổ chức thông tin theo trật tự thời gian
+ Tổ chức thông tin theo trật tự nhân quả
+ Tổ chức thông tin theo tầm quan trọng của vấn đề
+ Tổ chức thông tin theo quan hệ so sánh hoặc tương phản
Phần sa pô nêu lên vấn đề: tuy con người đang loay hoay trước biến đổi khí hậu và khí thải nhà kính, nhưng thế giới rễ cây âm thầm dưới lòng đất vẫn đang bền bỉ giữ gìn sự sống, chia sẻ dưỡng chất, thông tin và gánh vác sự hưng suy của đất đai cũng như các loài sinh vật khác.
Giải thích:
Phần sa pô thực hiện nhiệm vụ tóm tắt cốt lõi bài viết: đặt thế giới ngầm của rễ cây đối sánh với những loay hoay trước biến đổi khí hậu của con người.
Mở rộng
- Văn bản thông tin được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.
- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin, nhiều cách trình bày (dạng chữ, dạng hình ảnh/ sơ đồ/ bảng biểu,…), nhiều phương thức biểu đạt (thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận,…)
- Các yếu tố hình thức: nhan đề - sapo - đề mục – chữ in nghiêng, in đậm – phương tiện phi ngôn ngữ
- Một số mô hình tổ chức thông tin chính:
+ Tổ chức thông tin theo trật tự thời gian
+ Tổ chức thông tin theo trật tự nhân quả
+ Tổ chức thông tin theo tầm quan trọng của vấn đề
+ Tổ chức thông tin theo quan hệ so sánh hoặc tương phản
Link tham khảo: Văn bản thông tin là gì? Một số yếu tố của văn bản thông tin- Văn bản thông tin được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.
- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin, nhiều cách trình bày (dạng chữ, dạng hình ảnh/ sơ đồ/ bảng biểu,…), nhiều phương thức biểu đạt (thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận,…)
- Các yếu tố hình thức: nhan đề - sapo - đề mục – chữ in nghiêng, in đậm – phương tiện phi ngôn ngữ
- Một số mô hình tổ chức thông tin chính:
+ Tổ chức thông tin theo trật tự thời gian
+ Tổ chức thông tin theo trật tự nhân quả
+ Tổ chức thông tin theo tầm quan trọng của vấn đề
+ Tổ chức thông tin theo quan hệ so sánh hoặc tương phản
Văn bản trên có sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ nào? Tác dụng biểu đạt của chúng trong văn bản là gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về phương tiện phi ngôn ngữ
Lời giải chi tiết
− Sử dụng phương tiện phi ngôn ngữ là hình ảnh minh họa cây Thụy sĩ.
− Tác dụng: giúp làm rõ vai trò của rễ cây trong việc giữ đất, chia sẻ dưỡng chất và lưu trữ carbon.
Giải thích:
Hình ảnh trực quan hóa bộ rễ tỏa rộng, giúp người đọc dễ hình dung cơ chế giữ đất và lưu trữ carbon trên thực tế của giới thực vật.
Mở rộng
- Văn bản thông tin được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.
- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin, nhiều cách trình bày (dạng chữ, dạng hình ảnh/ sơ đồ/ bảng biểu,…), nhiều phương thức biểu đạt (thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận,…)
- Các yếu tố hình thức: nhan đề - sapo - đề mục – chữ in nghiêng, in đậm – phương tiện phi ngôn ngữ
- Một số mô hình tổ chức thông tin chính:
+ Tổ chức thông tin theo trật tự thời gian
+ Tổ chức thông tin theo trật tự nhân quả
+ Tổ chức thông tin theo tầm quan trọng của vấn đề
+ Tổ chức thông tin theo quan hệ so sánh hoặc tương phản
Link tham khảo: Văn bản thông tin là gì? Một số yếu tố của văn bản thông tin- Văn bản thông tin được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.
- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin, nhiều cách trình bày (dạng chữ, dạng hình ảnh/ sơ đồ/ bảng biểu,…), nhiều phương thức biểu đạt (thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận,…)
- Các yếu tố hình thức: nhan đề - sapo - đề mục – chữ in nghiêng, in đậm – phương tiện phi ngôn ngữ
- Một số mô hình tổ chức thông tin chính:
+ Tổ chức thông tin theo trật tự thời gian
+ Tổ chức thông tin theo trật tự nhân quả
+ Tổ chức thông tin theo tầm quan trọng của vấn đề
+ Tổ chức thông tin theo quan hệ so sánh hoặc tương phản
Xác định và cho biết tên gọi của thành phần biệt lập trong câu văn sau:“Cuối cùng và không kém phần quan trọng, rễ cho phép đất thu giữ carbon – thành phần của khí nhà kính làm ấm hành tinh, gây biến đổi khí hậu.”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Vận dụng kiến thức về các thành phần biệt lập trong câu
Lời giải chi tiết
Thành phần tình thái: "Cuối cùng và không kém phần quan trọng".
Giải thích:
Cụm từ thể hiện sự đánh giá, nhấn mạnh mang tính chủ quan của người viết về mức độ quan trọng của thông tin sắp được đưa ra trong câu.
Mở rộng
- Thành phần biệt lập là thành phần phụ có tính độc lập với nòng cốt câu, không tham gia diễn đạt nghĩa sự việc của câu.
- Thành phần biệt lập gồm:
+ Thành phần phụ chú: bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu, thường được tách biệt bằng dấu gạch ngang, dấu phẩy, dấu ngoặc đơn hoặc dấu hai chấm.
+ Thành phần gọi - đáp: gọi đáp, tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp.
+ Thành phần cảm thán: diễn tả cảm xúc của người nói.
+ Thành phần tình thái: diễn tả thái độ, cách đánh giá của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu
Văn bản đã đặt ra cho chúng ta nhiệm vụ gì? Em có suy nghĩ gì về nhiệm vụ đó.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Liên hệ thực tế
Nêu suy nghĩ của bản thân
Lời giải chi tiết
- Nhiệm vụ: nhận thức rõ mối liên đới giữa con người và tự nhiên, đặc biệt là giới thực vật, từ đó biết trân trọng, bảo vệ cây cối và môi trường sống của Trái đất.
- Suy nghĩ: đây là nhiệm vụ rất cấp thiết trong bối cảnh biến đổi khí hậu hiện nay. Con người không thể sống tách rời thiên nhiên mà cần chung sống hài hòa, biết “trông chừng cho nhau” như cách rễ cây vẫn âm thầm gìn giữ sự sống cho hành tinh.
Giải thích:
Nhiệm vụ này hướng con người từ bỏ tư duy khai thác cực đoan để chuyển sang tư duy sinh thái bền vững.
Mở rộng
- Văn bản thông tin được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.
- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin, nhiều cách trình bày (dạng chữ, dạng hình ảnh/ sơ đồ/ bảng biểu,…), nhiều phương thức biểu đạt (thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận,…)
- Các yếu tố hình thức: nhan đề - sapo - đề mục – chữ in nghiêng, in đậm – phương tiện phi ngôn ngữ
- Một số mô hình tổ chức thông tin chính:
+ Tổ chức thông tin theo trật tự thời gian
+ Tổ chức thông tin theo trật tự nhân quả
+ Tổ chức thông tin theo tầm quan trọng của vấn đề
+ Tổ chức thông tin theo quan hệ so sánh hoặc tương phản
Link tham khảo: Văn bản thông tin là gì? Một số yếu tố của văn bản thông tin- Văn bản thông tin được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.
- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin, nhiều cách trình bày (dạng chữ, dạng hình ảnh/ sơ đồ/ bảng biểu,…), nhiều phương thức biểu đạt (thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận,…)
- Các yếu tố hình thức: nhan đề - sapo - đề mục – chữ in nghiêng, in đậm – phương tiện phi ngôn ngữ
- Một số mô hình tổ chức thông tin chính:
+ Tổ chức thông tin theo trật tự thời gian
+ Tổ chức thông tin theo trật tự nhân quả
+ Tổ chức thông tin theo tầm quan trọng của vấn đề
+ Tổ chức thông tin theo quan hệ so sánh hoặc tương phản
Phân tích đích tác động của hệ thống luận điểm và lời kêu gọi ở cuối văn bản để xác định mục đích viết của tác giả.
Lời giải chi tiết
Mục đích: Thức tỉnh con người về vai trò vô giá nhưng thầm lặng của bộ rễ thực vật đối với hành tinh; từ đó kêu gọi nhân loại thay đổi nhận thức, ngừng tàn phá độc canh và bắt đầu hành động bảo vệ, chung sống hài hòa với thiên nhiên.
Giải thích:
Văn bản không chỉ dừng lại ở việc cung cấp tri thức khoa học thuần túy mà hướng tới đích cuối cùng là thay đổi hành vi và trách nhiệm sinh thái của con người.
Mở rộng
- Văn bản thông tin được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.
- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều được viết nhằm mục đích chủ yếu là cung cấp thông tin cho người đọc.
- Để truyền tải thông tin sinh động, hiệu quả, văn bản thông tin có thể sử dụng kết hợp nhiều nguồn thông tin, nhiều cách trình bày (dạng chữ, dạng hình ảnh/ sơ đồ/ bảng biểu,…), nhiều phương thức biểu đạt (thuyết minh, miêu tả, tự sự, biểu cảm, nghị luận,…)
- Các yếu tố hình thức: nhan đề - sapo - đề mục – chữ in nghiêng, in đậm – phương tiện phi ngôn ngữ
- Một số mô hình tổ chức thông tin chính:
+ Tổ chức thông tin theo trật tự thời gian
+ Tổ chức thông tin theo trật tự nhân quả
+ Tổ chức thông tin theo tầm quan trọng của vấn đề
+ Tổ chức thông tin theo quan hệ so sánh hoặc tương phản
Phân tích tác dụng của việc sử dụng thành ngữ trong câu văn sau: Nhưng phải chăng chúng ta vì "xa mặt cách lòng" nên không nhìn thấy những vấn đề và giải pháp gốc rễ?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Giải nghĩa thành ngữ "xa mặt cách lòng" trong ngữ cảnh, chỉ ra mối liên hệ giữa con người với "thế giới ngầm" của rễ cây để nêu tác dụng nghệ thuật.
Lời giải chi tiết
- Thành ngữ sử dụng: "xa mặt cách lòng".
- Tác dụng: Giúp lời văn trở nên sinh động, gợi hình gợi cảm; nhấn mạnh việc con người vì không nhìn thấy thế giới rễ cây ẩn sâu dưới lòng đất nên dễ sinh ra thái độ thờ ơ, lãng quên và vô cảm trước những giá trị cốt lõi của tự nhiên.
Giải thích:
Thành ngữ chuyển hóa một quy luật tâm lí trong giao tiếp nhân sinh sang mối quan hệ giữa con người và tự nhiên, làm nổi bật sự vô tâm đáng trách của nhân loại.
Mở rộng
- Thành ngữ là một loại cụm từ cố định, có nghĩa bóng bẩy. Nghĩa của thành ngữ là nghĩa toát ra từ cả cụm từ, chứ không phải được suy ra từ nghĩa của từng thành tố.
- Các cách phân loại cấu tạo thành ngữ:
+ Dựa vào số lượng thành tố trong thành ngữ:
+ Dựa vào kết cấu ngữ pháp
- Vì thành ngữ mang đậm sắc thái biểu cảm nên dễ dàng bày tỏ, bộc lộ được tâm tư, tình cảm của người nói, người viết đối với điều được nhắc tới.
Phân tích cấu trúc ngữ nghĩa của nhan đề và đối chiếu với tư tưởng chủ đạo xuyên suốt văn bản.
Lời giải chi tiết
Nhan đề ngắn gọn, hàm súc và giàu ý nghĩa biểu trưng. Nó vừa tả thực đối tượng trọng tâm của bài viết, vừa mang nghĩa ẩn dụ khẳng định vai trò quyết định, mang tính gốc rễ của thực vật đối với sự sống của toàn bộ hành tinh.
Giải thích:
Cách đặt nhan đề gây ấn tượng mạnh, thâu tóm trọn vẹn luận đề và khơi gợi sự tò mò, suy ngẫm cho người đọc ngay từ trang bìa.
Mở rộng
Nhan đề là tên của văn bản, thường do tác giả đặt. Có những nhan đề có ý nghĩa gắn với chủ đề của văn bản, gợi mở cho người đọc nhiều suy nghĩ,…
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
Tự học – Một thú vui bổ ích
Tự học là cần thiết, nhưng không phải là một sự bắt buộc, ta hoàn toàn tự do, tự chủ, nhờ vậy nó là một cái thú.
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: TRẦN ĐĂNG KHOA: TÁC GIẢ CỦA TUỔI THƠ TRONG TRẺO
Được biết đến là cây bút nổi bật trong giới thi ca Việt Nam, Trần Đăng khoa là người có nét riêng xuất sắc trong số các nhà thơ đương đại trước năm 1975.
(...) Chúng ta hãy biết trân quý vẻ đẹp tâm hồn, bởi đó là yếu tố tiên quyết làm nên giá trị chân chính của một con người. Với tôi, vẻ đẹp đáng được nâng niu, trân trọng, được ngưỡng mộ hơn hết vẫn là nét đẹp toát lên từ tâm hồn mỗi người. Vẻ đẹp tâm hồn là vẻ đẹp tổng hòa của cảm xúc, nhận thức, ý chí và khát vọng của lòng nhân ái, bao dung, thấu hiểu và sẻ chia, của sự chân thành, hiểu biết, thái độ, cách suy nghĩ và sự lắng nghe…
(1) Bạn đã từng xem các nhạc sĩ trình diễn chưa? Ở đây, tôi không chỉ muốn đề cập đến âm thanh mà còn muốn bạn lưu ý đến những động tác và cảm xúc biểu lộ trên gương mặt của các nghệ sĩ khi họ trình diễn. Có lần tôi được xem ban nhạc Santana hòa nhạc trên truyền hình.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận