Đọc hiểu Quê hương (Đỗ Trung Quân) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: Quê hương Quê hương là chùm khế ngọt Cho con trèo hái mỗi ngày Quê hương là đường đi học Con về rợp bướm vàng bay.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

Quê hương

Quê hương là chùm khế ngọt

Cho con trèo hái mỗi ngày

Quê hương là đường đi học

Con về rợp bướm vàng bay.

 

Quê hương là con diều biếc

Tuổi thơ con thả trên đồng

Quê hương là con đò nhỏ

Êm đềm khua nước ven sông

 

Quê hương là cầu tre nhỏ

Mẹ về nón lá nghiêng che

Quê hương là đêm trăng tỏ

Hoa cau rụng trắng ngoài hè.

 

Quê hương mỗi người chỉ một

Như là chỉ một mẹ thôi

Quê hương nếu ai không nhớ

Sẽ không lớn nổi thành người.

Theo ĐỖ TRUNG QUÂN

Câu 1

Bài thơ được viết theo thể thơ nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ các dòng thơ và đếm số tiếng trong mỗi dòng.

Lời giải chi tiết

Thể thơ 6 chữ

Giải thích:

Các dòng thơ như “Quê hương là chùm khế ngọt”, “Cho con trèo hái mỗi ngày” đều có 6 tiếng

Mở rộng

- Thơ sáu chữ là thể thơ mỗi dòng có sáu chữ (sáu tiếng)

- Thơ sáu chữ thường có nhiều vần, thường là vần chân, vần cách

- Các dòng thơ trong bài thường ngắt nhịp 2/2/2, 2/4 hoặc 4/2, có khi ngắt nhịp 3/3.

Link tham khảo: Thơ sáu chữ là gì? Một số yếu tố của thơ sáu chữ

Câu 2

Cụm từ được nhắc lại nhiều nhất trong bài thơ là?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc toàn bài thơ và chú ý những từ ngữ hoặc cụm từ được lặp lại nhiều lần trong các khổ thơ.

Lời giải chi tiết

Cụm từ “Quê hương”

Giải thích:

Trong bài thơ, cụm từ “Quê hương là...” được lặp đi lặp lại ở nhiều dòng thơ để nhấn mạnh hình ảnh quê hương gắn bó với tuổi thơ và cuộc sống của mỗi người.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Vì sao quê hương được so sánh với mẹ?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào câu thơ “Quê hương mỗi người chỉ một / Như là chỉ một mẹ thôi” và liên hệ vai trò của quê hương đối với cuộc đời mỗi con người.

Lời giải chi tiết

Vì đó là nơi ta sinh ra và được nuôi dưỡng khôn lớn, trưởng thành.

Giải thích:

Bài thơ so sánh quê hương với mẹ vì quê hương cũng giống như mẹ, luôn gắn bó, che chở và nuôi dưỡng con người từ thuở nhỏ đến khi trưởng thành.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 4

Nội dung của bài thơ Quê hương là gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ các hình ảnh, chi tiết trong bài thơ và khái quát nội dung chính mà tác giả muốn gửi gắm về quê hương và tình cảm con người.

Lời giải chi tiết

Nội dung:

- Tình yêu quê hương là tình cảm tự nhiên, sâu sắc khiến ta khôn lớn, trưởng thành.

- Tình cảm gia đình là tình cảm tự nhiên, sâu sắc khiến ta có động lực, cảm hứng…

- Tình yêu quê hương, đất nước là tình yêu gắn với những gì gần gũi, thân thuộc, bình dị nhất.

Giải thích:

Bài thơ nhắc đến những hình ảnh quen thuộc như chùm khế ngọt, con diều biếc, cầu tre nhỏ, đêm trăng tỏ… Qua đó thể hiện quê hương gắn bó sâu sắc với tuổi thơ và sự trưởng thành của mỗi con người.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 5

Tình cảm của nhà thơ đối với quê hương như thế nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào các hình ảnh đẹp, gần gũi được nhắc đến trong bài thơ và giọng điệu tha thiết của tác giả để nhận xét tình cảm đối với quê hương.

Lời giải chi tiết

Yêu mến, tự hào về vẻ đẹp của quê hương

Giải thích:

Tác giả đã dùng nhiều hình ảnh bình dị như “chùm khế ngọt”, “con diều biếc”, “cầu tre nhỏ” để miêu tả quê hương bằng giọng thơ trìu mến, tha thiết. Qua đó cho thấy tình yêu sâu nặng và niềm tự hào của nhà thơ đối với quê hương.

Mở rộng

- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.

- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.

Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ

Câu 6

Xác định biện pháp tu từ cơ bản của đoạn thơ và nêu tác dụng của nó.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ đoạn thơ, tìm những từ ngữ có dấu hiệu so sánh như “là”, “như” để xác định biện pháp tu từ và phân tích tác dụng của nó đối với nội dung, cảm xúc bài thơ.

Lời giải chi tiết

– Biện pháp tu từ cơ bản của đoạn thơ: So sánh

– Tác dụng: Nhấn mạnh tình yêu tha thiết, sự gắn bó sâu nặng với quê hương của tác giả. Đồng thời đã làm nổi bật hình ảnh quê hương thật bình dị, mộc mạc nhưng cũng thật ấm áp, gần gũi, thân thương, máu thịt, thắm thiết.

Giải thích:

Bài thơ có câu “Quê hương mỗi người chỉ một / Như là chỉ một mẹ thôi”, tác giả đã so sánh quê hương với mẹ để khẳng định quê hương thiêng liêng, quan trọng và gắn bó với con người như tình mẹ.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 7

Viết về quê hương, nhà thơ đã lựa chọn những hình ảnh nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Liệt kê các danh từ chỉ sự vật, phong cảnh, hiện tượng tự nhiên trong bài thơ

Lời giải chi tiết

Viết về quê hương tác giá đã lựa chọn những hình ảnh:

Chùm khế ngọt, đường đi học, con diều biếc, con đò nhỏ, cầu tre nhỏ...

Giải thích:

Những hình ảnh này không mang tính kỳ vĩ, xa lạ mà đều là những sự vật hết sức thân thuộc, mộc mạc, đặc trưng cho làng quê hoang sơ, yên bình của Việt Nam.

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc. 

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 8

Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định chủ thể phát ngôn, người trực tiếp bộc lộ tình cảm, cảm xúc trong bài thơ thông qua hệ thống từ ngữ, đặc biệt là đại từ nhân xưng.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình trong bài thơ là người con.

Giải thích:

Xuyên suốt bài thơ, chủ thể bộc lộ cảm xúc luôn xưng "con" và hướng về những kỷ niệm cũ

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả. 

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 9

Hình ảnh “cầu tre nhỏ” trong câu thơ “Quê hương là cầu tre nhỏ” được hiểu như thế nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích ngữ cảnh của câu thơ

Lời giải chi tiết

Hình ảnh cầu tre nhỏ trong câu thơ "Quê hương là cầu tre nhỏ" được hiểu: Quê hương gắn liền với những hình ảnh gần gũi, bình dị và những kỉ niệm êm đềm của tuổi thơ.

Giải thích:

Khi đặt "cầu tre nhỏ" cạnh hình ảnh "mẹ về", tác giả đã hòa quyện hình ảnh quê hương vào hình ảnh người mẹ. Chiếc cầu tre gập ghềnh, lắt léo chính là ẩn dụ cho cuộc đời nhiều lo toan, vất vả của mẹ, nhưng đó lại là con đường thân thuộc nhất dẫn con về với tổ ấm yêu thương

Mở rộng

Ngữ cảnh có thể là một tình huống, một đoạn văn, một câu, một cụm từ và cũng có thể là một từ có vai trò quan trọng trong việc lựa chọn từ ngữ khi viết hoặc nói và hiểu nghĩa của từ khi đọc hoặc nghe.

Link tham khảo: Ngữ cảnh

Câu 10

Thông điệp mà nhà thơ muốn gửi gắm qua đoạn thơ sau là gì?

“Quê hương mỗi người chỉ một

Như là chỉ một mẹ thôi

Quê hương nếu ai không nhớ

Sẽ không lớn nổi thành người.”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích các từ ngữ mang tính khẳng định mạnh mẽ trong khổ thơ để khái quát lên bài học tư tưởng, triết lý nhân sinh mà tác giả gửi gắm.

Lời giải chi tiết

Thông điệp: Quê hương là cội nguồn, là sự gắn bó máu thịt đối với mỗi người, phải biết nhớ quê hương và có trách nhiệm với quê hương.

Giải thích:

Thông điệp này có giá trị thức tỉnh rất lớn, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 11

Bạn có nghĩ rằng quê hương luôn là dấu ấn sâu sắc trong mỗi  người con xa xứ không? Vì sao?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đưa ra quan điểm cá nhân rõ ràng và sử dụng các lập luận logic để lý giải một cách thuyết phục.

Lời giải chi tiết

- Có, quê hương luôn là một dấu ấn sâu sắc, vẹn nguyên và không thể bôi xóa trong tâm hồn của mỗi người con xa xứ.

- Vì:

+ Bởi vì quê hương là nơi lưu giữ "bản sắc gốc" của một con người 

+ Khi sống ở một không gian hoàn toàn xa lạ, sự khác biệt về văn hóa và những áp lực nơi xứ người sẽ càng làm nổi bật giá trị của cội nguồn. Lúc này, quê hương trở thành một nơi bình yên trong tâm tưởng, là điểm tựa tinh thần để họ tìm về xoa dịu nỗi cô đơn và tái tạo sức mạnh.

Giải thích:

Nhớ về quê hương chính là cách họ neo giữ bản thân không bị hòa tan giữa thế giới rộng lớn.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close