Đọc hiểu Hoa đào nở trên vai (Vũ Thị Huyền Trang) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8
Vậy là Lụm trở thành con cháu nhà này cũng đã được hơn ba tháng. Ông vẫn nhớ như in buổi sáng hôm ấy.
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản sau:
HOA ĐÀO NỞ TRÊN VAI
[…] Vậy là Lụm trở thành con cháu nhà này cũng đã được hơn ba tháng. Ông vẫn nhớ như in buổi sáng hôm ấy. Lúc trở về từ nơi tránh lũ ông thất thần nhìn nhà cửa tan hoang. Lúc đang bới trong đống đổ nát tìm nồi niêu, xoong chảo ông giật mình nhìn thấy trên bụi tre bị bão quật nằm rạp xuống bám đầy bùn đất sau cơn lũ có hình hài một con người. Nói đúng hơn đó là một đứa trẻ, quần áo nhuốm màu bùn, tay cố ôm lấy thân cây. Xứ này đâu lạ gì cảnh sau mỗi trận bão lũ lại thấy đồ đạc nhà mình trôi đi, đồ đạc nhà người ta trôi đến. Khi thì xoong nồi, khi thì cây cối, gà, vịt, khi thì quần áo, búp bê, cặp sách. Nói chung đủ cả, lẫn lộn trong bùn đất chẳng còn dùng được. Nhưng chưa bao giờ ông nghĩ thứ trôi đến sau cơn lũ lại là một thằng bé sáu tuổi, người ngợm đặc như một khối bùn.
Sau lũ, nguồn nước cũng ô nhiễm nặng. Những gáo nước đục ngầu không thể gột rửa hết bùn đất trên cơ thể đứa bé tội nghiệp. Ngay cả sau này cũng vậy, dù ông Vại và vợ chồng đứa con trai có yêu thương ra sao cũng không thể nào xóa đi ký ức đau buồn trong nó. Ông từng dắt thằng nhỏ ngược dòng cơn lũ tìm về nhà. Nhưng về đến nơi chỉ thấy cảnh tượng tan hoang. Người ta nói người thân thằng nhỏ đã trôi theo cơn lũ, không về. Kể từ đó thằng nhỏ trở thành con cháu trong nhà. Người làng nói chắc ông trời thương vợ chồng chị Thảo lấy nhau chục năm vẫn chưa có con nên cơn lũ đã đưa thằng nhỏ dừng lại nơi này. Từ khi có nó nhà cửa tự nhiên cứ ấm dần lên. Dù sau lũ, dựng tạm cái lều, ba con người co cụm lại bên mâm cơm đạm bạc và giấc ngủ tứ bề gió thổi. Chồng Thảo đi xuất khẩu lao động đã được gần hai năm. Ở xa, quặn lòng thương quê nhà mưa lũ. Nên Vĩnh nói số tiền anh tiết kiệm được sẽ gửi về xây một căn nhà tử tế, nền cao, móng chắc để những mùa bão sau bớt đi phần thấp thỏm, âu lo. Hơn nữa, không thể để cho thằng nhỏ sống tạm bợ thế được. Sẽ chỉ càng khiến nó nghĩ về mất mát. Thế là một ngôi nhà nhỏ được xây lên. Thỉnh thoảng ông Vại ới thằng nhỏ xách hộ cái xô, giữ giùm cái thang, trông giùm mấy mẻ cá đang phơi ngoài sân sợ con mèo ăn mất. Sợ nó ngồi không hay nghĩ ngợi vẩn vơ, lúc giải lao ông thường đạp xe đèo nó đi chơi làng trên xóm dưới. Mấy đứa nhỏ hàng xóm chạy sang kéo thằng Lụm chạy mất tiêu sau rặng cúc tần. Trời tối nhá nhem thằng Lụm trở về với bộ dạng lấm lem, miệng cười hở hàm răng sún chưa thay hết. Thảo vờ mắng nó vài câu chứ bụng dạ thì mừng vui quá chừng. Ít ra cũng thấy Lụm bắt đầu cười trở lại. Nửa đêm cũng ít dần những cơn ác mộng khiến thằng nhỏ bật dậy mếu máo gọi Mẹ ơi. Nó cũng thôi bám chặt vào cột nhà mỗi khi thấy ngoài trời nổi gió.
[..] Cảnh tát cá đồng mới đông vui làm sao. Bà con ai cũng ghé chọn vài con cá to mua về để ăn Tết. Cá đồng ăn cỏ, nước sạch chảy lưu thông nên thơm thịt ai cũng thích. Lụm bận bịu với chiếc giỏ đựng đầy tôm tép của mình. Cô Thảo nói Lụm bán được bao nhiêu tiền đều được giữ lại để đi chợ Tết. Thằng nhỏ sướng rơn lội cả ngày dưới đồng, bùn bết từ đỉnh đầu xuống chân, chỉ hàm răng trắng thỉnh thoảng thích chí cười khanh khách. Tối về cô Thảo đun sẵn nồi nước lá, lôi Lụm ra kì cọ. Tay Thảo dừng lại bên chiếc bớt đỏ trên vai thằng nhỏ, khẽ cười bảo:
- Con nhìn xem, hoa đào ngoài vườn chưa kịp nở mà hoa đào trên vai con đã nở hoa rồi.
- Hồi trước mẹ con hay nói ai có chiếc bớt đỏ như hoa sau này nhất định sẽ hạnh phúc. Có thật vậy không cô?
- Đúng thế. Cô cũng tin sau này Lụm nhất định sẽ trở thành một chàng trai tươi vui, hạnh phúc. Bởi con mang cả mùa xuân đang nở thắm trên vai.
Lụm nhắm mắt, ngửa cổ cảm nhận sự ấm áp của từng gáo nước lá dội xuống người mình và những cánh hoa đào chầm chậm nở trên vai...
(Vũ Thị Huyền Trang)
Câu 1
Văn bản trên được kể theo ngôi thứ mấy?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào lời kể của người kể chuyện và cách xưng hô trong văn bản để xác định ngôi kể.
Lời giải chi tiết
Văn bản được kể theo ngôi thứ ba, người kể là người đứng ngoài câu chuyện nhưng hiểu rõ tâm lý và hành động của các nhân vật.
Giải thích: Người kể không xưng “tôi” mà kể lại câu chuyện bằng cách gọi tên nhân vật nên đây là ngôi kể thứ ba.
Mở rộng
Ngôi kể thứ ba: khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi, người kể có thể kể linh hoạt tự do những gì diễn ra với nhân vật.
Đọc kĩ đoạn đầu văn bản, xác định các chi tiết nói về thời gian, không gian và tình huống ông Vại gặp Lụm; sau đó tóm tắt lại bằng lời văn ngắn gọn, đầy đủ ý.
Lời giải chi tiết
Ông Vại nhặt được Lụm sau cơn lũ, khi đang bới tìm đồ đạc trong đống đổ nát. Ông phát hiện một đứa trẻ sáu tuổi bám vào thân cây tre, người lấm lem bùn đất như một khối bùn.
Giải thích:
Chi tiết này cho thấy hoàn cảnh đáng thương của Lụm sau thiên tai và sự mất mát mà cậu bé phải trải qua.
Mở rộng
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.
Câu "Nhưng chưa bao giờ ông nghĩ thứ trôi đến sau cơn lũ lại là một thằng bé sáu tuổi, người ngợm đặc như một khối bùn" sử dụng biện pháp tu từ nào?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ câu văn, chú ý các từ ngữ có dấu hiệu của biện pháp tu từ. Nếu có từ “như”, “tựa”, “giống”,… dùng để đối chiếu sự vật này với sự vật khác thì đó là biện pháp so sánh.
Lời giải chi tiết
Câu văn sử dụng biện pháp tu từ so sánh, so sánh hình ảnh đứa trẻ với “một khối bùn” để nhấn mạnh hoàn cảnh thảm thương, đau xót sau bão lũ.
Giải thích: Tác giả so sánh cơ thể của Lụm với “một khối bùn” nhằm nhấn mạnh vẻ ngoài lấm lem, đáng thương của cậu bé sau cơn lũ. Qua đó làm nổi bật hậu quả nặng nề của thiên tai và gợi sự thương cảm nơi người đọc.
Mở rộng
- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.
- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2
- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:
+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...
+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..
Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:
+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...
+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?
+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?
Thông điệp sâu sắc nhất mà văn bản gửi tới bạn đọc là gì?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Khái quát nội dung chính của văn bản, chú ý những chi tiết thể hiện sự thay đổi của nhân vật và ý nghĩa nhân văn mà tác giả muốn gửi gắm để rút ra thông điệp.
Lời giải chi tiết
Văn bản gửi tới người đọc thông điệp: Tình yêu thương chân thành có thể xoa dịu nỗi đau, chữa lành những mất mát và đem lại hạnh phúc cho con người.
Giải thích: Từ một cậu bé luôn sợ hãi, ám ảnh sau cơn lũ, Lụm đã dần vui vẻ, biết cười và cảm nhận được sự ấm áp của tình thân.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
Viết đoạn văn (khoảng từ 5 7 câu) trình bày suy nghĩ của em về vai trò của tình yêu thương trong cuộc sống?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định yêu cầu của đề là viết đoạn văn nghị luận xã hội ngắn. Triển khai theo các bước: nêu vấn đề → giải thích vai trò của tình yêu thương → dẫn chứng từ thực tế hoặc văn bản → khẳng định ý nghĩa và rút ra bài học.
Lời giải chi tiết
Gợi ý: Tình yêu thương có vai trò vô cùng quan trọng trong cuộc sống con người. Đó là sợi dây gắn kết con người lại với nhau, giúp xoa dịu nỗi đau, sưởi ấm những tâm hồn cô đơn, tổn thương. Như trong văn bản, chính sự yêu thương của ông Vại và gia đình đã giúp Lụm dần lấy lại nụ cười, vượt qua ký ức đau buồn sau lũ. Tình yêu thương còn là động lực để con người sống tốt đẹp, biết sẻ chia và giúp đỡ người khác. Cuộc sống sẽ trở nên ý nghĩa hơn nếu mỗi người đều trao đi và nhận lại tình thương. Vì thế, chúng ta cần biết yêu thương và trân trọng những người xung quanh mình.
Giải thích: Đoạn văn làm nổi bật ý nghĩa của tình yêu thương đối với cuộc sống con người.
Mở rộng
Thao tác lập luận phân tích là cách chia nhỏ đối tượng thành nhiều yếu tố bộ phận để đi sâu xem xét một cách toàn diện về nội dung, hình thức của đối tượng.
Dựa vào đặc điểm hình thức và nội dung của văn bản như nhân vật, sự việc, cốt truyện, người kể chuyện và cách xây dựng tình huống.
Lời giải chi tiết
Văn bản thuộc thể loại truyện ngắn.
Giải thích:
Văn bản có các nhân vật như Lụm, ông Vại, Thảo, Vĩnh; có sự việc, tình huống và diễn biến câu chuyện xoay quanh cuộc đời của Lụm sau trận bão lũ. Các sự việc được kể theo trình tự, tập trung làm nổi bật số phận và sự thay đổi của nhân vật.
Mở rộng
- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…
- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.
- Kết cấu truyện ngắn không chia thành nhiều tuyến nhân vật.
- Sử dụng chi tiết cô đúc và lối hành văn mang nhiều ẩn ý
- Có truyện ngắn khai thác cốt truyện kì lạ, lại có truyện ngắn viết về câu chuyện giản dị, đời thường; có truyện ngắn giàu tính triết lí, trào phúng, châm biếm, hài hước, lại có truyện ngắn rất giàu chất thơ…
Xác định nhân vật trung tâm, sự việc chính và sự thay đổi của nhân vật để khái quát nội dung.
Lời giải chi tiết
Văn bản kể về Lụm, một cậu bé sáu tuổi mất người thân trong trận bão lũ và được ông Vại cùng gia đình đón về nuôi dưỡng. Nhờ tình yêu thương và sự chăm sóc của gia đình, Lụm dần vượt qua nỗi đau, nỗi sợ hãi và tìm lại niềm vui trong cuộc sống. Qua câu chuyện, tác giả ca ngợi tình thân, tình yêu thương và sức mạnh chữa lành của tình người.
Giải thích:
Diễn biến của câu chuyện tập trung vào hành trình của Lụm từ một đứa trẻ chịu tổn thương, luôn sợ hãi đến khi trở nên vui vẻ, hạnh phúc trong mái ấm mới.
Mở rộng
Nội dung là hiện thực cuộc sống được miêu tả, phản ánh trong văn bản từ cách nhìn nhận, suy nghĩ và lựa chọn của tác giả. Bao gồm các yếu tố như: đề tài, chủ đề, tư tưởng, cảm hứng chủ đạo…
Tìm những chi tiết thể hiện diễn biến tâm trạng của Lụm từ khi sống với gia đình ông Vại.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Tìm các chi tiết trực tiếp miêu tả hành động, trạng thái và sự thay đổi của Lụm từ đầu đến cuối đoạn trích.
Lời giải chi tiết
- Khi mới được gia đình ông Vại đón về, Lụm vẫn mang nặng nỗi đau và ám ảnh: thường gặp ác mộng, bật dậy mếu máo gọi “Mẹ ơi”, bám chặt vào cột nhà mỗi khi thấy ngoài trời nổi gió.
- Sau một thời gian được yêu thương, chăm sóc, Lụm bắt đầu cười trở lại, ít dần những cơn ác mộng và không còn bám chặt vào cột nhà khi trời nổi gió.
- Lụm “sướng rơn”, cười khanh khách và cảm nhận được sự ấm áp từ mọi người.
Giải thích:
Các chi tiết cho thấy tâm trạng Lụm có sự chuyển biến rõ rệt từ đau buồn, sợ hãi, ám ảnh → vui vẻ, hạnh phúc và bình yên.
Câu 9
Câu văn in đậm trong đoạn trích dưới đây là lời của ai? Nhận xét hình thức sử dụng lời văn này?
“Chồng Thảo đi xuất khẩu lao động đã được gần hai năm. Ở xa, quặn lòng thương quê nhà mưa lũ. Nên Vĩnh nói số tiền anh tiết kiệm được sẽ giải về xây một căn nhà từ tế, nền cao, móng chắc để những mùa bão sau bớt đi phần thấp thỏm, âu lo. Hơn nữa, không thể để cho thằng nhỏ sống tạm bợ thế được. Sẽ chỉ càng khiến nó nghĩ về mất mát.”?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đặt câu văn trong mạch kể để xác định nhân vật có suy nghĩ, lời nói đó; sau đó chú ý cách tác giả đưa lời nhân vật vào lời kể.
Lời giải chi tiết
Câu văn in đậm là lời của nhân vật Vĩnh, thể hiện suy nghĩ và mong muốn của Vĩnh về việc chăm lo cho Lụm. Cách viết này vừa giữ được mạch kể tự nhiên, vừa giúp người đọc cảm nhận rõ tình thương và sự quan tâm của Vĩnh dành cho Lụm.
Giải thích:
Các câu “Hơn nữa, không thể để cho thằng nhỏ sống tạm bợ thế được. Sẽ chỉ càng khiến nó nghĩ về mất mát.” thể hiện trực tiếp suy nghĩ của Vĩnh nhưng được kể ở ngôi thứ ba.
Mở rộng
- Cách dẫn trực tiếp là sử dụng nguyên văn từ ngữ, câu, đoạn,… của một văn bản gốc vào bài viết, bài nói.
- Dấu hiệu nhận biết: được đặt trong dấu ngoặc kép
Em hiểu thế nào về hình ảnh” hoa đào nở trên vai “trong câu chuyện trên?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Giải thích nghĩa thực của hình ảnh “hoa đào trên vai”, sau đó xác định ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh trong hoàn cảnh của Lụm.
Lời giải chi tiết
Hình ảnh “hoa đào nở trên vai” trước hết chỉ chiếc bớt đỏ trên vai Lụm, được cô Thảo liên tưởng đến hoa đào. Về ý nghĩa biểu tượng, “hoa đào” tượng trưng cho mùa xuân, niềm vui, sự sống và hạnh phúc. Vì vậy, hình ảnh “hoa đào nở trên vai” còn thể hiện niềm tin của cô Thảo rằng Lụm sẽ vượt qua mất mát, trở thành một chàng trai tươi vui và có cuộc sống hạnh phúc.
Giải thích:
Lụm từng trải qua mất mát đau thương nhưng sau khi được gia đình yêu thương, em dần tìm lại nụ cười và cảm giác ấm áp. Vì thế, “hoa đào” trên vai không chỉ là một vết bớt trên cơ thể mà còn trở thành biểu tượng cho một mùa xuân mới đang đến trong cuộc đời Lụm.
Mở rộng
Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến
Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ được sử dụng trong câu “Con nhìn xem, hoa đào ngoài vườn chưa kịp nở mà hoa đào trên vai con đã nở hoa rồi. “.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định hình ảnh được dùng để gọi tên một sự vật khác, từ đó nêu tác dụng về hình thức, nội dung và cảm xúc.
Lời giải chi tiết
Câu văn sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ, thể hiện qua hình ảnh “hoa đào trên vai”. “Hoa đào” được dùng để chỉ chiếc bớt đỏ trên vai Lụm. Cách ẩn dụ này làm hình ảnh chiếc bớt trở nên đẹp đẽ, giàu ý nghĩa, đồng thời thể hiện tình yêu thương, niềm tin và lời chúc của cô Thảo dành cho Lụm: em sẽ vượt qua mất mát, có một cuộc đời tươi vui, hạnh phúc.
Giải thích:
Cô Thảo không gọi trực tiếp chiếc bớt đỏ mà gọi đó là “hoa đào”. Hoa đào vốn là biểu tượng của mùa xuân, niềm vui và sự sống. Vì vậy, hình ảnh “hoa đào trên vai” còn gợi một mùa xuân và hạnh phúc mới đang đến với cuộc đời Lụm.
Mở rộng
- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.
- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:
+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.
+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.
+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.
+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.
Hai thằng nhỏ leo qua rào, một đứa bị kẽm gai cào rách toạc áo. Cái vết rách hình chữ L bên hông nó thò ra mảng da đen thùi lùi, đen đến nỗi cảm giác làm thâm kim luôn cái áo màu cam lợt.
Lược đoạn mở đầu: Lượng cùng tiểu đội lính pháo binh về làng Đằng đóng quân trong những ngày đầu kháng chiến. Họ xin ở nhờ nhà một bà cụ nghèo. Nhà chỉ có hai mẹ con, cô con gái là du kích, tên Thận…
Tôi đi dọc lối vào vườn. Con chó chạy trước tôi. Chợt nó dừng chân và bắt đầu bò, tuồng như đánh hơi thấy vật gì. Tôi nhìn dọc lối đi và thấy một con sẻ non mép vàng óng, trên đầu có một nhúm lông tơ. Nó rơi từ trên tổ xuống.
Phố tôi có một cây bàng. […] Nhưng cây bàng này thật chẳng có gì là đặc biệt. Vỏ nó xù xì, lá nó hung hung và dày như cái bánh đa nướng. Tán bàng xòa ra giống mấy cái ô nối tiếp nhau ba, bốn tầng
Nhà tôi có bốn người.
Cha tôi thế hệ 5X, chớm già. Hơn nửa thế kỉ có mặt trên đời thì bốn mươi năm
cha mặc áo nhà binh, cầm súng và xa nhà. Mẹ thế hệ 6X, sinh sau cha hơn một giáp,
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận