Đọc hiểu Làm lẽ (Hồ Xuân Hương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng, Chém cha cái kiếp lấy chồng chung. Năm thì mười họa chăng hay chớ Một tháng đôi lần có cũng không.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

LÀM LẼ

Hồ Xuân Hương

Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng,

Chém cha cái kiếp lấy chồng chung.

Năm thì mười họa chăng hay chớ

Một tháng đôi lần có cũng không.

Cố đấm ăn xôi, xôi lại hẩm,

Cầm bằng làm mướn, mướn không công.

Thân này ví biết dường này nhỉ

Thà trước thôi đành ở vậy xong.

Câu 1

Nêu thể thơ của bài thơ trên.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định thể thơ dựa vào số câu, số tiếng trong mỗi câu và cách gieo vần.

Lời giải chi tiết

Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Giải thích:

Bài thơ gồm 8 câu, mỗi câu có 7 tiếng, tuân thủ đặc điểm của thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Mở rộng

- Về bố cục: Bài thơ thất ngôn bát cú gồm bốn cặp câu thơ, thường tương ứng với bốn phần: để (triển khai ý ẩn chứa trong nhan đề), thực (nói rõ các khía cạnh chính của đối tượng được bài thơ đề cập), luận (luận giải, mở rộng suy nghĩ về đối tượng), kết (thâu tóm tinh thần của cả bài, có thể kết hợp mở ra những ý tưởng mới). Khi đọc hiểu, cũng có thể vận dụng cách chia bố cục bài thơ thành hai phần: bốn câu đầu, bốn câu cuối hoặc sáu câu đầu, hai câu cuối.

- Về luật bằng trắc và niêm: Bài thơ phải sắp xếp thanh bằng, thanh trắc trong từng câu và cả bài theo quy định chặt chẽ. Quy định này được tính từ chữ thứ 2 của câu thứ nhất: Nếu chữ này là thanh bằng thì bài thơ thuộc luật bằng, là thanh trắc thi bài thơ thuộc luật trắc. Để đảm bảo sự hài hoà, cân bằng, trong mỗi câu, các thanh bằng, trắc đan xen nhau (bắt buộc ở chữ thứ 2, 4, 6) và trong mỗi cặp câu (còn gọi là liên), các thanh bằng, trắc phải ngược nhau. Về niêm, hai liên thơ liền nhau được “dính” theo nguyên tắc: Chữ thứ 2 của câu chắn thuộc liên trên phải cùng thanh với chữ thứ 2 của câu lẻ thuộc liên dưới.

- Về vần và nhịp: Bài thơ thất ngôn bát cú chỉ gieo một vẫn là vần bằng ở chữ cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8; riêng vẫn của câu thứ nhất có thể linh hoạt. Câu thơ trong bài thất ngôn bát cú thường ngắt theo nhịp 4/3.

- Về đối: Bài thơ thất ngôn bát cú chủ yếu sử dụng phép đối ở hai câu thực và hai câu luận.

Link tham khảo: Thơ thất ngôn bát cú

Câu 2

Chỉ ra câu thơ viết về sự bất công trong hôn nhân đa thê.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ bài thơ, tìm những câu thơ trực tiếp nói đến cuộc sống của người vợ lẽ trong chế độ đa thê.

Lời giải chi tiết

Những câu thơ viết về sự bất công trong hôn nhân đa thê là:

- "Kẻ đắp chăn bông kẻ lạnh lùng,"

- "Năm thì mười họa chăng hay chớ

- “Một tháng đôi lần có cũng không."

Giải thích:

Các câu thơ đã khắc họa sự đối xử bất công giữa vợ cả và vợ lẽ. Trong khi có người được chồng yêu thương, chăm sóc thì người vợ lẽ phải chịu cảnh cô đơn, lạnh lẽo, hiếm khi nhận được sự quan tâm của chồng.

Câu 3

Xác định và giải nghĩa các thành ngữ được sử dụng trong bài thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc bài thơ, xác định những cụm từ mang tính thành ngữ và giải thích ý nghĩa của chúng.

Lời giải chi tiết

Các thành ngữ được sử dụng trong bài thơ là:

- "Năm thì mười họa": chỉ sự việc xảy ra rất hiếm hoi, rất ít khi.

- "Cố đấm ăn xôi": cố làm một việc dù biết sẽ thiệt thòi hoặc không mang lại kết quả tốt, chỉ vì không còn cách nào khác.

Giải thích:

Thành ngữ "cố đấm ăn xôi" cho thấy sự cam chịu đầy chua chát, còn "năm thì mười họa" nhấn mạnh cuộc sống hôn nhân thiếu thốn tình cảm.

Mở rộng

- Thành ngữ là một loại cụm từ cố định, có nghĩa bóng bẩy. Nghĩa của thành ngữ là nghĩa toát ra từ cả cụm từ, chứ không phải được suy ra từ nghĩa của từng thành tố.

- Các cách phân loại cấu tạo thành ngữ:

+ Dựa vào số lượng thành tố trong thành ngữ:

+ Dựa vào kết cấu ngữ pháp

- Vì thành ngữ mang đậm sắc thái biểu cảm nên dễ dàng bày tỏ, bộc lộ được tâm tư, tình cảm của người nói, người viết đối với điều được nhắc tới.

Link tham khảo: Thành ngữ là gì? Nghĩa của một số thành ngữ thông dụng

Câu 4

Nhận xét về tâm trạng, thái độ của chủ thể trữ tình thể hiện trong bài thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích những từ ngữ, hình ảnh và giọng điệu trong bài thơ để nhận xét tâm trạng, thái độ của chủ thể trữ tình.

Lời giải chi tiết

Chủ thể trữ tình bộc lộ tâm trạng đau khổ, tủi hờn, chán chường trước cảnh làm lẽ; đồng thời thể hiện thái độ căm phẫn, lên án chế độ hôn nhân đa thê và khát vọng được sống hạnh phúc, bình đẳng.

Giải thích:

Những câu thơ đầu diễn tả nỗi cô đơn, thiệt thòi của người phụ nữ khi phải chia sẻ chồng với người khác. Tiếng chửi "Chém cha cái kiếp lấy chồng chung" thể hiện sự phẫn uất, phản kháng mạnh mẽ đối với chế độ đa thê. Đến hai câu kết, lời thơ đầy nuối tiếc và xót xa khi nhân vật trữ tình nhận ra rằng nếu biết trước số phận này thì thà ở vậy còn hơn chấp nhận cuộc hôn nhân đầy bất hạnh. Qua đó, Hồ Xuân Hương vừa bày tỏ sự cảm thương cho thân phận người phụ nữ, vừa thể hiện ý thức đấu tranh đòi quyền sống và quyền hạnh phúc.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Từ nội dung văn bản, em có suy nghĩ gì về thân phận của người phụ nữ trong xã hội phong kiến?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung bài thơ, khái quát số phận người phụ nữ trong xã hội phong kiến.

Lời giải chi tiết

Qua bài thơ, em thấy người phụ nữ trong xã hội phong kiến phải chịu nhiều bất công và đau khổ. Họ không có quyền quyết định hạnh phúc của mình, phải chấp nhận chế độ đa thê, sống trong cảnh thiệt thòi cả về tình cảm lẫn địa vị. Điều đó khiến cuộc đời của họ đầy tủi cực và mất đi quyền được yêu thương, tôn trọng.

Giải thích:

Bài thơ đã phản ánh chân thực số phận của người phụ nữ làm lẽ qua những hình ảnh đối lập và những lời than đầy chua xót. Không chỉ tố cáo chế độ hôn nhân đa thê, Hồ Xuân Hương còn bày tỏ sự cảm thông với những người phụ nữ bị ràng buộc bởi lễ giáo phong kiến.

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close