Đọc hiểu Nhàn (Nguyễn Bỉnh Khiêm) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8

Xác định nhịp điệu của hai câu thơ luận: Nhịp 2/5

Giải thích:

Ta dại/ ta tìm nơi vắng vẻ.

Người khôn/ người đến chốn lao xao.

Nghệ thuật tiêu biểu của thơ Đường luật được sử dụng ở hai cặp câu thực và luận: Đối

Giải thích:

Hai cặp câu thực và luận được đối rất chỉnh cả về từ loại, ý nghĩa và cấu trúc câu, góp phần tạo nên sự cân đối, hài hòa cho câu thơ.

- “Nơi vắng vẻ” là những nơi ít người, nơi thôn quê, rừng núi, hiểu rộng hơn, đó là những nơi thanh tĩnh, không có cảnh đua chen tranh giành

- “Chốn lao xao” là nơi có đông người, ồn ào, nơi chợ búa, thị thành, hiểu rộng hơn, đó là nơi xa hoa, quyền quý, cũng là nơi người ta cạnh tranh sát phạt lẫn nhau để mưu cầu danh lợi cho mình.

Giải thích:

Hai hình ảnh được đặt trong thế đối lập để thể hiện quan niệm sống của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Tác giả tự nhận mình "dại" khi chọn nơi vắng vẻ, nhưng thực chất đó là cách nói ngược nhằm khẳng định sự sáng suốt của bản thân. Ngược lại, "người khôn" chỉ những người mải mê chạy theo danh lợi. Qua đó, nhà thơ bộc lộ thái độ coi nhẹ công danh và lựa chọn cuộc sống thanh cao, hòa hợp với thiên nhiên.

Vẻ đẹp chân dung Nguyễn Bỉnh Khiêm

- Nhân cách trong sáng vượt lên danh lợi.

- Cuộc sống đạm bạc mà thanh cao.

- Trí tuệ sáng suốt uyên thâm.

Giải thích:

Nhân vật trữ tình trong bài thơ chính là hình ảnh của Nguyễn Bỉnh Khiêm sau khi cáo quan về ở ẩn. Qua những hình ảnh "một mai, một cuốc, một cần câu", "thu ăn măng trúc, đông ăn giá", "rượu đến cội cây", tác giả khắc họa một con người ung dung, tự tại, biết tìm hạnh phúc trong những điều bình dị. Đặc biệt, câu kết "Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao" cho thấy bản lĩnh và trí tuệ của một bậc hiền triết luôn giữ vững khí tiết trước danh lợi.

Quan niệm sống “nhàn” của Nguyễn Bỉnh Khiêm qua bài thơ:

- Sống hòa hợp với thiên nhiên, tránh xa vòng danh lợi với tâm hồn thanh thản, thư thái.

- Khi thể hiện quan điểm của mình, Nguyễn Bỉnh Khiêm lựa chọn mình thế đứng bên ngoài của sự cám dỗ danh lợi, vinh hoa - phú quý, bộc lộ thái độ xem thường. Nguyễn Bỉnh Khiêm cảm thấy an nhiên, vui vẻ bởi thi sĩ được hoà hợp với tự nhiên, nương theo tự nhiên để di dưỡng tinh thần, đồng thời giữ được cốt cách thanh cao, không bị cuốn vào vòng danh lợi tầm thường.

Giải thích:

Sau khi cáo quan về ở ẩn, Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn luôn quan tâm đến việc đời. Vì vậy, "nhàn" là trạng thái thanh thản của tâm hồn và sự sáng suốt trong cách lựa chọn lối sống, chứ không phải thái độ buông xuôi hay vô trách nhiệm.

- Trong bài thơ tác giả phủ nhận danh lợi, phú quý và ca ngợi cuộc sống hòa hợp với tự nhiên, xa lánh nơi quyền quý để giữ cốt cách thanh cao.

- Quan niệm sống nhàn của một bộ phận thanh niên, học sinh trong xã hội ngày nay xuất phát từ tâm lí sợ khó, sợ khổ, không chịu lao động, học hành chăm chỉ, ... Sống lười biếng, không có mục tiêu, ý chí, khát vọng sống, phụ thuộc vào cha mẹ, gia đình. Điều này cản trở sự phát triển kinh tế, làm xã hội trì trệ...

Giải thích:

Nguyễn Bỉnh Khiêm lựa chọn "nhàn" sau khi đã cống hiến cho đất nước và nhận thấy chốn quan trường đầy rẫy sự tranh đoạt. Vì vậy, "nhàn" của ông là biểu hiện của trí tuệ và nhân cách, không phải biểu hiện của sự lười biếng, thụ động.

Gợi ý:

- Trân quý những niềm vui bình dị từ cuộc sống, không nên vì vật chất, danh vọng hão huyền mà đánh đổi danh dự, nhân cách của mình.

- An nhiên, vui vẻ với những gì mình có, không cưỡng cầu...

- Sống hoà mình vào thiên nhiên, bảo vệ thiên nhiên.

- Sống cuộc sống tự cung tự cấp, ung dung tự tại, mùa nào thức ấy

- …

Giải thích:

Bài thơ không khuyên con người từ bỏ công danh mà hướng con người đến lối sống thanh cao, biết làm chủ bản thân và không để danh lợi chi phối. Ngoài ra, tác phẩm còn nhắn nhủ chúng ta hãy sống chậm lại, sống hòa mình với thiên nhiên.