Đọc hiểu Bà già im lặng (Dương Giao Linh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đang ngồi xem tivi, bà nghe tiếng trẻ con khóc. Thấy nó khóc lâu lâu mà không nín bà mở cửa bước ra, nhìn thấy thằng bé chừng hai, ba tuổi đang đứng khóc một mình.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

BÀ GIÀ IM LẶNG

(Tóm tắt phần đầu: Bà cụ trong câu chuyện là người từ quê lên thành phố sống với vợ chồng con trai để phụng dưỡng tuổi già và trông cháu. Từ bỏ quê hương lam lũ, bà dọn đến một căn hộ nhỏ nơi phố thị, nơi lối sống hiện đại và xa lạ khiến bà khó hòa nhập. Bà chăm sóc đứa cháu nhỏ với tình yêu thương, nhưng khi cháu đến tuổi đi học, bà rơi vào cảnh cô đơn, quanh quẩn trong căn phòng nhỏ).

Đang ngồi xem tivi, bà nghe tiếng trẻ con khóc. Thấy nó khóc lâu lâu mà không nín bà mở cửa bước ra, nhìn thấy thằng bé chừng hai, ba tuổi đang đứng khóc một mình. Nghĩ nó như cháu mình, bà thương lắm. Bà chạy lại dỗ dành, hỏi gì nó cũng không nói. Bà dỗ nó về nhà bà, bảo vào chỗ bà rồi tí mẹ nó có về thì đón. Sang nhà bà, thằng bé nín khóc, nó ngồi chơi ngoan ngoãn. Bà cũng thấy vui. Ai ngờ đến khi con dâu đi làm về, nó quát bảo bà: “Sao bà lại đưa thằng bé này về đây?”. Bà bảo, thấy nó khóc mà bố mẹ không có nhà nên bà trông giúp. Mẹ nó về thì đón. Cô con dâu mặt từ đỏ chuyển sang tái, gọi điện thoại cho chồng. Thằng con trai bà về, hốt hoảng bảo bà “Thế này thì bà hại con rồi”. Sau đó là tiếng bước chân rầm rập. Người nhà thằng bé chạy sang. Sau khi nắm chặt tay, nhìn kỹ từng centimet trên người thằng bé, người đàn bà mặt trắng bủng, môi mọng mầu cánh sen bảo bà: “Bà định bắt cóc con tôi phải không? Bà đã làm gì thằng bé? Bà hoảng sợ, run rẩy không nói thành lời. May mà cậu con trai bà giải thích rằng bà từ quê lên, bà không biết sử dụng điện thoại thông minh nên không đọc được thông báo tìm trẻ lạc trên nhóm cộng đồng cư dân. Mong anh chị thông cảm. Chị ta đưa con về còn quay lại giải thích với mọi người như kết tội bà rằng, mình chỉ mới để con ngoài đó chừng vài phút vào nhà lấy ví tiền chứ đâu có lâu đâu. Anh công an sau khi nhận được tin báo, đến nơi thấy bà cũng hiền lành chất phác lại mới từ quê lên nên bỏ qua cho bà. Sau lần ấy, con dâu bà bảo: “Bà muốn ở đây lâu dài thì đừng có để ý chuyện nhà người ta. Ở đây không phải ở quê mà ngồi lê đôi mách. Rõ rách việc”. Bà im lặng, đưa bàn tay nhăn nheo lên che miệng, chậm rãi đi vào trong phòng.

[...]

Con gái lên thăm. Bà mừng muốn khóc, nước mắt chỉ còn ươn ướt mấy cọng mi thưa. Sau khi đi một vòng xem xét nơi ăn chốn ở của mẹ, cô con gái không ngớt lời khen mẹ dạo này trắng ra, béo ra. Rồi chờ khi chỉ có mình mẹ ở nhà, cô hỏi thăm bà xem chị dâu đối xử với mẹ thế nào? Sao nhìn cứ thấy mẹ buồn buồn, khác hẳn hồi ở quê, hay nói hay cười. Bà cũng chỉ lặng im, mãi bà mới bảo, mẹ ở đây cũng dần quen rồi. Ở đây người ta sống khác lắm, không như ở quê đâu. Chuyện gì cũng phải để trong lòng, cơm ai người đó ăn, việc ai người đó làm. Không quan tâm, không để ý. Thế đấy. Cô con gái nắm chặt bàn tay trắng lằn những đường gân xanh nhằng nhịt của mẹ. Hay mẹ về quê với chúng con? Bà đưa mắt nhìn con. Giá mà là mấy năm trước bà sẽ vui mừng biết mấy, bà sẽ chẳng ngần ngại gì mà không xách quần áo theo con về. Về với ngọn gió đồng rào rạo, về với những người đàn bà nhà quê vốn bỗ bã, gặp người là cười, là chào, là hỏi thăm rồi câu trò câu chuyện. Không biết gì chỉ cần hỏi, muốn đi đâu cũng chỉ cần hỏi, người ta sẽ tận tình chỉ cho, nói cho. Nhưng bây giờ… Bà chẳng còn nhu cầu được chuyện trò, hỏi han nữa. Bà có nên về quê nữa không?

Nhìn bóng đứa con gái liêu xiêu trong cái nắng quái buổi chiều hôm, lòng bà thắt lại. Giá nó lên với bà sớm hơn thì tốt biết mấy.

(Trích Bà già im lặng, Dương Giao Linh, Báo Nhân Dân, 16/08/2024)

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu để xác định ngôi kể của câu chuyện.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về ngôi kể, chú ý cách người kể gọi tên và xưng hô với nhân vật.

Lời giải chi tiết

Dấu hiệu để xác định ngôi kể của câu chuyện là việc sử dụng đại từ nhân xưng “bà” xuyên suốt đoạn trích. Câu chuyện được kể ở ngôi thứ ba, người kể là người ngoài cuộc, quan sát và ghi lại câu chuyện về bà cụ.

Giải thích:

Người kể đứng ngoài câu chuyện, không xưng “tôi”.

Mở rộng

Ngôi kể thứ ba: khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi, người kể có thể kể linh hoạt tự do những gì diễn ra với nhân vật.

Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể

Câu 2

Người nhà cậu bé bị lạc phản ứng ra sao khi tìm thấy cậu bé từ nhà bà cụ?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc kĩ văn bản.

- Tìm các chi tiết, hình ảnh thể hiện phản ứng của người nhà cậu bé khi tìm thấy cậu bé ở nhà bà cụ.

Lời giải chi tiết

Người nhà cậu bé bị lạc đã: Người đàn bà mặt trắng bủng, môi mọng mầu cánh sen bảo bà: “Bà định bắt cóc con tôi phải không? Bà đã làm gì thằng bé? khi tìm thấy cậu bé từ nhà bà cụ.

Giải thích:

Việc người mẹ kiểm tra kĩ người con và chất vấn bà cụ cho thấy chị rất hoảng sợ, lo lắng cho con và nghi ngờ bà cụ có ý đồ xấu.

Mở rộng

Chi tiết là phần rất nhỏ, điểm nhỏ trong nội dung sự việc hoặc hiện tượng.

Link tham khảo: Định nghĩa chi tiết

Câu 3

Nêu hiệu quả của hình thức ngôn ngữ nửa trực tiếp trong đoạn trích: “Nhìn bóng đứa con gái liêu xiêu trong cái nắng quái buổi chiều hôm, lòng bà thắt lại. Giá nó lên với bà sớm hơn thì tốt biết mấy”.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định phần lời mang hình thức lời kể của người kể chuyện nhưng thể hiện trực tiếp suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật để nhận diện ngôn ngữ nửa trực tiếp; sau đó nêu tác dụng. 

Lời giải chi tiết

Hình thức ngôn ngữ trực tiếp trong câu "Nhìn bóng đứa con gái liêu xiêu trong cái nắng quải buổi chiều hôm, lòng bà thất lại. Giá nó lên với bà sớm hơn thì tốt biết mấy" giúp thể hiện trực tiếp dòng cảm xúc, suy nghĩ của bà cụ. Việc sử dụng ngôn ngữ trực tiếp này tạo nên sự chân thực, sống động, giúp người đọc cảm nhận sâu sắc nỗi buồn, sự nuối tiếc của bà cụ trước hoàn cảnh của con gái mình. Đồng thời, nó cũng làm nổi bật tâm trạng day dứt, hối hận của bà.

Giải thích:

Câu văn được kể ở ngôi thứ ba nhưng “Giá nó lên với bà sớm hơn thì tốt biết mấy” lại mang đúng giọng suy nghĩ của bà. Nhờ đó, tâm trạng tiếc nuối, xót xa của bà được bộc lộ tự nhiên và chân thực hơn.

Mở rộng

Ngôn ngữ nửa trực tiếp (hoặc lời nửa trực tiếp) là một biện pháp diễn đạt đặc biệt trong văn học. Về hình thức, đây là lời kể của tác giả (ngôi thứ ba). Tuy nhiên, về nội dung và cảm xúc, đây lại là suy nghĩ hoặc lời nói của nhân vật. 

Câu 4

Anh/chị có nhận xét gì về nhân vật người con dâu trong đoạn trích trên?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào lời nói, hành động và cách ứng xử của người con dâu với bà cụ để nhận xét phẩm chất, thái độ của nhân vật. .

Lời giải chi tiết

Người con dâu là người thiếu cảm thông, lạnh lùng và có phần khắt khe với mẹ chồng. Cô trách bà “hại con”, cho rằng bà “rõ rách việc”, đồng thời yêu cầu bà không được để ý, quan tâm đến chuyện của người khác.

Giải thích:

Khi bà cụ vô tình đưa đứa trẻ về nhà vì muốn giúp đỡ, người con dâu không tìm hiểu nguyên nhân mà trách móc, quy kết cho bà. Cách ứng xử ấy cho thấy sự thiếu thấu hiểu và khoảng cách giữa bà cụ với gia đình trong môi trường sống mới.

Mở rộng

- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…

- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.

- Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.

Link tham khảo: Nhân vật và tính cách nhân vật trong truyện

Câu 5

Từ nội dung của câu chuyện, anh/chị có suy nghĩ gì về sự khác biệt giữa giá trị truyền thống và hiện đại trong xã hội ngày nay.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ sự đối lập giữa cách sống của bà cụ ở quê và môi trường thành thị, trình bày suy nghĩ về mối quan hệ giữa giá trị truyền thống và hiện đại.

Lời giải chi tiết

- Sự khác biệt giữa giá trị truyền thống và hiện đại. Xã hội hiện đại với nhịp sống hối hả, con người xa cách, ít quan tâm đến nhau, trái ngược với lối sống cộng đồng, tình cảm gắn bó, gần gũi ở làng quê.

- Sự cô đơn, lạc lõng của người con dâu trẻ chính là hệ quả của sự thay đổi này.

Đoạn văn tham khảo:

Câu chuyện phản ánh sự khác biệt giữa giá trị truyền thống và hiện đại. Xã hội hiện đại với nhịp sống hối hả, con người xa cách, ít quan tâm đến nhau, trái ngược với lối sống cộng đồng, tình cảm gắn bó, gần gũi ở làng quê. Sự cô đơn, lạc lõng của người con dâu trẻ chính là hệ quả của sự thay đổi này. Câu chuyện đặt ra vấn đề cần cân bằng giữa việc phát triển hiện đại và giữ gìn những giá trị truyền thống tốt đẹp, đặc biệt là tình cảm gia đình, sự gắn kết cộng đồng.

Giải thích:

Bà cụ vốn quen với lối sống quê nhà nên luôn muốn quan tâm, giúp đỡ mọi người, nhưng khi lên thành phố lại được nhắc rằng “không quan tâm, không để ý”. Sự đối lập ấy cho thấy chúng ta cần dung hòa giữa lối sống hiện đại và những giá trị truyền thống tốt đẹp.

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close