Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Ngọ hậu (Hồ Chí Minh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Nhị điểm khai lung hoán không khí, Nhân nhân ngưỡng khán tự do thiên;

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi:

NGỌ HẬU (1)

- Hồ Chí Minh-

Phiên âm

Nhị điểm khai lung hoán không khí,

Nhân nhân ngưỡng khán tự do thiên;

Tự do thiên thượng thần tiên khách,

Tri phủ lung trung dã hữu tiên?

TRƯA

Dịch nghĩa

Hai giờ chiều, nhà lao mở cửa đổi không khí,

Mọi người ngẩng lên ngắm trời tự do;

Khách thần tiên trên trời tự do,

Biết chăng trong tù cũng có khách tiên?

Dịch thơ

Hai giờ ngục mở thông hơi,

Tù nhân ngẩng mặt ngắm trời tự do;

Tự do tiên khách trên trời,

Biết chăng trong ngục có người khách tiên?

(Nam Trân dịch, in trong Tuyển tập thơ Hồ Chí Minh, NXB Văn học, 2008, tr.22)

Chú thích:

(1) Ngọ hậu: là bài thơ nằm trong tập Nhật kí trong tù (Ngục trung nhật kí) – tập thơ chữ Hán gồm 133 bài (không tính “Đầu từ”) theo thể Đường luật được Hồ Chí Minh sáng tác trong thời gian bị chính quyền Tưởng Giới Thạch bắt giam ở Quảng Tây, Trung Quốc, từ ngày 29/8/1942 đến ngày 10/09/1943.

Câu 1

Phần phiên âm của văn bản được viết theo thể thơ gì?

Phương pháp giải

Nhận diện thể thơ dựa vào số chữ trong câu và số câu trong bài.

Lời giải chi tiết

Bản phiên âm được viết theo: thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật hoặc Thất ngôn tứ tuyệt.

Giải thích:

Bài thơ gồm 4 câu, mỗi câu 7 chữ, phù hợp với đặc trưng của thể thơ thất ngôn tứ tuyệt.

Mở rộng

- Thất ngôn tứ tuyệt là một thể thơ có kết cấu ngắn gọn, súc tích nhưng giàu hình ảnh và cảm xúc.

- Cấu tạo: Gồm 4 câu, mỗi câu 7 chữ, tổng cộng 28 chữ.

- Luật bằng trắc:

+ Luật bằng (câu 1 kết thúc bằng thanh bằng).

+ Luật trắc (câu 1 kết thúc bằng thanh trắc).

- Niêm luật: Câu 1 niêm với câu 2, câu 3 niêm với câu 4 (tức là các câu này phải có thanh điệu hài hòa với nhau).

- Gieo vần: Vần thường gieo ở cuối câu 1 - 2 - 4 (có thể theo vần bằng hoặc vần trắc, nhưng chủ yếu là vần bằng).

- Bố cục:

+ Câu 1 (Khai – Mở bài): Giới thiệu nội dung, khung cảnh, cảm xúc.

+ Câu 2 (Thừa – Tiếp nối): Mở rộng thêm ý thơ.

+ Câu 3 (Chuyển – Chuyển ý, tạo cao trào hoặc bước ngoặt).

+ Câu 4 (Hợp – Kết bài, kết luận hoặc tạo dư âm).

Link tham khảo: Thơ tứ tuyệt Đường luật là gì?

Câu 2

Thời gian nào được tác giả nhắc đến trong văn bản trên?

Xem lời giải

Câu 3

Tác dụng của việc sử dụng câu hỏi tu từ trong câu thơ sau là gì?

Tự do thiên thượng thần tiên khách,

Tri phủ lung trung dã hữu tiên?

(Tự do tiên khách trên trời,

Biết chăng trong ngục có người khách tiên?)

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích tác dụng của câu hỏi tu từ thông qua việc đối chiếu ý nghĩa và cách diễn đạt.

Lời giải chi tiết

Hiệu quả của việc sử dụng câu hỏi tu từ trong câu thơ: “Tự do tiên khách trên trời/ Biết chăng trong ngục có người khách tiên?” là:

- Tăng nhịp điệu, sức gợi hình, gợi tả khiến câu thơ trở nên sinh động và hấp dẫn hơn.

- Thể hiện sự khác nhau giữa thần tiên trên trời được tự do cả về thể xác lẫn tinh thần; còn khách tiên trong ngục thì phải sống trong không gian tù túng, mất tự do nhưng chỉ có tinh thần tự do mà nhà tù không trói buộc được

- Tác giả thể hiện tình yêu với Tổ quốc và khát vọng tự do của tác giả.

Giải thích:

Câu hỏi không nhằm tìm kiếm câu trả lời mà nhấn mạnh một nghịch lí: thân thể bị giam cầm nhưng tâm hồn vẫn tự do. Cách nói “người khách tiên” thể hiện thái độ ung dung, lạc quan của tác giả ngay trong hoàn cảnh tù đày.

Mở rộng

- Câu hỏi tu từ là câu hỏi không dùng để hỏi mà để khẳng định, phủ định, bộc lộ cảm xúc,…

- Câu hỏi tu từ được sử dụng nhằm đạt một số hiệu quả giao tiếp như tăng sắc thái biểu cảm, biểu đạt ý nghĩa một cách tế nhị, uyển chuyển.

- Đặc điểm của câu hỏi tu từ:

+ Hình thức như một câu nghi vấn, có dấu chấm hỏi kết thúc câu

+ Mục đích: nhằm khẳng định, nhấn mạnh nội dung, ý nghĩa

+ Thông tin truyền tải dễ hiểu, mang ý nghĩa tượng trưng

+ Cách dùng: theo lối nói ẩn dụ, thể hiện sắc thái biểu đạt

+ Có thể mang hàm ý phủ định

Link tham khảo: Câu hỏi tu từ là gì? Đặc điểm của câu hỏi tu từ

Câu 4

Theo anh/chị, nhân vật trữ tình trong văn bản có những vẻ đẹp nào?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích nhân vật trữ tình qua hành động, cảm xúc và ngôn từ.

Lời giải chi tiết

- Vẻ đẹp của nhân vật trữ tình:

+ Nhân vật trữ tình là người rất yêu tự do, khao khát được tự do.

+ Là người có ý chí, nghị lực phi thường, có thái độ sống tích cực và rất lạc quan.

Giải thích:

Việc những người tù “ngẩng mặt ngắm trời tự do” cho thấy khát vọng tự do mãnh liệt. Cách tự ví mình là “khách tiên” trong ngục cho thấy tác giả không để hoàn cảnh tù đày khuất phục tinh thần, qua đó làm nổi bật bản lĩnh và thái độ sống tích cực.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 5

Thông điệp có ý nghĩa nhất mà anh/chị rút ra từ văn bản trên là gì?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Gợi ý một số bài học sau:

- Cần nhận thức được tầm quan trọng của việc rèn luyện ý chí, nghị lực, bản lĩnh để đối mặt và vượt qua thử thách trong cuộc sống.

- Cần phải biết yêu quý, trân trọng giá trị của tự do.

….

Lời giải chi tiết

Từ bài thơ Ngọ Hậu của Hồ Chí Minh, em rút ra thông điệp sâu sắc về sức mạnh của tinh thần con người. Dù trong hoàn cảnh tù đày tăm tối và mất tự do về thể xác, nhưng người chiến sĩ cách mạng vẫn giữ được tâm hồn tự do, lạc quan và kiên cường. Điều đó nhắc nhở chúng em rằng, khó khăn, thử thách trong cuộc sống có thể trói buộc thân xác, nhưng không bao giờ có thể khuất phục được ý chí và khát vọng của một con người biết vươn lên. Bài học này khơi dậy trong em lòng biết ơn sâu sắc đối với những hy sinh của thế hệ đi trước để đổi lấy tự do, đồng thời thôi thúc em phải sống mạnh mẽ, luôn giữ vững tinh thần lạc quan và trân trọng những giá trị tự do mà mình đang có.

Giải thích:

Bài thơ cho thấy dù bị giam cầm về thể xác, người chiến sĩ vẫn giữ được tâm hồn tự do, sự lạc quan và khát vọng sống. Vì vậy, trước những khó khăn trong cuộc sống, mỗi người cần có bản lĩnh để không bị nghịch cảnh khuất phục và biết trân trọng cuộc sống tự do mình đang có.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?