Đọc hiểu Đôi bàn chân mẹ (Nguyễn Văn Song) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

- Biện pháp liệt kê: “Dáng thô, ngón toẽ, chai phồng”

- Biện pháp câu hỏi tu từ: “Cái tôm cái tép có lời thảo thơm?”

Giải thích:

Phép liệt kê hàng loạt đặc điểm “dáng thô, ngón toẽ, chai phồng” khắc họa cụ thể đôi bàn chân chai sạn, lam lũ của mẹ. Câu hỏi “Cái tôm cái tép có lời thảo thơm?” không nhằm tìm câu trả lời mà nhấn mạnh sự tần tảo, chắt chiu của mẹ từ những sản vật nhỏ bé để nuôi gia đình.

- Thể thơ: Bài thơ được viết theo thể lục bát truyền thống, giàu tính dân tộc và giàu cảm xúc.

- Vần, nhịp:

+ Vần lưng, vần chân phối hợp hài hòa tạo âm điệu mềm mại, tha thiết.

+ Nhịp thơ chậm rãi, sâu lắng, phù hợp với dòng hồi tưởng và cảm xúc thương nhớ mẹ.

- Từ ngữ, hình ảnh:

+ Từ ngữ mộc mạc, giản dị, gần gũi đời sống nông thôn.

+ Hình ảnh giàu sức gợi: “gót chân nứt”, “bùn ngâm tê người”, “dấu chân”… khắc họa chân thực cuộc đời lam lũ, hi sinh của mẹ.

+ Hình ảnh “dấu chân” cuối bài mang ý nghĩa biểu tượng, thể hiện sự hiện diện bất tử của mẹ trong lòng con.

Giải thích:

Các yếu tố nghệ thuật thống nhất trong việc khắc họa người mẹ nông thôn lam lũ, giàu đức hi sinh và làm nổi bật tình yêu thương, lòng biết ơn cùng nỗi nhớ da diết của người con.

- Cảm xúc của chủ thể trữ tình vận động theo trình tự:

+ Ban đầu là sự quan sát, hồi tưởng về đôi bàn chân thô ráp, vất vả của mẹ.

+ Tiếp đến là niềm thương xót, thấu hiểu trước cuộc đời tần tảo, nhọc nhằn của mẹ nơi đồng ruộng.

+ Sau đó là nỗi đau đớn, nghẹn ngào khi mẹ đã qua đời: “Mẹ giờ ở cõi xa xôi”.

+ Cuối cùng là nỗi nhớ thương sâu nặng cùng sự xúc động khi hình bóng mẹ dường như vẫn hiện hữu qua “đầy dấu chân” trong khu vườn cũ.

Giải thích:

Mạch cảm xúc được thể hiện rõ qua các chi tiết “đôi bàn chân mẹ”, “một đời đi sớm về trưa”, “oằn vai gánh phận đàn bà”, rồi “Mẹ giờ ở cõi xa xôi” và kết lại bằng “trong vườn mẹ vẫn đầy dấu chân”. Hình ảnh “dấu chân” khiến nỗi nhớ mẹ từ một hồi tưởng cụ thể trở thành cảm giác về sự hiện diện không thể mất đi của mẹ trong tâm hồn người con.

Gợi ý:

- Cha mẹ đã hi sinh, yêu thương và dành nhiều vất vả cho con cái.

- Báo hiếu không chỉ là vật chất mà còn là sự quan tâm, yêu thương, chăm sóc.

- Cần biết trân trọng cha mẹ khi còn bên cạnh để không phải nuối tiếc.

Đoạn văn tham khảo:

Em đồng tình với ý kiến: “Đạo làm con là hãy báo hiếu cha mẹ khi còn có thể”. Cha mẹ là người đã sinh thành, nuôi dưỡng và hi sinh rất nhiều cho con cái. Vì vậy, mỗi người cần biết yêu thương, kính trọng và quan tâm cha mẹ từ những điều nhỏ nhất. Báo hiếu không chỉ là chăm lo về vật chất mà còn là sự sẻ chia, động viên và dành thời gian cho cha mẹ. Khi cha mẹ còn bên cạnh, ta còn cơ hội để yêu thương và đền đáp. Nếu vô tâm, đến khi mất đi sẽ chỉ còn lại sự ân hận và tiếc nuối.

Giải thích:

Đoạn văn khẳng định báo hiếu cần được thực hiện khi cha mẹ còn hiện diện, bởi khi ấy con cái vẫn có thể trực tiếp yêu thương, chăm sóc và bù đắp phần nào những hi sinh của cha mẹ. Đây cũng là điều được gợi ra từ nỗi tiếc thương của người con trong bài thơ khi mẹ đã “ở cõi xa xôi”.