Đọc hiểu Mua nhà (Nam Cao) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Ngày hôm sau. Chúng tôi đến nhà hắn thì thấy hắn đang nằm thườn trên một cái giường tre, chiếu rách và bẩn thỉu.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

MUA NHÀ (Nam Cao)

(Giới thiệu chung: Nhân vật tôi là một trí thức nghèo, căn nhà xiêu vẹo, rồi đến một đợt bão, nó bị đổ sập hẳn, cả gia đình rơi vào tình cảnh không nhà. Anh được giới thiệu mua một căn nhà với giá rất "hời" từ một người goá vợ, nuôi hai con, mang nhiều công nợ, lại mê xóc đĩa... Anh vội thuê thợ đến dỡ căn nhà bởi sợ mình chậm chân, người khác sẽ hớt trên...)

Ngày hôm sau. Chúng tôi đến nhà hắn thì thấy hắn đang nằm thườn trên một cái giường tre, chiếu rách và bẩn thỉu. Đứa bé ngồi ngay dưới đất ôm lấy cái chân giường, rên. Nó đau bụng từ sáng sớm. Đứa con lớn vừa cạu nhạu vừa đấm lưng em thùm thụp. Tôi chào hắn. Hắn khẽ hé môi đáp lại chúng tôi nhìn nhau ngượng nghịu như hai kẻ thù nhìn nhau. Sao lại thế? Tôi không dám nhìn lâu hai đứa con của hắn. Hình như tôi thẹn với lòng tôi thế nào....

Tôi nhìn xuống đất mà bảo hắn:

- Bác làm ơn cho tôi dọn đồ đạc để cho người ta dỡ....

Hắn cười chua chát:

- Đồ đạc thì có gì mà dọn? Chỉ có một cái giường này. Cứ quăng bố nó ra ngoài kia cho tôi, rồi dỡ đi.

Hắn đứng dậy mà bảo con:

- Chúng mày cũng đứng lên. Sang nhà bác Vi nằm nhờ.

Con chị phải quát, gắt gỏng với em một lúc, hai đứa mới lếch thếch cõng được nhau sang nhà bác Vi. Vẫn một đứa lạu bà lạu bạu, một đứa oằn oại rên la. Thợ trèo lên mái, dỡ gianh quăng xuống. Tôi ngồi ở sân, trông họ...

Một lúc sau, chẳng biết đã gửi em cho ai được, đứa con gái lân la gần tôi, xem dỡ nhà. Tôi có dịp trông gần nó. Nó gầy ốm quá. Cổ tay, cổ chân chỉ con con.

Mặt chau chau. Quần áo rách lượt thượt. Răng của nó cứ nhe ra một cách thương hại lắm. Tự nhiên tôi ngán ngẩm. Tôi thở dài một tiếng. Rồi tôi buột mồm hỏi nó:

- Từ sáng tới giờ, em đã có gì ăn chưa?

Nó không đáp, chỉ lắc đầu uể oải. Hình như nó đang bận nghĩ ngợi điều gì.

Mắt nó nheo lại. Cái mặt nó cứ cau cau. Có lẽ chỉ vì nắng quáng. Nhưng tôi thấy nó có vẻ thù ghét tôi lắm. Tôi nhắc thầm trong trí: ta không mua thì người khác ...

Những mè, rui đã xong rồi. Người thợ mộc bắt đầu tháo gỗ. Tiếng dùi đục kêu chan chát. Những tiếng rắn chắc vang lên, lộng óc. Tôi thấy con bé bừng mắt.

Nó không nhe răng ra nữa. Đôi môi nó bụm lại. Hai má nó phình ra một chút. Cứ thế, nó chẳng nói chẳng rằng, chạy bình bịch sang nhà hàng xóm. Nó định làm gì vậy? Lòng tôi thắc mắc nỗi lo không rõ rệt. Bỗng tôi nghe một tiếng trẻ con khóc nức nở và hờ:

- Mẹ ơi!...

Tim tôi động một cái giống như bước hụt. Rồi nó đập loạng choạng. Tôi hơi lảo đảo. Bây giờ thì tôi không lẩn trốn những ý nghĩ của tôi được nữa. Tôi ác quá! Tôi ác quá! Tôi phải thú với tôi nhiều rồi...

Phải, tôi ác quá, anh Kim nhỉ. Rồi đây, hối hận sẽ toả một bóng đen vào trong cái nhà mới của tôi, rộng rãi và sạch sẽ hơn cái trước. Những chiều đông lạnh lẽo, một con thạch sùng nấp trên một cái xà ngang, sẽ tặc lưỡi nhắc cho tôi biết: Tôi ác quá! Tôi ác quá!... Nhưng mà thôi anh Kim ạ! Nghĩ ngợi làm gì nữa? Ở cảnh chúng ta lúc này, hạnh phúc cũng chỉ là một cái chăn hẹp. Người này co thì người kia bị hở. Đâu phải tôi muốn tệ? Nhưng biết làm sao được? Ai bảo đời cứ khắt khe vậy? Giá người ta vẫn có thể nghĩ đến mình mà chẳng thiệt gì đến ai!

(Trích Mua nhà, Nam Cao, Truyện ngắn Nam Cao, Văn học, 2023, tr.71-73)

Câu 1

Xác định ngôi kể của câu chuyện trong đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về ngôi kể trong văn bản tự sự.

- Chú ý các từ xưng hô của người kể chuyện

Lời giải chi tiết

- Đoạn trích được kể theo ngôi thứ nhất.

Giải thích:

Người kể chuyện xưng “tôi”, trực tiếp tham gia vào câu chuyện và bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ của mình.

Mở rộng

Ngôi kể thứ nhất, khi tự xưng “tôi”, người kể có thể trực tiếp kể ra những gì mình nghe, mình thấy, mình trải qua, có thể trực tiếp nói ra những cảm tưởng, ý nghĩ của mình.

Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể

Câu 2

Nhân vật tôi mua nhà trong hoàn cảnh nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc phần giới thiệu và các chi tiết mở đầu văn bản.

- Xác định hoàn cảnh sống của nhân vật “tôi”.

Lời giải chi tiết

Nhân vật “tôi” mua nhà trong hoàn cảnh rất khó khăn:

+ Căn nhà cũ xiêu vẹo, sau trận bão đã bị đổ sập hoàn toàn.

+ Cả gia đình rơi vào cảnh không có nơi ở nên phải vội vàng tìm mua nhà khác với giá rẻ.

Giải thích:

Căn nhà cũ đã không còn sử dụng được, trong khi gia đình không có chỗ ở nên việc mua nhà trở thành nhu cầu cấp thiết. oàn cảnh khó khăn ấy cũng khiến nhân vật “tôi” vội vàng mua căn nhà dù biết gia đình người bán đang rất khốn khổ.

Câu 3

Trình bày cảm nhận về hình tượng nhân vật “tôi” trong đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc kĩ văn bản

- Nhận xét vẻ đẹp và bi kịch tinh thần của nhân vật.

Lời giải chi tiết

- Nhân vật “tôi” là một người nghèo nhưng giàu lòng trắc ẩn và có lương tri.

- Khi chứng kiến cảnh cha con chủ nhà đói khổ, bệnh tật, nhân vật cảm thấy day dứt, xót xa và liên tục tự trách mình: “Tôi ác quá!”.

=> Qua đó, Nam Cao khắc họa bi kịch của con người nghèo trong xã hội cũ: muốn sống tử tế nhưng bị hoàn cảnh khắc nghiệt đẩy vào những lựa chọn đầy đau lòng.

Giải thích:

Nếu chỉ nghĩ đến lợi ích của mình, nhân vật “tôi” đã có thể bình thản dỡ nhà. Tuy nhiên, những gì chứng kiến khiến anh không thể vô cảm trước nỗi khổ của người khác. Sự giằng xé và tự trách cho thấy anh vẫn giữ được lòng thương người và ý thức về đúng - sai.

Mở rộng

- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…

- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.

- Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.

Link tham khảo: Nhân vật và tính cách nhân vật trong truyện

Câu 4

Anh/chị hiểu thế nào về hiện thực cuộc sống được thể hiện qua những dòng suy tư: "Ở cảnh chúng ta lúc này, hạnh phúc cũng chỉ là một cái chăn hẹp. Người này co thì người kia bị hở?"

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Phân tích hình ảnh so sánh, ẩn dụ.

- Liên hệ với hoàn cảnh xã hội và số phận con người trong tác phẩm.

Lời giải chi tiết

- Câu nói sử dụng hình ảnh so sánh giàu ý nghĩa: “hạnh phúc” được ví như “một cái chăn hẹp”.

- Qua đó, Nam Cao muốn thể hiện hiện thực đau xót của xã hội nghèo đói trước Cách mạng:

+ Cuộc sống thiếu thốn khiến con người luôn phải giành giật miếng ăn, chỗ ở, quyền sống.

+ Hạnh phúc của người này đôi khi lại đồng nghĩa với sự mất mát của người khác.

+ Con người bị hoàn cảnh xô đẩy vào những tình huống éo le, mâu thuẫn giữa nhu cầu sinh tồn và lòng nhân ái.

- Đồng thời, câu văn còn bộc lộ sự xót xa, bất lực của nhân vật “tôi” trước cuộc đời khắc nghiệt. Đó cũng là tiếng nói nhân đạo sâu sắc của Nam Cao khi ông luôn nhìn thấy nỗi đau tinh thần của con người nghèo khổ.

tinh thần của con người nghèo khổ.

Giải thích:

“Cái chăn hẹp” là hình ảnh gợi sự thiếu thốn: khi một người kéo chăn về phía mình thì người khác bị hở. Tương tự, nhân vật “tôi” có được căn nhà để gia đình mình có chỗ ở thì gia đình người bán lại mất nơi trú ngụ. Câu văn vì thế diễn tả đậm nét sự bất lực của con người trước hoàn cảnh nghèo khổ, đồng thời thể hiện niềm xót thương của Nam Cao đối với những số phận cùng khổ.

Mở rộng

- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.

- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:

+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.

+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.

+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.

Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo: 

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 5

Anh/chị trình bày suy nghĩ của bản thân về đời sống và mong ước của con người được gợi ra từ suy tư của nhân vật “tôi”: "Giá người ta vẫn có thể nghĩ đến mình mà chẳng thiệt gì đến ai."

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Căn cứ vào câu văn và suy nghĩ bản thân

- Bày tỏ ý kiến về vấn đề đặt ra và lí giải

Lời giải chi tiết

Đoạn văn tham khảo:

Câu nói: “Giá người ta vẫn có thể nghĩ đến mình mà chẳng thiệt gì đến ai” gợi ra một mong ước rất nhân văn của con người trong cuộc sống. Ai cũng có quyền mưu cầu hạnh phúc và chăm lo cho bản thân, nhưng hạnh phúc ấy sẽ ý nghĩa hơn nếu không làm tổn thương người khác. Trong xã hội vẫn còn nhiều khó khăn, đôi khi con người buộc phải lựa chọn giữa lợi ích cá nhân và tình thương dành cho đồng loại. Vì vậy, mỗi người cần biết sống yêu thương, sẻ chia và cân bằng giữa cái “tôi” cá nhân với trách nhiệm đối với cộng đồng. Chỉ khi con người biết nghĩ cho nhau, cuộc sống mới trở nên tốt đẹp và giàu tính nhân văn hơn.

người biết nghĩ cho nhau, cuộc sống mới trở nên tốt đẹp và giàu tính nhân văn hơn.

Giải thích:

Câu nói không phủ nhận quyền mưu cầu hạnh phúc của mỗi người mà thể hiện mong muốn hạnh phúc cá nhân không phải đánh đổi bằng thiệt thòi của người khác. Đây cũng là điều khiến nhân vật “tôi” day dứt khi mua căn nhà: anh cần nhà cho gia đình mình nhưng đồng thời hiểu rằng việc ấy khiến cha con người bán mất nơi ở.

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close