Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Miền Trung (Nguyễn Tiến Thanh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Những cơn bão thổi oằn cong bản dào Đất nước gầy như dấu hỏi ngàn năm Vì sao – hỡi vì sao cô lẻ

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

MIỀN TRUNG

(Nguyễn Tiến Thanh)

Những cơn bão thổi oằn cong bản dào

Đất nước gầy như dấu hỏi ngàn năm

Vì sao – hỡi vì sao cô lẻ

Chớp ngang trời vụt tắt mắt sao băng

Em nếu đến từ rừng của mẹ

Anh chắc qua từ biển của cha

Rừng và biển khai thiên thần thoại

Giọng thời gian vang động sơn hà.

Huyền tích trầm bi vắt ngang viễn sử

Cha ông xưa đánh giặc ngàn đời

Yêu đất nước qua dòng sông đang chảy

Qua cây lúa trên đồng, qua từng hạt mưa rơi

Miền Trung mọc lên từ gian khó bao đời

Sao con gái tràn căng sinh lực

Sao con trai hào khí ngất trời

Và cây cỏ kiên cường trong gió cát?

Bởi miền Trung điệp trùng câu hát

Bóng dân ca phủ kín những con người

Điệu ví dặm che cánh đồng khô khát

Biển ngóng chân trời, ai thương nhớ miền Trung?

(Theo Mùa mới viết và đọc 2025, NXB Hội Nhà văn, 2024, tr.200)

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu hình thức để xác định thể thơ của văn bản.

Phương pháp giải

Nhận diện thể thơ dựa vào dấu hiệu hình thức: số chữ, số dòng, cách gieo vần, nhịp điệu.

Lời giải chi tiết

Số chữ trong các dòng thơ không bằng nhau là dấu hiệu hình thức để xác định thể thơ tự do của văn bản.

Giải thích:

Các dòng thơ có số tiếng không hoàn toàn bằng nhau, cách ngắt nhịp và gieo vần linh hoạt.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Truyền thuyết dân gian giải thích về nguồn gốc của người Việt được gợi nhắc trong những dòng thơ nào của văn bản?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Nhận diện chi tiết liên quan đến truyền thuyết nguồn gốc dân tộc.

- Vận dụng kiến thức về truyền thuyết Con Rồng cháu Tiên

Lời giải chi tiết

Truyền thuyết dân gian giải thích về nguồn gốc của người Việt được gợi nhắc trong những dòng thơ:

- Em nếu đến từ rừng của mẹ

- Anh chắc qua từ biển của cha

Giải thích:

Hình ảnh “rừng của mẹ”, “biển của cha” gợi sự kết hợp giữa Âu Cơ và Lạc Long Quân, từ đó liên tưởng đến nguồn gốc “con Rồng cháu Tiên” và truyền thống cùng chung một cội nguồn của dân tộc Việt Nam.

Mở rộng

- Truyền thuyết là thể loại truyện kể dân gian, thường kể về sự kiện, nhân vật lịch sử hoặc liên quan đến lịch sử.

- Đặc điểm truyện truyền thuyết:

+ Mục đích thường ca ngợi, tôn vinh các nhân vật lịch sử, giải thích nguồn gốc các phong tục, tập quán, địa danh, thể hiện lòng yêu nước, tự hào dân tộc

+ Đề tài thường lấy từ lịch sử, những vấn đề có ý nghĩa trọng đại

+ Nhân vật thường được xây dựng đơn giản, có sự kết hợp kì lạ giữa những nét đời thường, thế tục với những nét phi thường, kì ảo

+ Cốt truyện đơn giản, ít tình tiết

+ Yếu tố kì ảo là những hình ảnh, chi tiết kì lạ, hoang đường, là sản phẩm của trí tưởng tượng và nghệ thuật hư cấu dân gian.

+ Truyền thuyết là thể loại truyện kể dân gian, thường kể về sự kiện, nhân vật lịch sử hoặc liên quan đến lịch sử.

Một số link tham khảo:

Truyền thuyết là gì? Một số yếu tố của truyện truyền thuyết

Đặc điểm nhân vật, lời của người kể trong truyện truyền thuyết

Câu 3

Trình bày hiệu quả của biện pháp liệt kê được sử dụng trong những dòng thơ sau:

"Yêu đất nước qua dòng sông đang chảy

Qua cây lúa trên đồng, qua từng hạt mưa rơi"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định các hình ảnh được liệt kê, sau đó phân tích tác dụng đối với việc khắc họa đất nước và thể hiện tình cảm của nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ liệt kê: “dòng sông đang cháy", "cây lúa trên đồng", "từng hạt mưa rơi".

- Hiệu quả:

+ Khắc họa vẻ đẹp giản dị, bình yên của đất nước; thể hiện tình yêu của nhân vật trữ tình dành cho quê hương, đất nước.

+ Giúp câu thơ sinh động, giàu hình ảnh; tạo nhịp thơ đều đặn, giọng điệu nhẹ nhàng.

Giải thích:

Tác giả không nói về đất nước bằng những hình ảnh lớn lao mà cụ thể hóa tình yêu ấy qua dòng sông, cây lúa, hạt mưa. Vì vậy, tình yêu đất nước trở nên gần gũi, tự nhiên hơn.

Mở rộng

Liệt kê là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.

Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê

Câu 4

Nêu tình cảm của nhân vật trữ tình đối với miền Trung được thể hiện trong bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Theo dõi những hình ảnh, từ ngữ thể hiện cảm xúc của nhân vật trữ tình trước thiên nhiên, con người, lịch sử và văn hóa miền Trung.

Lời giải chi tiết

Tình cảm của nhân vật trữ tình đối với miền Trung được thể hiện bài thơ:

- Thấu hiểu, xót xa trước những gian khổ của miền Trung.

- Cảm phục, biết ơn, tự hào về cội nguồn dân tộc; lịch sử, truyền thống văn hóa của mảnh đất miền Trung.

- Yêu mến, nhớ thương vẻ đẹp bình dị, mang đậm bản sắc của thiên nhiên, văn hoá miền Trung.

- Khâm phục, yêu thương, tự hào trước vẻ đẹp của con người miền Trung.

Giải thích:

Những hình ảnh “bão”, “gió cát”, “đất nước gầy” cho thấy sự khắc nghiệt của miền Trung; trong khi “con gái tràn căng sinh lực”, “con trai hào khí ngất trời”, “cây cỏ kiên cường” lại khẳng định sức sống và phẩm chất đáng quý của con người, thiên nhiên nơi đây. Qua đó, tình cảm của nhân vật trữ tình vừa thương yêu, vừa trân trọng và tự hào.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Từ hình ảnh thiên nhiên và con người miền Trung trong bài thơ, anh/chị hãy trình bày suy nghĩ của bản thân về mối liên hệ giữa con người và môi trường sống.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ hình ảnh thiên nhiên khắc nghiệt và con người miền Trung kiên cường trong bài thơ, khái quát mối quan hệ giữa hoàn cảnh sống với sự hình thành phẩm chất con người, đồng thời nêu trách nhiệm của con người đối với môi trường.

Lời giải chi tiết

Đoạn văn tham khảo:

Con người và môi trường sống có mối quan hệ gắn bó chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau. Qua hình ảnh miền Trung trong bài thơ, có thể thấy thiên nhiên khắc nghiệt với bão giông, gió cát đã góp phần hun đúc nên những con người kiên cường, giàu nghị lực và tràn đầy sức sống. Môi trường sống không chỉ ảnh hưởng đến thể chất mà còn hình thành tính cách, phẩm chất của con người. Ngược lại, con người cũng cần biết thích nghi, vượt lên hoàn cảnh và đồng thời bảo vệ môi trường sống của mình. Vì vậy, mỗi chúng ta cần có ý thức giữ gìn thiên nhiên, xây dựng môi trường sống tốt đẹp để phát triển toàn diện cả về nhân cách và tâm hồn.

Giải thích:

Đoạn văn làm rõ hai chiều của mối quan hệ: môi trường tác động đến con người, như gió cát và bão giông góp phần tôi luyện sự kiên cường; đồng thời con người có trách nhiệm bảo vệ môi trường.