Đọc hiểu Tự do (Nguyễn Khoa Điềm) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Văn bản trên thuộc phong cách ngôn ngữ nghệ thuật

Giải thích: Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật là kiểu diễn đạt dùng trong sáng tác văn chương (thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch bản...). Ngôn ngữ này được gọt giũa, chọn lọc kỹ để vừa thông tin vừa thỏa mãn nhu cầu thẩm mỹ, khơi gợi cảm xúc và mang đậm dấu ấn cá nhân của người viết.

- Biện pháp tu từ nổi bật nhất mà tác giả sử dụng trong văn bản là phép điệp từ: "Tôi", "Tự do".

- Tác dụng: Nhấn mạnh, làm rõ ý niệm về tự do của người nghệ sĩ; đồng thời thể hiện niềm khát khao, ý thức vươn tới để đạt được sự tự do không chỉ trong sáng tạo nghệ thuật của người nghệ sĩ nói riêng, mà còn trong tâm hồn, trong cuộc sống của con người nói chung.

Hai câu thơ khẳng định ý nghĩa của tự do đối với tâm hồn con người: Khi có được sự tự do thì con người sẽ vượt thoát mọi giới hạn, phá bỏ những rào cản, ràng buộc và sự chật hẹp, nhỏ bé để vươn tới đời sống tinh thần phong phú, đẹp đẽ, lớn lao hơn. Từ đó sẽ làm chủ được bản thân, làm chủ cuộc sống, và tâm hồn được nâng lên trong chiều kích rộng lớn, vô biên của vũ trụ.

Giải thích nhan đề "Tự do" theo quan niệm của tác giả Nguyễn Khoa Điềm:

- Trước hết, với người nghệ sĩ, tự do là được chính mình, được sáng tạo và viết điều mình mong ước; tự do là không bị ràng buộc bởi vật chất, danh lợi, lời khen – chê của dư luận… Tự do cũng có thể là tất cả những "ràng buộc trong sạch" trong những mối quan hệ vô tư, tự nhiên, đẹp đẽ và cao thượng...

- Đây không chỉ là quan niệm của người nghệ sĩ về tự do trong sáng tạo nghệ thuật nói riêng, mà cũng là một quan niệm, nhận thức về vấn đề tự do cho cuộc sống của con người nói chung.

Đoạn văn tham khảo:

Nhan đề "Tự do" trong bài thơ của Nguyễn Khoa Điềm thể hiện một triết lý sống và sáng tạo nghệ thuật vô cùng sâu sắc. Trước hết, với người nghệ sĩ, tự do là quyền được là chính mình, được tự do tư duy và viết lên những điều bản thân hằng mong ước mà không bị ràng buộc bởi danh lợi, tiền tài, địa vị hay lời khen chê từ dư luận. Bên cạnh đó, tự do không đồng nghĩa với sự cô lập hay buông thả, mà là sự gắn kết bằng những "ràng buộc trong sạch" – những mối quan hệ vô tư, bình dị, tự nhiên và cao thượng giữa con người với con người, giữa con người với vũ trụ xung quanh. Qua đó, nhan đề không chỉ gửi gắm quan niệm nghệ thuật chân chính của người sáng tác mà còn gợi mở một lối sống thanh cao, tự chủ và giàu giá trị cho tất cả mọi người.