Đọc hiểu Biển là Tổ quốc (Nguyễn Phan Quế Mai) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Một vị khách đặc biệt đã tham dự Diễn đàn cấp cao và triển lãm quốc tế về công nghiệp 4.0 do Chính phủ và Ban kinh tế Trung ương tổ chức.

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Nếu tổ quốc của chúng ta mất biển

Máu nghìn đời sẽ biết chảy về đâu?

Nếu tổ quốc của chúng ta mất biển

Hồn ông cha biết nương náu nơi nào?

Hôm nay bóng tối và lòng tham thộc bão giông vào biển

Biển rùng mình, máu của biển đỏ loang

Những tiếng thét trào lên bất tận

Bắc Trung Nam lớp lớp sóng dâng tràn.

Ta tan mình vào lòng đất nước

Dưới ngọn cờ sáng rực tiếng cha ông

Xung quanh ta triệu người dân đất Việt

Siết tay nhau hóa biển sóng hòa bình

Siết tay nhau đem ánh bình minh

Đem sự thật đến đập tan lòng tham, bóng tối

(Trích Biển là Tổ quốc, Nguyễn Phan Quế Mai, tập thơ Tổ quốc gọi tên mình, NXB Phụ nữ, 2015, tr.86 – 87)

Câu 1

Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về các thể thơ hiện đại.

- Quan sát số chữ trong dòng thơ, cách ngắt nhịp, cách gieo vần.

Lời giải chi tiết

Văn bản sử dụng thể thơ: Tự do

Giải thích:

Các dòng thơ trong đoạn trích không bị ràng buộc bởi số chữ, số câu, niêm luật hay vần điệu cố định, cách ngắt nhịp linh hoạt, phù hợp với việc bộc lộ cảm xúc mạnh mẽ của tác giả về Tổ quốc và biển đảo.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do: 

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn. 

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do 

Câu 2

Theo đoạn trích, Nếu tổ quốc của chúng ta mất biển thì những hiểm họa gì có thể xảy ra?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc kĩ đoạn thơ.

- Xác định những chi tiết, hình ảnh thể hiện hậu quả khi mất biển.

Lời giải chi tiết

Theo đoạn trích, Nếu tổ quốc của chúng ta mất biển thì những điều có thể xảy ra:

- Máu nghìn đời sẽ biết chảy về đâu?

- Hồn ông cha biết nương náu nơi nào?

Mất biển đồng nghĩa mất cả giang sơn, mất cả truyền thống oai hùng của một dân tộc anh hùng

Giải thích:

Hai câu hỏi tu từ “Máu nghìn đời sẽ biết chảy về đâu?” và “Hồn ông cha biết nương náu nơi nào?” gắn biển với máu xương, linh hồn và công lao của các thế hệ cha ông. Vì vậy, “mất biển” được nhìn nhận như một nguy cơ đe dọa cả không gian sinh tồn và những giá trị thiêng liêng của dân tộc.

Câu 3

Xác định hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ được sử dụng trong hai câu thơ sau:

"Siết tay nhau hóa biển sóng hòa bình

Siết tay nhau đem ánh bình minh"

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm từ ngữ được lặp lại giữa hai câu thơ, sau đó phân tích tác dụng đối với nội dung và nhịp điệu. 

Lời giải chi tiết

- Phép điệp ngữ “Siết tay nhau”

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh tình yêu, tình đoàn kết và lòng quyết tâm bảo vệ biển đảo của quê hương; sự vững tin vào tương lai tươi sáng.

+ Tạo nhịp điệu, nhạc tính; làm tăng sức biểu cảm cho đoạn thơ.

Giải thích:

Cụm từ “Siết tay nhau” được lặp lại ở đầu hai dòng thơ, gợi hình ảnh con người nắm tay, gắn kết thành một sức mạnh chung. Từ sự đoàn kết ấy, tác giả hướng đến những hình ảnh tích cực “hòa bình”, “ánh bình minh”, cho thấy sức mạnh của cộng đồng có thể tạo nên niềm tin và hi vọng.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 4

Nội dung hai dòng thơ sau có ý nghĩa gì với anh chị?

"Ta tan mình vào lòng đất nước

Dưới ngọn cờ sáng rực tiếng cha ông"

Xem lời giải
Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa hình ảnh thơ, sau đó liên hệ với nhận thức và trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với đất nước. 

Lời giải chi tiết

Hai dòng thơ gợi nhắc mỗi người cần ý thức rằng bản thân là một phần của đất nước, có trách nhiệm góp sức xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đất nước hôm nay được hình thành và gìn giữ nhờ công lao, sự hi sinh to lớn của các thế hệ cha ông qua nhiều thời kì lịch sử. Vì vậy, mỗi chúng ta cần trân trọng những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, biết ơn những người đã hi sinh vì độc lập, chủ quyền của đất nước. Đồng thời, mỗi cá nhân cũng cần đóng góp công sức nhỏ bé của mình vào sự nghiệp chung, góp phần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ngày càng phát triển.

Giải thích:

“Ta tan mình vào lòng đất nước” thể hiện sự gắn bó giữa cá nhân với cộng đồng, với Tổ quốc. Hình ảnh “ngọn cờ” và “tiếng cha ông” gợi truyền thống, lịch sử và những giá trị thiêng liêng được các thế hệ trước gìn giữ. Vì vậy, câu thơ khơi dậy tình yêu nước, đồng thời nhắc mỗi người về trách nhiệm của mình đối với đất nước.

Câu 5

Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy rút ra một thông điệp em tâm đắc nhất.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Khái quát nội dung và tư tưởng nổi bật của đoạn thơ, sau đó lựa chọn một thông điệp phù hợp và nêu ý nghĩa của thông điệp ấy.

Lời giải chi tiết

Đoạn văn tham khảo:

Thông điệp ý nghĩa mà em rút ra từ đoạn thơ là: mỗi người Việt Nam cần có ý thức bảo vệ chủ quyền biển đảo của Tổ quốc. Biển không chỉ là một phần lãnh thổ mà còn là không gian sinh tồn, lịch sử và linh hồn của dân tộc. Vì vậy, mỗi người cần nuôi dưỡng lòng yêu nước, tinh thần đoàn kết và trách nhiệm đối với đất nước. Đặc biệt, thế hệ trẻ hôm nay phải biết trân trọng công lao của cha ông và góp phần xây dựng, bảo vệ Tổ quốc bằng những hành động thiết thực.

Giải thích:

Đoạn thơ nhiều lần nhấn mạnh sự gắn bó giữa biển với Tổ quốc, với “máu nghìn đời” và “hồn ông cha”, đồng thời đề cao hình ảnh “triệu người dân đất Việt” cùng “siết tay nhau”. Vì vậy, chúng ta cần có ý thức giữ gìn chủ quyền biển đảo.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close