Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Mẹ đừng đi xa nữa (Đỗ Xuân Bình) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Mẹ không còn trở lại nữa đâu Búp bê ơi, thôi nào mày đừng khóc Căn nhà rộng mênh mông cũng thành quá chật

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

MẸ ĐỪNG ĐI XA NỮA

(Đỗ Xuân Bình)

Mẹ không còn trở lại nữa đâu

Búp bê ơi, thôi nào mày đừng khóc

Căn nhà rộng mênh mông cũng thành quá chật

Đụng vào đâu cũng run rẩy kỷ niệm buồn

Này lược hồng mẹ chải tóc cho con

“Sao nó lại có răng hở mẹ?”

Chuyện cô Tấm từng đêm mẹ kế

Mùa thu ơi thị vàng ở đâu?

Sao con mong mùa thu về đến thế

Để thị chín thơm con hái mang về

Con đứng nép bên ngoài cánh cửa

Đợi mẹ là cô Tấm bước ra

Chiều rồi đấy, mẹ đừng đi xa nữa

Con nhóm lửa nấu cơm nước mắt chan hòa

Thúng gạo rỗng cố đong đầy hai bát

Nghẹn ngào... bớt lại... mẹ chưa...

(In trong Những mảnh ghép của huyền thoại, Nguyễn Thanh Tâm, NXB Văn học, 2024, tr 138)

Câu 1

Chỉ ra 2 dấu hiệu để xác định thể thơ tự do của bài thơ.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về các thể thơ

- Xác định đặc điểm hình thức của văn bản: số chữ trong dòng thơ, cách gieo vần, ngắt nhịp, số câu trong khổ.

Lời giải chi tiết

- Văn bản thuộc thể thơ tự do:

+ Các dòng thơ có số chữ không đều nhau

+ Không có vần điệu cố định, không chia khổ theo số câu nhất quán.

Giải thích:

Các dòng thơ có độ dài khác nhau như “Mẹ không còn trở lại nữa đâu” và “Búp bê ơi, thôi nào mày đừng khóc”.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Xác định các hình ảnh đậm chất dân gian được sử dụng trong bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những từ ngữ, hình ảnh gắn với truyện cổ tích và văn hóa dân gian xuất hiện trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

- Các hình ảnh đậm chất dân gian:

+ Cô Tấm

+ Thị vàng, mùa thu, hái thị

Giải thích:

“Cô Tấm”, “quả thị” là những hình ảnh quen thuộc trong truyện cổ tích Tấm Cám. Việc đưa những hình ảnh này vào bài thơ gợi lại thế giới tuổi thơ gắn với lời kể của mẹ và làm cho nỗi nhớ mẹ thêm da diết.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Trình bày hiệu quả phép đối được sử dụng trong dòng thơ: "Căn nhà rộng mênh mông cũng thành quá chật."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định hai vế có quan hệ tương phản trong câu thơ, sau đó làm rõ sự thay đổi của cảm nhận về không gian và tâm trạng.

Lời giải chi tiết

- Phép đối: "rộng mênh mông" ⇔ "quá chật".

- Hiệu quả:

+ Nhấn mạnh sự thay đổi cảm nhận không gian sau khi mẹ mất.

+ Diễn tả nỗi đau mất mẹ khiến căn nhà dù rộng vẫn trở nên ngột ngạt.

+ Gợi cảm giác trống vắng, cô đơn, ám ảnh kỉ niệm.

Giải thích:

Về thực tế, căn nhà vẫn “rộng mênh mông”, nhưng nỗi đau mất mẹ khiến không gian ấy trở nên “quá chật”. Sự đối lập giữa “rộng” và “chật” làm nổi bật nghịch lí của cảm xúc, qua đó diễn tả nỗi cô đơn, đau đớn và ám ảnh bởi kỉ niệm về mẹ.

Mở rộng

- Đối: là biện pháp tu từ, theo đó người viết (người nói) xếp đặt những từ ngữ hoặc câu có đặc điểm ngữ âm, ngữ nghĩa, ngữ pháp tương tự hoặc tương phản nhau ở những vị trí đối xứng trong câu hoặc trong văn bản để gợi ra một nội dung hoàn chỉnh, làm nổi bật một ý nghĩa nhất định

- Tác dụng: tạo nên vẻ đẹp cân xứng, hài hoà cho lời thơ, câu văn

Link tham khảo: Khái niệm biện pháp tu từ đối và tác dụng

Câu 4

Lí giải ý nghĩa giá trị thẩm mĩ của hình thức dùng dấu ba chấm...trong dòng thơ:

"Nghẹn ngào... bớt lại... mẹ chưa..."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Chú ý vị trí và sự lặp lại của dấu ba chấm, từ đó phân tích nhịp điệu câu thơ và trạng thái cảm xúc được biểu hiện.

Lời giải chi tiết

- Ý nghĩa của dấu ba chấm trong câu thơ:

+ Tạo nhịp ngắt quãng, thể hiện sự nghẹn ngào, đứt đoạn trong cảm xúc. Từ đó diễn tả nỗi đau, sự mất mát không thể nói thành lời.

+ Làm tăng tính biểu cảm, khiến câu thơ trở nên ám ảnh, day dứt.

Giải thích:

Các dấu ba chấm khiến lời nói không được diễn đạt trọn vẹn, phù hợp với trạng thái “nghẹn ngào” của nhân vật. Cụm “mẹ chưa...” còn gợi một sự phủ nhận đau đớn: người con vẫn như muốn tin rằng mẹ chưa thực sự đi xa, làm nỗi mất mát trở nên càng xót xa.

Mở rộng

- Dấu chấm lửng là dấu chấm thông thường sẽ xuất hiện ở giữa hoặc ở cuối câu, có kí hiệu là …

- Tác dụng của việc sử dụng dấu chấm lửng:

+ Tức ý vẫn còn chưa diễn đạt hết, vẫn còn điều muốn nói.

+ Sử dụng với mục đích ngập ngừng, ngắt quãng trong câu.

+ Hoặc trong một vài trường hợp dấu chấm lửng còn là dấu hiệu cho sự châm biếm, mỉa mai.

+ Dấu chấm lửng còn là đoạn kéo dài của một loại âm thanh nào đó.

- Chú ý: Khi đọc bài có dấu chấm lửng cần ngắt nghỉ

Link tham khảo:

Tìm hiểu về Dấu chấm lửng

Công dụng của dấu chấm lửng

Câu 5

Trình bày tác động của bài thơ đến suy nghĩ của anh, chị về giá trị của ký ức (khoảng 5-7 dòng).

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ những kỉ niệm về mẹ trong bài thơ, trình bày suy nghĩ về vai trò của kí ức đối với con người.

Lời giải chi tiết

Đoạn văn tham khảo:

Bài thơ khiến tôi nhận ra rằng kí ức, đặc biệt là kí ức về mẹ, luôn có giá trị thiêng liêng và sâu sắc trong đời mỗi con người. Những kỉ niệm tưởng chừng nhỏ bé như lời kể chuyện cổ tích hay hình ảnh quả thị chín lại trở thành điểm tựa tinh thần khi ta mất đi người thân yêu. Kí ức không chỉ giúp con người sống lại những ngày tháng êm đềm mà còn nhắc nhở ta biết trân trọng hiện tại, yêu thương khi còn có thể. Đồng thời, kí ức cũng là nguồn sức mạnh giúp ta vượt qua mất mát, tiếp tục bước đi trong cuộc sống. Vì vậy, mỗi người cần gìn giữ và nâng niu những kí ức đẹp đẽ của mình.

Giải thích:

Bài thơ cho thấy sau khi mẹ mất, những hình ảnh rất bình dị như “lược hồng”, “cô Tấm”, “thị vàng” đều trở thành những dấu ấn sâu đậm. Điều đó cho thấy kí ức là nơi lưu giữ tình yêu và sự hiện diện của người thân, giúp con người không đánh mất sự gắn bó với những gì quý giá đã qua.