Đọc hiểu Mẹ quê (Nguyễn Minh Quang) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Trong văn bản trên, hình tượng mẹ quê được khắc họa qua những chi tiết sau:

- Ngoại hình: “nhuộm đen màu phèn”, “Tóc giờ bạc trắng lưng còng còng hơn”, “quanh năm lam lũ héo hon”, “long lanh ánh mắt”.

- Phẩm chất: “hiền như cục đất”, “miếng ăn dành để luân phiên”, “mùi bùn đã ngấm, nâu sồng đã thân”.

Giải thích:

Những chi tiết về mái tóc bạc, lưng còng, dáng vẻ héo hon cho thấy dấu vết của thời gian và cuộc đời vất vả; còn các chi tiết “không biết bon chen”, “dành để luân phiên”, “sợ... phiền cháu con” làm nổi bật người mẹ hiền lành, chịu thương chịu khó, luôn sống vì gia đình.

Hiệu quả của việc sử dụng biện pháp tu từ so sánh (ví Mẹ quê “hiền” như “cục đất”) trong câu thơ “Hiền như cục đất nhuộm đen màu phèn”:

- Khiến cho lời thơ sinh động, tăng sức gợi hình, gợi cảm, làm giàu giá trị biểu đạt, biểu cảm cho sự diễn đạt.

- Giúp người đọc hình dung cụ thể, cảm nhận rõ nét về nỗi vất vả, nhọc nhằn của công việc đồng áng được khắc họa trong văn bản; cũng như khắc họa sinh động tính cách hiền lành, giản dị, cam chịu của người mẹ thân thương ở quê nhà

- Từ đó thể hiện tấm lòng hiếu thảo, tình yêu thương tha thiết, thái độ trân trọng cùng nỗi xót xa, trăn trở của chủ thể trữ tình về sự hi sinh vĩ đại của mẹ, ý thức sâu sắc về trách nhiệm của người con trong việc đền đáp công ơn sinh dưỡng của mẹ.

Giải thích:

“Cục đất nhuộm đen màu phèn” là hình ảnh quen thuộc của đồng quê, gợi sự mộc mạc và vất vả. Đặt đặc điểm “hiền” bên hình ảnh ấy, tác giả vừa khắc họa tính cách người mẹ vừa cho thấy mẹ đã gắn bó mật thiết với đất đai, ruộng đồng và cuộc sống lao động.

Ghi lại những cảm nhận chân thực, sinh động về sự hi sinh thầm lặng nhưng vĩ đại của người mẹ trong gia đình thôn quê, bài thơ Mẹ quê (Nguyễn Minh Quang) đã thể hiện rõ nét tình yêu thương, thái độ trân trọng, tấm lòng biết ơn của người con dành cho mẹ; qua đó tác giả trực tiếp bày tỏ thái độ ca ngợi, tri ân đức hi sinh của mẹ, đề cao tình mẫu tử thiêng liêng, cao đẹp. 

Giải thích:

Hình ảnh mẹ hiện lên qua cả cuộc đời “lam lũ héo hon”, “quên thời con gái”, “mùi bùn đã ngấm”, đến khi “tóc giờ bạc trắng lưng còng”. Những chi tiết ấy cho thấy mẹ đã dành trọn cuộc đời cho gia đình, vì thế cảm xúc “vạn lần nhớ thương” ở cuối bài trở thành sự kết tinh của tình yêu và lòng biết ơn.

Đoạn văn tham khảo:

Qua văn bản Mẹ quê, có thể thấy Nguyễn Minh Quang là người có cách quan sát và cảm nhận cuộc sống vô cùng chân thực, sinh động và tỉ mỉ. Ông không chỉ nhìn thấy vẻ ngoài "lam lũ héo hon", mái "tóc bạc trắng" hay "lưng còng" của mẹ, mà còn thấu cảm được cả thế giới nội tâm, những hy sinh thầm lặng và nỗi lo toan chất chứa trong "ánh mắt mẹ buồn xa xăm". Đồng thời, ông còn là một nhà thơ sử dụng ngôn ngữ tiếng Việt một cách nhuần nhuyễn và sâu sắc. Việc vận dụng thể thơ lục bát truyền thống, cùng những hình ảnh so sánh giàu chất dân gian "Hiền như cục đất", đã cho thấy ông am hiểu và trân trọng chất liệu văn hóa dân tộc, góp phần tạo nên một hình tượng người mẹ quê giản dị mà vĩ đại, in đậm trong lòng người đọc.

Giải thích:

Cách nhận xét trên được thể hiện qua những chi tiết cụ thể trong bài: tác giả quan sát từ ngoại hình đến đời sống nội tâm của mẹ, sử dụng chất liệu ngôn ngữ dân gian, hình ảnh đời thường và thể thơ lục bát để diễn tả tình cảm. Điều đó cho thấy sự tinh tế trong cảm nhận và một tâm hồn giàu yêu thương, trân trọng những giá trị bình dị.