Đọc hiểu Người đánh trống trường (Ma Văn Kháng) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12
Nếu bảo rằng thầy Huân là người thầy tài ba xuất chúng, là ông thầy đứng trên cái thế thượng phong về trí tuệ mà rèn đúc
Quảng cáo
Câu hỏi
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:
ĐỈNH NÚI
- Trần Đăng Khoa -
Ta ngự giữa đỉnh trời
Canh một vùng biên ải
Cho làn sương mong manh
Hóa trường thành vững chãi
Lản buộc vào hoàng hôn
Ráng vàng cùng đến ở
Bao nhiêu là núi non
TT Ríu rít ngoài cửa sổ
Những mùa đi thăm thẳm
Trong mung lung chiều tà
Biết bao chàng lính trẻ
Đã thành ông bố già?
Áo lên mầu mốc trắng
Tóc đầm đìa sương bay
Lời yêu không muốn ngỏ
Sợ lẫn vào gió mây
Bỗng ngời ngời chóp núi
Em xòa ô thăm ta
Bàng hoàng, xô tung cửa
Hóa ra vầng trăng xa
(Theo https://www.thivien.net)
Câu 1
Xác định thể thơ được sử dụng trong bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào số tiếng trong mỗi dòng thơ, cách gieo nhịp và hình thức trình bày của bài thơ để xác định thể thơ. Nếu các dòng thơ có số tiếng bằng nhau và được tổ chức theo nhịp điệu ổn định thì có thể xác định được thể thơ tương ứng.
Lời giải chi tiết
Thể thơ: tự do
Giải thích:
Các dòng thơ trong bài không bị gò bó về số tiếng, cách ngắt nhịp linh hoạt, không tuân theo khuôn mẫu cố định như thơ lục bát hay thơ thất ngôn. Điều đó tạo nên giọng điệu tự nhiên, phóng khoáng, phù hợp với cảm xúc và mạch suy tư của tác giả.
Mở rộng
Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.
Chỉ ra từ láy tượng thanh và từ láy tượng hình có trong hai khổ đầu của bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Đọc kĩ hai khổ thơ đầu, chú ý những từ láy có khả năng gợi âm thanh hoặc gợi hình ảnh, trạng thái của sự vật để xác định từ láy tượng thanh và tượng hình.
Lời giải chi tiết
- Từ láy tượng thanh:
+ "Ríu rít" - Gợi âm thanh trong trẻo, vui tươi của tiếng chim, tạo không khí sống động cho khung cảnh. - Từ láy tượng hình:
+ "Mong manh" - Diễn tả sự mỏng, yếu ớt, dễ vỡ của làn sương.
Giải thích:
- “Ríu rít” gợi âm thanh vui tươi, trong trẻo của tiếng chim nơi núi rừng, làm cho không gian trở nên sống động và gần gũi.
- Từ tượng thanh là từ mô phỏng âm thanh trong thực tế, chẳng hạn: khúc khích, róc rách, tích tắc…
- Tác dụng của từ tượng thanh: Mang giá trị biểu cảm cao; có tác dụng gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, âm thanh một cách sinh động cụ thể; thường được sử dụng trong các sáng tác văn chương và lời ăn tiếng nói hằng ngày.
Trình bày mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên trong bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Phân tích các hình ảnh thiên nhiên và hình ảnh người lính trong bài thơ, từ đó chỉ ra sự gắn bó, tác động qua lại giữa con người với thiên nhiên.
Lời giải chi tiết
Mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên: Bài thơ thể hiện một mối quan hệ hài hòa và tương hỗ giữa con người (người lính) và thiên nhiên.
- Thiên nhiên bao dung, che chở: Làn sương “mong manh” được hóa thành “trường thành vững chãi", ráng vàng “cùng đến ở” với “núi non”. Thiên nhiên như hòa mình, đồng hành cùng người lính, tạo nên bức tranh thiên nhiên vừa hùng vĩ, vừa ấm áp.
- Con người hòa mình vào thiên nhiên: Người lính “ngự giữa đỉnh trời”, canh giữ “vùng biên ải”. Họ cảm nhận sâu sắc vẻ đẹp của “hoàng hôn”, “ráng vàng”, lắng nghe “tiếng chim ríu rít”. Sự hiện diện của họ trở thành một phần không thể tách rời của cảnh vật nơi biên cương.
- Thiên nhiên làm nền cho tâm trạng con người: Những “mùa đi thăm thẳm”, “mung lung chiều tà” không chỉ là cảnh vật mà còn là phông nền, gợi lên những suy tư, hoài niệm về thời gian, tuổi trẻ và những biến đổi của cuộc đời người lính.
Giải thích:
- Hình ảnh “Ta ngự giữa đỉnh trời / Canh một vùng biên ải” cho thấy con người làm chủ thiên nhiên, hiên ngang giữa đất trời rộng lớn.
- Thiên nhiên hiện lên gần gũi qua “làn sương mong manh”, “ráng vàng”, “núi non”, “tiếng chim ríu rít”. Những hình ảnh ấy như đồng hành, sẻ chia với người lính.
- Thiên nhiên còn phản chiếu tâm trạng con người: sự mênh mang của núi rừng gợi nỗi cô đơn, nhớ thương và những suy tư về thời gian, tuổi trẻ.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Nêu cách hiểu của em về hình ảnh vầng trăng xa ở cuối bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dựa vào ngữ cảnh cuối bài thơ, kết hợp ý nghĩa biểu tượng quen thuộc của hình ảnh “trăng” trong thơ ca để lí giải.
Lời giải chi tiết
Hình ảnh “vầng trăng xa” ở cuối bài thơ mang nhiều tầng ý nghĩa:
- Ý nghĩa tả thực: Vầng trăng đó là ánh trăng sáng ngời hiện lên trên chóp núi trong đêm khuya, chiếu vào cửa sổ trạm gác. Vì ánh trăng quá sáng và tròn trịa, trong phút chốc người lính tưởng nhầm là bóng dáng người yêu phương xa đang xòa ô đến thăm mình.
- Ý nghĩa biểu trưng: Vầng trăng là biểu tượng cho hậu phương, cho người yêu, cho cuộc sống thanh bình mà người lính đang bảo vệ. Chi tiết “Hóa ra vầng trăng xa” thể hiện nỗi nhớ da diết, khát vọng yêu thương thầm kín của người lính trẻ. Dù thực tế có chút hụt hẫng, nhưng vầng trăng ấy chính là nguồn động viên tinh thần, là ánh sáng sưởi ấm cuộc đời dạn dày sương gió của họ.
Giải thích:
- “Em xòa ô thăm ta” tạo cảm giác như có bóng dáng người con gái xuất hiện giữa núi rừng. Nhưng cuối cùng “hóa ra vầng trăng xa”, nghĩa là hình ảnh ấy vừa thực vừa mơ, mang vẻ đẹp lãng mạn và huyền ảo.
- Trăng trong thơ thường tượng trưng cho sự thủy chung, vẻ đẹp tinh khôi và nỗi nhớ. Vì vậy, “vầng trăng xa” còn thể hiện nỗi nhớ quê hương, nhớ người thân yêu của người lính.
- Hình ảnh ấy giúp kết thúc bài thơ bằng một dư âm nhẹ nhàng, sâu lắng và giàu chất thơ.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.
Từ nội dung của hai dòng thơ: Ta ngự giữa đỉnh trời/ Canh một vùng biên ải, hãy trình bày suy nghĩ của em về trách nhiệm của tuổi trẻ hôm nay đối với đất nước.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Liên hệ nội dung hai câu thơ với thực tế cuộc sống hiện nay để rút ra trách nhiệm của thế hệ trẻ đối với quê hương, đất nước.
Lời giải chi tiết
người lính mà còn là lời nhắc nhở sâu sắc về trách nhiệm thiêng liêng của mỗi công dân, đặc biệt là tuổi trẻ, đối với đất nước: - Tinh thần cảnh giác và bảo vệ Tổ quốc: “Canh một vùng biên ải” là hành động trực tiếp bảo vệ sự bình yên của đất nước. Tuổi trẻ hôm nay, dù không trực tiếp cầm súng nơi biên cương, vẫn mang trong mình trách nhiệm cảnh giác, giữ gìn sự đoàn kết, chống lại các âm mưu phá hoại, bảo vệ chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ trên mọi phương diện. - Xây dựng và phát triển đất nước: Trách nhiệm không chỉ dừng lại ở việc “canh giữ” mà còn là cống hiến sức trẻ, trí tuệ, tài năng để xây dựng đất nước ngày càng giàu mạnh, văn minh. Mỗi hành động học tập, lao động, sáng tạo, đóng góp cho xã hội đều là cách tuổi trẻ thể hiện tình yêu và trách nhiệm với quê hương. - Nâng cao ý thức công dân: “Ngự giữa đỉnh trời” đòi hỏi tầm nhìn xa, sự hiểu biết và ý thức trách nhiệm cao cả. Tuổi trẻ cần không ngừng trau dồi kiến thức, rèn luyện đạo đức, hiểu rõ lịch sử, văn hóa dân tộc để trở thành những công dân có ích, có đủ năng lực và bản lĩnh để gánh vác sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong thời đại mới.
Giải thích:
Hai câu thơ khắc họa hình ảnh người lính hiên ngang nơi biên cương, ngày đêm canh giữ đất nước. Điều đó nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay phải có trách nhiệm tiếp nối truyền thống yêu nước, góp phần bảo vệ và phát triển quê hương bằng những hành động thiết thực.
Mở rộng
Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.
=> Các từ ngữ này gợi cảm giác thời gian trôi chậm, dài và gợi nỗi nhớ, sự cô đơn nơi biên giới.
Giải thích:
Hệ thống từ ngữ này cho thấy sự đan cài giữa thời gian tự nhiên và thời gian đời người, gợi cảm giác thời gian trôi dài, lặng lẽ nơi biên cương.
Mở rộng
Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc. Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình
Câu 7
Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ có trong khổ (2)
Xem lời giải
Phương pháp giải
Tìm kiếm các câu thơ sử dụng nghệ thuật gọi hoặc tả vật bằng những từ ngữ vốn dùng cho con người trong khổ 2 và phân tích hiệu quả nghệ thuật của chúng.
Lời giải chi tiết
- Biện pháp tu từ trong khổ (2): Nhân hóa ("ráng vàng cùng đến ở", "núi non ríu rít ngoài cửa sổ").
- Hiệu quả:
+ Làm cho cảnh vật trở nên sống động, gần gũi, chan hòa với con người.
+ Thể hiện tâm hồn người lính trẻ lãng mạn, yêu thiên nhiên, coi thiên nhiên là bạn tri âm tri kỷ trong những ngày ở nơi biên cương xa xôi.
Giải thích:
Phép nhân hóa đã thổi hồn vào cảnh vật, giúp biến không gian đóng quân heo hút, gian khổ thành một mái nhà ấm áp, chan hòa niềm vui.
Mở rộng
- Nhân hoá là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.
- Có ba kiểu nhân hoá thường gặp là:
+ Dùng những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật.
+ Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.
Anh/ Chị hãy nhận xét tình cảm của tác giả dành cho nhân vật trữ tình trong bài thơ.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Căn cứ vào giọng điệu bài thơ, cách khắc họa tư thế và thế giới nội tâm của người lính để khái quát thái độ, tình cảm của nhà thơ.
Lời giải chi tiết
Nhận xét tình cảm của tác giả dành cho nhân vật trữ tình (người lính): Tác giả bày tỏ niềm trân trọng, yêu mến và cảm phục trước vẻ đẹp bình dị mà cao cả của người lính nơi biên cương - những con người canh giữ bình yên cho Tổ quốc, già đi theo năm tháng mà vẫn giữ tấm lòng thủy chung, trong sáng, lãng mạn.
Giải thích:
Tình cảm của nhà thơ được thể hiện qua giọng điệu trìu mến, ngọt ngào, vừa nâng người lính lên tầm vóc vĩ đại của giang sơn, vừa giữ họ lại ở nét bình dị, đáng yêu đời thường.
Mở rộng
- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.
=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.
- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.
Hơn nữa kia
Sau nhiều năm vất vả, đời sống của thầy tôi đã khá hơn xưa. Khá hơn nhiều lần, nên thầy vui mà trò cũng rất mừng. Thầy còn vui hơn vì học trò xưa nhiều người thành đạt, giàu có. Thây nói: Nhiều em có hết. Có tất cả những gì người ta thường thèm khát. (...) Thầy vui, tất nhiên.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận