Đọc hiểu Ông Cần (Bùi Anh Tôn) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

ÔNG CẦN

Người lái đò ở bến đò làng tôi là ông lão Cần. Ông sống chỉ có một mình, Mẹ tôi kể rằng vợ và con ông đã chết hết trong một trận càn của giặc Pháp, còn ông thì tham gia Cách Mạng từ trước ngày cướp chính quyền, thường xuyên chở đò đưa cán bộ du kích đi lại hoạt động bí mật ở vùng này.

Lũ trẻ trong làng chúng tôi thường rủ nhau ra bến sông chơi, và những lúc ông Cần không bận chở khách, ông cho cả bọn lên đò và chở đi một vòng, sang bờ bên kia sau đó lại vòng về bờ bên này. Những chuyến đi như vậy làm chúng tôi vô cùng thích thú. Thi thoảng hoặc những đêm trăng sáng mà không vướng chuyện bài vở hoặc những đêm hè. Lũ chúng tôi lại kéo nhau lên đò nghe ông Cần kể chuyện. Ông kể cho chúng tôi bao nhiêu là chuyện, từ chuyện cổ tích cô nàng công chúa, hoàng tử và các ông vua tài giỏi đến những chuyện đánh Tây, đánh Nhật. Chuyện nào ông kể cũng thật là hay, thật là hấp dẫn làm cả bọn trẻ chúng tôi đều phải tròn mắt, dõng tai và há mồm như nuốt lấy từng lời kể của ông. Hình ảnh ông Cần và con đò đã thân thiết và gắn bó không thể thiếu được trong cuộc sống hằng ngày của lũ trẻ chúng tôi.

Thế mà sáng nay, tôi đang mơ màng, say sưa trong giấc ngủ, thì mẹ tôi lay tôi dậy. Mẹ tôi nói nhanh:

- Ra bờ sông, chỗ bến đò mau.

(…) Mẹ tôi suốt dọc đường đi thì im lặng giờ mới quay sang tôi nói nhỏ:

Đây là quan tài ông Cần…

Tôi bàng hoàng cả người. Thật vậy sao? Chiều qua lúc đi học về tôi còn thấy ông chở đò kia mà, lẽ nào..!

Qua lời mọi người bàn tán, xì xào, tôi mới hiểu rõ. Đêm qua các anh công an trong xã đuổi bắt một tên cướp chạy qua đây. Khi chạy tới sông này hắn đã dùng súng ngắn uy hiếp ông Cần buộc ông phải chở hắn qua sông, trước họng súng lăm lăm ông Cần đã khôn khéo giả vờ đồng ý song ông cố tình ghim con đò đi thật chậm để các anh công an và du kích đuổi kịp. Khi hiểu ra điều đó, trước lúc bị các anh công an bẻ tay đưa vào còng, tên cướp như con thú điên đã kịp giương súng bắn vào ngực ông Cần…

Tôi vừa nghe lọt câu chuyện thì các bác, các chú trong ủy ban xã cùng các anh công an du kích đã tập trung đưa chiếc quan tài của ông Cần về ủy ban xã để làm lễ truy điệu cho ông cụ. Không hiểu từ lúc nào, tất cả lũ trẻ trong làng đều không thiếu một đứa. Chúng tôi theo bước dân làng tiến về ủy ban xã. Riêng tôi, tôi còn cố nán lại sau và bước tới phía bến sông, nơi bây giờ chỉ có độc một con đò của ông Cần cắm sào đứng đó. Con đò hằng ngày quen thuộc, thân thiết mà sao lúc này tôi thấy nó lẻ loi, cô đơn quá đỗi vì thiếu bóng dáng ông Cần. Mắt tôi chợt nhòe đi và có cái gì dâng lên nghèn nghẹn ở nơi cổ họng. Bất giác tôi bật lên tiếng gọi khẽ: “Ông ơi…!!!”.

( Truyện ngắn Bùi Anh Tôn, Baovannghe, online, Hội nhà văn Việt Nam)

Chú thích: Tác giả Bùi Anh Tôn sinh năm 1962, quê Thái Bình, là chuyên viên Sở Giáo dục và Đào tạo Thành phố Hồ Chí Minh. Ông từng nhập ngũ (1984-1985) làm công tác văn nghệ thuộc Cục Chính Trị Binh đoàn Tây Nguyên. Từ 1987 ông dạy âm nhạc và tham gia viết giáo trình, tài liệu giảng dạy âm nhạc cho ngành giáo dục. Ông Cần là một trong những tác phẩm tiêu biểu của nhà văn Bùi Anh Tôn đã khắc họa sâu sắc hình ảnh người nông dân Việt Nam trong bối cảnh xã hội đầy biến động.