Đọc hiểu Trong chiều nghĩa trang (Nguyễn Quang Thiều) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

- Những từ ngữ, hình ảnh có giá trị biểu đạt về mẹ trong khổ thơ thứ hai:

+ “Mẹ run run”

+ “thắp những nén hương”

+ “cắm trước từng bia mộ”

Giải thích:

“Run run” gợi dáng vẻ yếu ớt, xúc động; các hành động “thắp”, “cắm” cho thấy người mẹ lặng lẽ dâng hương trước mộ các con. Qua đó, hình ảnh người mẹ hiện lên với nỗi đau, thương nhớ.

- Hai câu thơ gợi lên nỗi chờ đợi và hi vọng dai dẳng của người mẹ:

+ “Chim khách góc vườn mười mấy năm nói dối”: theo quan niệm dân gian, chim khách kêu báo tin có khách đến. Nhưng suốt nhiều năm, tiếng chim vẫn vang lên mà những người con đã hi sinh không trở về, vì thế tiếng chim trở thành “nói dối”.

+ “Cau mười mấy năm trời vô ý trổ buồng đôi”: cây cau trổ buồng như một dấu hiệu của thời gian trôi qua. “Vô ý” gợi cảm giác thiên nhiên vẫn tuần hoàn bình thản, trong khi nỗi chờ đợi của người mẹ vẫn kéo dài.

=> Hai câu thơ diễn tả sự mòn mỏi chờ đợi của người mẹ và nỗi đau âm thầm của gia đình liệt sĩ sau chiến tranh.

Giải thích:

Những hình ảnh “mười mấy năm”, “nói dối”, “vô ý” nhấn mạnh thời gian chờ đợi quá dài. Thiên nhiên vẫn vận động bình thường nhưng những người con đã hi sinh không thể trở về, khiến nỗi đau và sự chờ đợi của người mẹ càng trở nên day dứt.

- Việc sử dụng hình thức lời tâm sự của chủ thể trữ tình với mẹ và với các anh có những hiệu quả sau:

+ Tạo giọng điệu tha thiết, chân thành, như một cuộc trò chuyện gần gũi.

+ Thể hiện tình cảm xót xa, thương nhớ sâu sắc đối với những người đã hi sinh.

+ Làm nổi bật nỗi đau của người mẹ và sự mất mát của gia đình, quê hương sau chiến tranh. Qua đó khơi gợi lòng biết ơn, sự trân trọng đối với các liệt sĩ.

Giải thích:

Những lời gọi “Mẹ ơi mẹ về đi”, “Các anh về với mẹ”, “Các anh về không hoá được thành người” khiến cảm xúc được bộc lộ trực tiếp, tự nhiên. Cách nói ấy làm nỗi đau, sự nhớ thương và khát vọng đoàn tụ trở nên gần gũi, ám ảnh hơn.

Đoạn văn tham khảo:

Đọc những câu thơ cuối của bài thơ, ta càng thấm thía công lao to lớn của những người đã hi sinh vì Tổ quốc. Họ đã dành cả tuổi trẻ và cuộc đời mình để bảo vệ độc lập, tự do cho đất nước. Vì vậy, mỗi chúng ta cần có thái độ trân trọng và biết ơn đối với những người có công với Đất nước. Lòng biết ơn ấy không chỉ thể hiện qua lời nói mà còn bằng những hành động thiết thực như chăm sóc nghĩa trang liệt sĩ, tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa và sống có trách nhiệm với cộng đồng. Đó cũng là cách để thế hệ hôm nay tiếp nối và gìn giữ những giá trị mà các thế hệ đi trước đã hi sinh để tạo dựng.

Giải thích:

Hình ảnh “trăm mắt người hoe đỏ”, “cùng dâng hương” cho thấy sự tưởng nhớ và biết ơn của cộng đồng đối với những người đã hi sinh.