Đọc hiểu Khúc sáu | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Tôi thương quá những gì đã nuôi nấng đời tôi Bờ suối ngọn nguồn con tôm con tép

Quảng cáo
Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

KHÚC SÁU

Tôi thương quá những gì đã nuôi nấng đời tôi

Bờ suối ngọn nguồn con tôm con tép

Bát canh tàu bay tiếng bầy chim két

Một chút trăng thu trái bắp đầu mùa

Những cây rừng mọc thẳng giữa dây leo

Nấm mới thơm lành sau cơn mưa buổi tối

Mỗi hạt quả chim ăn còn để lại

Này một niềm vui nho nhỏ trong tôi

Mái tăng che giấc mơ kỳ lạ của con người

Những - cây - lửa hừng trong đêm mất ngủ

Tàn lửa như sao băng tung toé khắp trời

Con heo rừng lồng lên chân mắc vào dây bẫy

Nồi cháo khuya cả đơn vị gật gù...

Những thăng trầm bao năm tháng chiến khu

Không dập nổi ngọn lửa đằm trong mắt

Lắm trận đói lắm trận càn thắt ngặt

Đêm lạc rừng võng buộc giữa chênh vênh

Nghe dế giun rên rỉ giọng thấp hèn

Thèm một tiếng chim bình minh như suối mát

 

Tôi đến đây thành rễ cây hút chặt

Với đất này-nhớ câu hát ngày xưa

“Lấy anh em biết ăn gì

Lộc sắn thì chát lộc si thì già”

Nhưng thương quá biết làm sao khác được

Có thể nào khác được nếu mình yêu.

Câu 1

Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về các thể thơ đã học

- Căn cứ vào đặc điểm hình thức: số chữ trong dòng thơ, cách gieo vần, ngắt nhịp

Lời giải chi tiết

Đoạn trích được viết theo thể thơ tự do.

Giải thích:

Các dòng thơ có số chữ không cố định, không có sự gieo vần liên tiếp theo một hệ thống nhất định, nhịp điệu linh hoạt, phù hợp với mạch cảm xúc trữ tình, giàu chất suy tư.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do: 

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn. 

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do 

Câu 2

Theo tác giả, những thử thách mà người lính phải trải qua ở chiến trường được thể hiện qua những từ ngữ, hình ảnh nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc kỹ đoạn trích, tìm kiếm các chi tiết, hình ảnh miêu tả cuộc sống chiến trường.

- Xác định các từ ngữ, hình ảnh mang sắc thái gian khổ, thiếu thốn, nguy hiểm.

Lời giải chi tiết

Những thử thách mà người lính phải trải qua được thể hiện qua các từ ngữ, hình ảnh:

- “Lắm trận đói”

- “Lắm trận càn thắt ngặt”

- “Đêm lạc rừng võng buộc giữa chênh vênh”

Giải thích:

Các chi tiết trên cho thấy cuộc sống chiến khu vừa thiếu thốn, đói khát, vừa nguy hiểm, gian nan; người lính còn phải đối mặt với sự cô độc, bất an giữa núi rừng.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Trong câu thơ: “Tàn lửa như sao băng tung toé khắp trời”, tác giả sử dụng biện pháp tu từ gì? Nêu hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ đó.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định từ ngữ biểu thị quan hệ so sánh và phân tích hình ảnh được dùng để so sánh với đối tượng. 

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ: So sánh “Tàn lửa như sao băng”

- Hiệu quả nghệ thuật:

+ Hình ảnh “tàn lửa” vốn là tàn than nhỏ nhoi, sắp tắt được nâng lên thành hình ảnh “sao băng” rực rỡ, lung linh trên bầu trời.

+ Gợi tả vẻ đẹp lãng mạn, thơ mộng và sức sống mãnh liệt ngay trong đêm chiến trường khốc liệt.

+ Thể hiện phong thái lạc quan, tinh thần lãng mạn và cái nhìn đầy chất thơ của người lính cách mạng.

Giải thích:

Tàn lửa” vốn nhỏ bé, mong manh nhưng được ví với “sao băng” vốn đẹp và nổi bật trên bầu trời. Sự tương đồng về ánh sáng và chuyển động đã làm hình ảnh ngọn lửa trở nên đẹp đẽ, qua đó cho thấy người lính vẫn giữ được tâm hồn lạc quan trước gian khổ.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo: 

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Phân tích ý nghĩa của hình tượng “ngọn lửa” qua hai dòng thơ:

“Những thăng trầm bao năm tháng chiến khu

Không dập nổi ngọn lửa đằm trong mắt”.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Giải thích nghĩa đen, nghĩa biểu tượng của hình tượng “ngọn lửa”.

- Khái quát giá trị biểu đạt của hình tượng.

Lời giải chi tiết

Hình tượng “ngọn lửa” trong hai dòng thơ vừa mang nghĩa thực vừa mang ý nghĩa biểu tượng sâu sắc. Nghĩa thực, đó là ngọn lửa bập bùng giữa chiến khu, sưởi ấm những đêm rừng giá rét. Nghĩa biểu tượng, “ngọn lửa đằm trong mắt” là hình ảnh ẩn dụ đẹp đẽ cho lý tưởng cách mạng, cho ý chí kiên cường và tình yêu nước nồng nàn của người lính. Từ “đằm” gợi sự sâu lắng, bền bỉ, cháy âm ỉ không nguôi. Cụm từ “không dập nổi” khẳng định sức sống mãnh liệt, bất khuất trước mọi gian lao, thử thách. Dù “thăng trầm” bao năm, dù đói rét, càn quét, lạc rừng, ngọn lửa ấy vẫn cháy sáng trong mắt người lính, trở thành niềm tin, sức mạnh để họ vượt qua tất cả.

Giải thích:

“Thăng trầm”, “đói”, “trận càn”, “lạc rừng” là những thử thách có thể bào mòn con người, nhưng không thể “dập” được ngọn lửa trong mắt người lính. Vì vậy, hình tượng này làm nổi bật vẻ đẹp kiên cường, lạc quan và niềm tin bền vững của họ.

Mở rộng

Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến

Link tham khảo: Khái niệm nghĩa hàm ẩn

Câu 5

Hãy viết một đoạn văn (khoảng 5-7 dòng) trình bày suy nghĩ của anh/chị về vai trò của tình yêu (tình yêu quê hương, đất nước, con người) trong cuộc sống hôm nay.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ hình ảnh người lính trong đoạn thơ, khái quát vai trò của tình yêu quê hương, đất nước và con người trong cuộc sống hiện nay. 

Lời giải chi tiết

Đoạn văn tham khảo:

Tình yêu, dù là tình yêu quê hương, đất nước hay tình yêu thương giữa con người với con người, vẫn luôn đóng vai trò nền tảng và bất biến trong cuộc sống hôm nay. Trong thời bình, tình yêu ấy không còn biểu hiện qua những thử thách sinh tử như thời chiến tranh, nhưng lại là sợi chỉ đỏ kết nối cộng đồng, là điểm tựa vững chắc giúp mỗi cá nhân vượt qua khó khăn, thử thách. Nó là động lực để ta sống có trách nhiệm hơn với gia đình, với xã hội; là hành trang để ta giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ hội nhập. Đặc biệt, tình yêu thương con người chính là liều thuốc xoa dịu những tổn thương, xóa nhòa khoảng cách, hướng đến một xã hội văn minh, nhân ái. Như nhà thơ đã khẳng định: “Có thể nào khác được nếu mình yêu”, bởi khi có tình yêu trong tim, con người sẽ có đủ nghị lực để sống tốt đẹp hơn mỗi ngày.

Giải thích:

Đoạn thơ cho thấy tình yêu và sự gắn bó với đất nước, đồng đội đã giúp người lính vượt qua những năm tháng chiến khu khắc nghiệt. Trong cuộc sống hôm nay, tình yêu vẫn tạo động lực để con người sống trách nhiệm, biết sẻ chia và đóng góp cho cộng đồng.

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
close