“Lòng thương cây nhớ cội” được nhắc đến trong đoạn trích gợi truyền thống gì của dân tộc Việt Nam?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Tìm hình ảnh, từ ngữ gợi đến truyền thống ứng xử với nguồn cội của dân tộc.
Lời giải chi tiết
“Lòng thương cây nhớ cội” trong đoạn trích gợi nhắc đến truyền thống uống nước nhớ nguồn/lẽ sống tình nghĩa, thủy chung, hướng về nguồn cội.
Giải thích:
“Cây” có cội nguồn cũng như con người có nguồn cội. Câu thơ nhắc mỗi người phải biết trân trọng, biết ơn những người đi trước và nơi mình sinh ra, lớn lên.
Câu 3
Nêu hiệu quả nghệ thuật của việc sử dụng các biện pháp tu từ trong đoạn thơ sau:
“có bài mái đầy thơm hoa dại
có sáu câu vọng cổ chứa chan
có ba ông táo thờ trong bếp
và tuổi thơ buồn như giọt nước trong lá sen…”
Xem lời giải
Phương pháp giải
Xác định các biện pháp tu từ nổi bật, sau đó phân tích tác dụng về nội dung, hình ảnh và cảm xúc.
Lời giải chi tiết
- Các biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ:
+ Biện pháp điệp từ “có” ba lần ở đầu các dòng thơ.
+ Biện pháp liệt kê: liệt kê những làn điệu dân ca, giá trị văn hóa truyền thống: bài mái đẩy, sáu câu vọng cổ, ba ông táo.
+ Biện pháp so sánh: tuổi thơ buồn như giọt nước trong lá sen.
- Hiệu quả của việc sử dụng các biện pháp tu từ:
+ Thể hiện hình ảnh đất nước qua những giá trị văn hóa, tinh thần phong phú, sâu sắc, gần gũi, thân thương, mang trong đó cuộc sống, tâm hồn của nhân dân. Từ đó, nhân vật trữ tình bộc lộ niềm tự hào, tình yêu nước tha thiết, cùng những suy tư về số phận con người gắn với những thăng trầm của đất nước.
+ Làm tăng tính hàm súc, sức gợi lớn lao của ngôn ngữ thơ, có khả năng thể hiện nội dung, cảm xúc tinh tế, phong phú. Ngoài ra, các biện pháp tu từ tạo cho đoạn thơ nhịp điệu nhanh, hối hả, giọng điệu cồn cào, thiết tha, khắc khoải.
Giải thích:
Việc lặp lại “có” kết hợp với phép liệt kê tạo cảm giác những hình ảnh thân thuộc của quê hương cứ nối tiếp hiện ra. Hình ảnh so sánh “tuổi thơ buồn như giọt nước trong lá sen” vừa gợi sự mong manh, trong trẻo của tuổi thơ, vừa cho thấy những nỗi buồn đã trở thành một phần kí ức không thể quên.
Mở rộng
- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.
- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.
- Liệt kê là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.
Anh/chị có suy nghĩ gì về lòng yêu nước của nhân vật trữ tình bộc lộ trong đoạn trích?
Xem lời giải
Phương pháp giải
Chú ý cách nhân vật trữ tình nói về đất nước và những hình ảnh được dùng để thể hiện tình yêu ấy, từ đó nhận xét về tình cảm và cách nhìn của nhân vật trữ tình.
Lời giải chi tiết
- Tình yêu nước của nhân vật trữ tình bộc lộ trong đoạn trích là tình yêu đất nước từ cái nhìn hiện thực, đất nước còn nghèo khổ; từ những gì nhỏ bé bình dị, mộc mạc, gắn bó với cuộc sống, số phận của mỗi con người, với truyền thống, tâm thức, tình cảm của dân tộc.
- Trên cơ sở hiểu ý thơ, tình yêu nước của nhân vật trữ tình, học sinh có thể trình bày suy nghĩ riêng của mình theo nhiều cách khác nhau và lí giải dựa vào thực tế, quy luật tình cảm, cảm xúc. Dưới đây là gợi ý:
+ Tình yêu nước ấy thiết tha, sâu sắc, tinh tế.
+ Tình yêu nước ấy lớn lao, cao cả và thiêng liêng
+ Tình yêu nước ấy tự nhiên, tự nguyện, trở thành một phần đời sống, tâm hồn con người, truyền thống dân tộc...
Giải thích:
Điệp lại “tôi yêu đất nước này” rồi cụ thể hóa tình yêu bằng hàng loạt hình ảnh đời thường cho thấy đất nước hiện diện ngay trong cuộc sống của mỗi con người. Nhân vật trữ tình yêu cả những thiếu thốn, nhọc nhằn của quê hương..
Mở rộng
- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.
- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...
- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.
Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết một đoạn trình bày suy nghĩ của anh/ chị về ý nghĩa tình yêu đất nước từ những điều nhỏ bé, giản dị, gần gũi trong đời thường.
Xem lời giải
Phương pháp giải
Dàn ý:
- Giải thích: Tình yêu đất nước từ những điều nhỏ bé, bình dị, đời thường là tình yêu thương, sự gắn bó, trân trọng những gì ở xung quanh, từ thiên nhiên, tạo vật đến con người, sinh hoạt sống, giá trị, văn hóa, tinh thần. Tình yêu này có nguồn cội sâu xa từ tình yêu quê hương, sự gắn bó với xứ sở.
- Bàn luận: Trên cơ sở hiểu về tình yêu nước từ những điều nhỏ bé, gần gũi, giản dị trong đời thường, học sinh có thể bàn luận theo nhiều phương diện khác nhau về ý nghĩa của tình cảm này. Dưới đây là một số gợi ý:
+ Giúp mỗi người nhận ra, trân trọng những giá trị thiêng liêng, sâu bền, cao quý từ những gì gần gũi trong cuộc sống, sinh hoạt của mình và những người xung quanh mình, tạo vật gần gũi.
+ Có ý thức đóng góp, gìn giữ, dựng xây, phát triển đất nước bắt đầu trong tình cảm, tinh thần, trong mỗi việc làm, hoạt động sống của mình.
+ Góp phần thức tỉnh, làm thay đổi nhận thức về đất nước, vai trò của mỗi người với đất nước, tránh tâm lí tự ti, hoặc ảo tưởng về mình trước những vấn đề của đất nước, thời đại, những điều mỗi cá nhân có thể làm cho đất nước.
+ Có thái độ sống tốt, hình thành lối sống tích cực, lạc quan, trách nhiệm, giữ niềm tin yêu với đất nước, với mọi người, tạo mối quan hệ tốt đẹp, gắn bó, đoàn kết. Từ đó mỗi cá nhân sẽ lan tỏa tình cảm, tư tưởng ấy của mình cho mọi người, để từ những điều nhỏ bé, đời thường tạo dựng phát triển những giá trị lớn lao, lâu bền giữ độc lập, chủ quyền, thúc đẩy đất nước phát triển đẹp, giàu, văn minh.
- Mở rộng:
+ Phê phán những người sống thờ ơ, thiếu trách nhiệm với đất nước; coi thường, phủ nhận những giá trị tình cảm được xây dựng từ cuộc sống, từ những điều nhỏ bé, bình dị hàng ngày.
+Để hiểu, trân quý, biết được giá trị của những điều bình dị, nhỏ bé, tình yêu nước xuất phát, nuôi dưỡng từ những tình cảm tự nhiên, đời thường của con người không dễ dàng. Nó đòi hỏi mỗi người phải sống hết mình, có trí tuệ, tâm hồn, tấm lòng chân thành, thật thà, không ảo tưởng, toan tính, định kiến.
Lời giải chi tiết
Đoạn văn tham khảo:
Tình yêu đất nước không phải là điều gì xa xôi mà bắt nguồn từ những điều nhỏ bé, giản dị trong đời sống hằng ngày. Đó có thể là tình yêu mái nhà, con đường quen thuộc, tiếng nói quê hương hay những giá trị văn hóa truyền thống gần gũi. Chính từ những điều bình dị ấy, mỗi người hình thành sự gắn bó sâu sắc với nơi mình sinh ra và lớn lên. Tình yêu đất nước từ những điều nhỏ bé giúp con người biết trân trọng cuộc sống, nâng niu những giá trị thân thuộc và có ý thức gìn giữ, bảo vệ chúng. Đồng thời, nó còn thôi thúc mỗi cá nhân sống có trách nhiệm hơn, bắt đầu từ những hành động đơn giản như học tập tốt, sống tử tế, góp phần xây dựng cộng đồng. Ngược lại, nếu thờ ơ với những điều gần gũi, con người sẽ khó có được tình yêu nước chân thành. Vì vậy, mỗi chúng ta cần nuôi dưỡng tình yêu đất nước từ những điều bình dị nhất, để từ đó tạo nên những giá trị lớn lao và bền vững cho dân tộc.
Giải thích:
Đoạn văn làm rõ rằng tình yêu nước được hình thành từ sự gắn bó với những điều thân thuộc, sau đó được chuyển hóa thành ý thức trân trọng, gìn giữ và trách nhiệm đóng góp.
Xem lời giải
Chia sẻ
Bình luận
Danh sách bình luận