Trang chủ

200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Trời hửng (Hồ Chí Minh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Sự vật vẫn xoay đà định sẵn, Hết mưa là nắng hửng lên thôi; Đất trời một thoáng thu màn ướt,

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

TRỜI HỬNG (TÌNH THIÊN)

- Hồ Chí Minh-

Sự vật vẫn xoay đà định sẵn,

Hết mưa là nắng hửng lên thôi;

Đất trời một thoáng thu màn ướt,

Sông núi muôn trùng trải gấm phơi;

Trời ẩm, hoa cười chào gió nhẹ,

Cây cao, chim hót rộn cành tươi;

Người cùng vạn vật đều phơi phới,

Hết khổ là vui vốn lẽ đời.

(Nam Trân dịch)

Câu 1

Nêu căn cứ để xác định thể thơ trong bài thơ trên.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về đặc điểm thể thơ Đường luật.

- Quan sát số câu, số chữ trong mỗi câu, cách gieo vần, bố cục của bài thơ.

Lời giải chi tiết

- Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

- Căn cứ xác định:

+ Bài thơ gồm 8 câu.

+ Mỗi câu 7 chữ (thất ngôn).

+ Có niêm luật và gieo vần theo quy luật thơ Đường, vần bằng xuất hiện ở cuối các câu 2, 4, 6, 8

Giải thích:

Bài thơ có 8 câu và mỗi câu đều gồm 7 tiếng.

Mở rộng

- Về bố cục: Bài thơ thất ngôn bát cú gồm bốn cặp câu thơ, thường tương ứng với bốn phần: để (triển khai ý ẩn chứa trong nhan đề), thực (nói rõ các khía cạnh chính của đối tượng được bài thơ đề cập), luận (luận giải, mở rộng suy nghĩ về đối tượng), kết (thâu tóm tinh thần của cả bài, có thể kết hợp mở ra những ý tưởng mới). Khi đọc hiểu, cũng có thể vận dụng cách chia bố cục bài thơ thành hai phần: bốn câu đầu, bốn câu cuối hoặc sáu câu đầu, hai câu cuối.

- Về luật bằng trắc và niêm: Bài thơ phải sắp xếp thanh bằng, thanh trắc trong từng câu và cả bài theo quy định chặt chẽ. Quy định này được tính từ chữ thứ 2 của câu thứ nhất: Nếu chữ này là thanh bằng thì bài thơ thuộc luật bằng, là thanh trắc thi bài thơ thuộc luật trắc. Để đảm bảo sự hài hoà, cân bằng, trong mỗi câu, các thanh bằng, trắc đan xen nhau (bắt buộc ở chữ thứ 2, 4, 6) và trong mỗi cặp câu (còn gọi là liên), các thanh bằng, trắc phải ngược nhau. Về niêm, hai liên thơ liền nhau được “dính” theo nguyên tắc: Chữ thứ 2 của câu chắn thuộc liên trên phải cùng thanh với chữ thứ 2 của câu lẻ thuộc liên dưới.

- Về vần và nhịp: Bài thơ thất ngôn bát cú chỉ gieo một vẫn là vần bằng ở chữ cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8; riêng vẫn của câu thứ nhất có thể linh hoạt. Câu thơ trong bài thất ngôn bát cú thường ngắt theo nhịp 4/3.

- Về đối: Bài thơ thất ngôn bát cú chủ yếu sử dụng phép đối ở hai câu thực và hai câu luận.

Link tham khảo: Thơ thất ngôn bát cú

Câu 2

Chỉ ra nghệ thuật ẩn dụ trong câu thơ “Hết mưa là nắng hửng lên thôi”.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Xác định hình ảnh ẩn dụ trong câu thơ.

- Liên hệ ý nghĩa tượng trưng của hình ảnh đó trong đời sống con người.

Lời giải chi tiết

- Trong câu thơ “Hết mưa là nắng hửng lên thôi”:

+ Hình ảnh “mưa” là ẩn dụ cho khó khăn, thử thách, đau khổ trong cuộc sống.

+ Hình ảnh “nắng hửng” là ẩn dụ cho niềm vui, sự tươi sáng, hi vọng sau gian khổ.

=> Câu thơ gửi gắm một triết lí: sau khó khăn, thử thách thì niềm vui và ánh sáng sẽ đến.

Giải thích:

Mưa” thường gợi sự u tối, lạnh lẽo, còn “nắng hửng” gợi ánh sáng và sự ấm áp. Từ quy luật tự nhiên ấy, tác giả gợi ra quy luật của cuộc đời: sau những ngày gian khổ sẽ có những ngày tươi sáng, vui vẻ.

Mở rộng

- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.

- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:

+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.

+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.

+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.

Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ

Câu 3

Nêu tác dụng của yếu tố cổ điển và hiện đại trong bài thơ

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Nhận diện yếu tố cổ điển (thể thơ, bút pháp, hình ảnh thiên nhiên).

- Nhận diện yếu tố hiện đại (cảm hứng sống, tư tưởng, cách nhìn cuộc đời).

- Nêu tác dụng kết hợp của hai yếu tố.

Lời giải chi tiết

- Yếu tố cổ điển:

+ Thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

+ Hình ảnh thiên nhiên quen thuộc: trời, đất, sông, núi, hoa, chim.

+ Bút pháp tả cảnh ngụ tình.

- Yếu tố hiện đại:

+ Tinh thần lạc quan, tin tưởng vào tương lai.

+ Quan niệm sống tích cực: sau gian khổ sẽ là niềm vui.

→ Tác dụng: Sự kết hợp giữa cổ điển và hiện đại làm cho bài thơ vừa giàu chất truyền thống, vừa thể hiện tinh thần sống tích cực, lạc quan của con người thời đại mới, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của tác giả.

Giải thích:

Những hình ảnh thiên nhiên và thể thơ Đường luật tạo nên màu sắc cổ điển; trong khi quan niệm “Hết khổ là vui” lại thể hiện cách nhìn tích cực về cuộc sống..

Mở rộng

Phong cách văn học của Hồ Chí Minh:

Thơ ca: thơ tuyên truyền cách mạng mộc mạc, giản dị, dễ nhớ, dễ thuộc; thơ nghệ thuật kết hợp hài hòa giữa yếu tố cổ điển với yếu tố hiện đại, cô đọng, súc tích.

Link tham khảo: Phong cách nghệ thuật của Hồ Chí Minh

Câu 4

Qua bài thơ, anh chị cảm nhận được điều gì trong vẻ đẹp tâm hồn của Hồ Chí Minh?

Xem lời giải

Câu 5

Từ nội dung của 2 câu thơ cuối, anh/ chị rút ra được những bài học gì cho bản thân? (Trình bày khoảng 5-7 dòng)

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Xác định ý nghĩa hai câu thơ cuối: triết lí về quy luật cuộc đời.

- Rút ra bài học nhận thức và hành động cho bản thân.

Lời giải chi tiết

Đoạn văn tham khảo:

Hai câu thơ cuối gợi cho tôi nhiều suy ngẫm về quy luật của cuộc sống. Trong hành trình trưởng thành, con người khó tránh khỏi những khó khăn và thử thách. Tuy nhiên, nếu biết kiên trì và giữ vững niềm tin, ta sẽ vượt qua những “cơn mưa” của cuộc đời để đón nhận “ánh nắng” của niềm vui và thành công. Vì vậy, mỗi người cần rèn luyện bản lĩnh, không nản lòng trước thất bại. Chính thái độ sống lạc quan và nghị lực bền bỉ sẽ giúp ta vững bước trên con đường phía trước.

Giải thích:

Câu thơ “Hết khổ là vui vốn lẽ đời” khẳng định quy luật chuyển biến từ gian khổ đến niềm vui. Vì vậy, trước những “cơn mưa” của cuộc đời, mỗi người cần biết giữ niềm tin, kiên trì nỗ lực thay vì bi quan hay đầu hàng hoàn cảnh.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?