Đọc hiểu Xin đổi kiếp người (Nguyễn Bích Ngân) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

- Văn bản đề cập đến những vấn đề còn tồn tại của xã hội:

+ Chặt cây, đốt rừng (phá rừng)

+ Phun thuốc sâu, hóa chất độc hại vào ruộng đồng để tang năng suất cây, trái

+ Dầu loang tràn trên biển làm cá chết

+ Bụi bẩn không khí ngột ngạt

+ Tiếng ồn của các phương tiện

- Tác giả thể hiện mong muốn, cảm xúc, thái độ khi viết về các điều đó:

+ Mong muốn con người hoán đổi vị trí cho môi trường (cây, ruộng đồng, biển, không khí,…) để cảm nhận nỗi đau, mất mát mà con người đã gây ra cho môi trường.

+ Đau xót và bất lực.

+ Lên án gay gắt trước thực trạng môi trường bị ô nhiễm trầm trọng mà chính con người là thủ phạm gây ra.

- Điệp cấu trúc: “Nếu đổi được…; thử…

- Câu hỏi tu từ: Tôi đã từng hối cải? Trời đất có cho không?

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh mong muốn con người đặt mình vào vị trí là từng thành tố trong môi trường sống xung quanh chúng ta để trải nghiệm tất cả những đau đớn, mất mát, hủy diệt,… mà con người đem đến cho chúng, để thấy chúng cũng có đời sống, có tâm hồn, biết đau đớn, xót xa, giận dữ,… như chính chúng ta.

+ Nhấn mạnh sự tự nhận thức, tự sám hối của cái tôi trữ tình về tội lỗi phá hoại, hủy diệt môi trường sống của con người và nỗi thất vọng vì chưa thể làm gì được cho môi trường xung quanh mình.

+ Cảnh tỉnh con người cần thay đổi nhận thức và hành vi ứng xử đối với môi trường sống.

- ‘Xin đổi được kiếp này”: Thể hiện mong muốn mãnh liệt, tha thiết của tác giả được hóa thân thành cây cối, ruộng đồng, đại dương, không khí để trực tiếp gánh chịu những đau đỡn, tổn thương mà thiên nhiên đang phải hứng chịu.

- "Trời đất có cho tôi?": Câu hỏi tự vấn chứa đựng sự bất lực, băn khoăn và xót xa, vì con người không thể thay đổi quy luật tự nhiên để "đổi kiếp", cũng như không thể trốn tránh trách nhiệm của mình bằng một giả thiết không thể xảy ra.

- Câu thơ thể hiện nỗi trăn trở, dằn vặt sâu sắc và thái độ hối lỗi của tác giả trước những tàn phá mà con người gây ra cho môi trường sống.

- Nhắc nhở mỗi người quay về với thực tại—khi còn mang "kiếp con người", thay vì ước muốn những điều không thể, chúng ta phải thay đổi nhận thức, dừng các hành vi hủy hoại thiên nhiên và có những hành động thiết thực để bảo vệ môi trường xung quanh.

- Nêu rõ sự đồng cảm/thấu hiểu đối với khát khao của nhà thơ Bích Ngân.

- Rút ra bài học/chủ đề chia sẻ:

+ Chia sẻ suy nghĩ về mối quan hệ giữa con người và thiên nhiên.

+ Thức tỉnh trách nhiệm bản thân và đưa ra các giải pháp/hành động cụ thể nhằm bảo vệ môi trường sống.

Đoạn văn tham khảo:

Đọc bài thơ "Xin đổi kiếp này" của Nguyễn Bích Ngân, em vô cùng xúc động và hoàn toàn đồng cảm với khát khao mãnh liệt của nhà thơ. Ước muốn "đổi kiếp" thành cây cối, đại dương, không khí... không phải là sự chối bỏ kiếp người, mà là một giả thiết nghệ thuật chứa đựng nỗi đau đớn, dằn vặt sâu sắc trước những vết thương mà thiên nhiên đang phải gánh chịu do hành vi tàn phá của con người. Bài thơ đã chạm đến trái tim em và thức tỉnh trong em nhiều suy ngẫm quý giá. Em nhận ra rằng thiên nhiên không phải là nguồn tài nguyên vô tận để con người tha hồ bóc ngột, mà là sinh mệnh gắn liền với sự sống của chính chúng ta. Trả lời cho câu hỏi dằn dặc "Tôi làm gì đây? Khi vẫn kiếp con người!", em hiểu rằng thay vì mơ ước những điều không thể, mỗi chúng ta cần hành động ngay ở thì hiện tại. Là một học sinh, em tự nhắc nhở bản thân phải nâng cao ý thức bảo vệ môi trường qua những hành động nhỏ nhất như: tiết kiệm điện nước, giảm thiểu rác thải nhựa, tích cực trồng cây xanh và lan tỏa lối sống xanh đến cộng đồng quanh mình.