200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

Đọc hiểu Nói với con (Nguyễn Huy Hoàng) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Ở quanh con, người tử tế vẫn nhiều Vẫn còn có bao điều tốt đẹp Xa danh lợi hãy chịu nhiều thua thiệt

Quảng cáo

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

NÓI VỚI CON

Ở quanh con, người tử tế vẫn nhiều
Vẫn còn có bao điều tốt đẹp
Xa danh lợi hãy chịu nhiều thua thiệt
Hãy vì người, nếu mong họ vì con.

Rách cho thơm, đói thì phải sạch
Tình thương yêu không mua được bằng tiền
Cần gỗ tốt, nước sơn còn phải tốt
Oán bên lòng, ơn khắc dạ đừng quên.

Nếu vấp ngã, con tự mình đứng dậy
Muốn tập bơi, cứ nhảy xuống giữa dòng
Thà mất cả, có giữ gìn danh dự
Sống thẳng mình, mặc kệ thế gian cong.

(Trích Nói với con, Nguyễn Huy Hoàng, Văn còn có bao điều tốt đẹp, Nguyễn Huy Hoàng, NXB Văn học, Hà Nội, 2008)

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của đoạn trích.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về thể thơ

- Xác định đặc điểm hình thức của văn bản: số chữ trong dòng thơ, cách gieo vần, ngắt nhịp, số câu trong khổ.

Lời giải chi tiết

- Dấu hiệu xác định thể thơ:

+ Các dòng thơ không có số lượng nhất định

+ Mỗi câu thơ có độ dài khác nhau, không theo một quy tắc cố định

- Ta xác định được đây là thể thơ: Tự do

Giải thích:

Các dòng thơ có số tiếng không đều, độ dài linh hoạt.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Cho biết trong câu thơ “Rách cho thơm, đói thì phải sạch” tác giả đã lấy ý từ câu tục ngữ nào?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đối chiếu câu thơ với các câu tục ngữ quen thuộc để xác định nguồn ý.

Lời giải chi tiết

- Câu thơ “Rách cho thơm, đói thì phải sạch”, tác giả đã lấy ý từ câu tục ngữ: Đói cho sạch, rách cho thơm

Giải thích:

Câu thơ đã đảo trật tự nhưng vẫn giữ nguyên ý nghĩa của tục ngữ, nhằm nhấn mạnh phẩm chất sống trong sạch, giữ gìn nhân cách dù hoàn cảnh khó khăn.

Mở rộng

- Tục ngữ thuộc loại sáng tác ngôn từ dân gian, là những câu nói ngắn gọn, nhịp nhàng, cân đối, thường có vần điệu, đúc kết nhận thức về tự nhiên và xã hội, kinh nghiệm về đạo đức và ứng xử trong đời sống.

- Tục ngữ Việt Nam hết sức phong phú và đa dạng, thông thường một số nội dung chính qua các câu tục ngữ gồm có:

+ Tục ngữ về thiên nhiên và lao động sản xuất

+ Tục ngữ về con người và xã hội

+ Tục ngữ thể hiện triết lý dân gian

- Tục ngữ có hình thức ngắn gọn, có nhịp điệu, hình ảnh, hầu hết đều có vần và thường là vần lưng

Link tham khảo: Tục ngữ là gì? Đặc điểm của tục ngữ

Câu 3

Trình bày hiệu quả của việc sử dụng hình thức lời tâm sự của cha nói với con trong đoạn trích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Xác định hình thức biểu đạt (lời tâm sự, nhắn nhủ)

- Phân tích tác dụng đối với nội dung và nghệ thuật

Lời giải chi tiết

- Hình thức biểu đạt: Lời tâm sự và nhắn nhủ của cha nói với con

- Hiệu quả:

+ Nhấn mạnh tình cảm yêu thương, lo lắng của người cha dành cho con, những lời tâm sự, nhắn nhủ, động viên của cha mong sao cho đứa con của mình trở thành một người có ích cho xã hội

+ Giúp lời khuyên trở nên dễ tiếp nhận, thấm thía hơn

+ Tạo giọng điệu gần gũi, chân thành, tha thiết. tăng sức truyền cảm và thuyết phục cho văn bản

Giải thích:

Những lời dặn trực tiếp như “hãy vì người”, “đừng quên”, “con tự mình đứng dậy”, “sống thẳng mình” cho thấy người cha không chỉ khuyên bảo mà còn gửi gắm kinh nghiệm sống và mong muốn con trưởng thành, có nhân cách tốt.

Mở rộng

Tâm sự thường dùng khi chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ cá nhân với người thân, bạn bè.

Link tham khảo: Khái niệm tâm sự

Câu 4

Nêu sự vận động cảm xúc của nhà thơ được thể hiện trong đoạn trích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Theo dõi mạch cảm xúc của tác giả qua từng phần
- Xác định sự chuyển biến trong nội dung lời thơ

Lời giải chi tiết

- Sự vận động cảm xúc:

+ Bắt đầu từ niềm tin vào những điều tốt đẹp trong cuộc sống

+ Chuyển sang những lời khuyên về đạo đức, cách sống

+ Kết thúc bằng lời dặn mạnh mẽ về ý chí, bản lĩnh và nhân cách sống

→ Cảm xúc phát triển từ nhẹ nhàng, tin tưởng đến sâu sắc, quyết liệt, thể hiện mong muốn con sống tốt và vững vàng trong cuộc đời.

Giải thích:

Khổ đầu có giọng điệu nhẹ nhàng, tin tưởng qua những lời “người tử tế vẫn nhiều”, “bao điều tốt đẹp”; khổ hai tập trung vào cách giữ gìn nhân cách; khổ cuối mạnh mẽ hơn với những lời dặn “tự mình đứng dậy”, “cứ nhảy xuống giữa dòng”, “sống thẳng mình”.

Mở rộng

- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.

- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.

Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ

Câu 5

Từ những lời cha nói với con trong đoạn trích, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về ý nghĩa của lời khuyên trong cuộc sống (trình bày khoảng 5–7 dòng).

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Rút ra thông điệp từ đoạn thơ
- Liên hệ bản thân và trình bày thành đoạn văn ngắn

Lời giải chi tiết

- Thông điệp: Những lời khuyên đúng đắn là hành trang quan trọng giúp con người sống tốt và trưởng thành

Đoạn văn tham khảo:

Những lời dặn dò của người cha trong đoạn thơ gợi cho tôi nhận ra ý nghĩa sâu sắc của những lời khuyên trong cuộc sống. Đó không chỉ là kinh nghiệm mà còn là tình yêu thương, sự quan tâm của người đi trước dành cho thế hệ sau. Khi biết lắng nghe và suy ngẫm, chúng ta sẽ có thêm định hướng để sống đúng đắn hơn. Trong thực tế, nhiều người trẻ thường bỏ qua lời khuyên và dễ mắc sai lầm. Vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng, chọn lọc và vận dụng những lời khuyên phù hợp. Chính điều đó sẽ giúp ta trưởng thành và vững vàng hơn trong cuộc sống.

Giải thích:

Đoạn văn làm rõ hai ý nghĩa chính của lời khuyên: định hướng cách sống và giúp con người trưởng thành qua kinh nghiệm của người đi trước.